Adhyaya 24

Verse 1

श्रीराजोवाच भगवञ्छ्रोतुमिच्छामि हरेरद्भ‍ुतकर्मण: । अवतारकथामाद्यां मायामत्स्यविडम्बनम् ॥ १ ॥

ಶ್ರೀರಾಜನು ಹೇಳಿದರು—ಭಗವನ್! ಶ್ರೀಹರಿಯ ಅದ್ಭುತಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಆದ್ಯ ಮತ್ಸ್ಯಾವತಾರದ ಮಾಯಾಮಯ ಲೀಲಾಕಥೆಯನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 2

यदर्थमदधाद् रूपं मात्स्यं लोकजुगुप्सितम् । तम:प्रकृति दुर्मर्षं कर्मग्रस्त इवेश्वर: ॥ २ ॥ एतन्नो भगवन् सर्वं यथावद् वक्तुमर्हसि । उत्तमश्लोकचरितं सर्वलोकसुखावहम् ॥ ३ ॥

ಕರ್ಮಬಂಧದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ ಜೀವಿಯಂತೆ, ಲೋಕನಿಂದಿತವಾದ, ತಮೋಗುಣಮಯ ಹಾಗೂ ದುಃಖಕರವಾದ ಮತ್ಸ್ಯರೂಪವನ್ನು ಭಗವಂತನು ಏಕೆ ಧರಿಸಿದನು? ಓ ಪ್ರಭು, ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ನಮಗೆ ಹೇಳಿರಿ; ಉತ್ತಮಶ್ಲೋಕನ ಚರಿತವನ್ನು ಕೇಳುವುದು ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಸುಖಮಂಗಳಕರ।

Verse 3

यदर्थमदधाद् रूपं मात्स्यं लोकजुगुप्सितम् । तम:प्रकृति दुर्मर्षं कर्मग्रस्त इवेश्वर: ॥ २ ॥ एतन्नो भगवन् सर्वं यथावद् वक्तुमर्हसि । उत्तमश्लोकचरितं सर्वलोकसुखावहम् ॥ ३ ॥

ಕರ್ಮಬಂಧದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ ಜೀವಿಯಂತೆ, ಲೋಕನಿಂದಿತವಾದ, ತಮೋಗುಣಮಯ ಹಾಗೂ ದುಃಖಕರವಾದ ಮತ್ಸ್ಯರೂಪವನ್ನು ಭಗವಂತನು ಏಕೆ ಧರಿಸಿದನು? ಓ ಪ್ರಭು, ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ನಮಗೆ ಹೇಳಿರಿ; ಉತ್ತಮಶ್ಲೋಕನ ಚರಿತವನ್ನು ಕೇಳುವುದು ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಸುಖಮಂಗಳಕರ।

Verse 4

श्रीसूत उवाच इत्युक्तो विष्णुरातेन भगवान् बादरायणि: । उवाच चरितं विष्णोर्मत्स्यरूपेण यत् कृतम् ॥ ४ ॥

ಶ್ರೀಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ವಿಷ್ಣುರಾತ (ಪರೀಕ್ಷಿತ) ಹೀಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ ಭಗವಾನ್ ಬಾದರಾಯಣಿ (ಶುಕದೇವ) ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮತ್ಸ್ಯರೂಪದ ಲೀಲಾಚರಿತ್ರವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 5

श्रीशुक उवाच गोविप्रसुरसाधूनां छन्दसामपि चेश्वर: । रक्षामिच्छंस्तनूर्धत्ते धर्मस्यार्थस्य चैव हि ॥ ५ ॥

ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ರಾಜನೇ! ಗೋವುಗಳು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ದೇವತೆಗಳು, ಸಾಧುಭಕ್ತರು, ವೇದಗಳು, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಜೀವನಾರ್ಥಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಭಗವಾನ್ ಅವತಾರರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 6

उच्चावचेषु भूतेषु चरन् वायुरिवेश्वर: । नोच्चावचत्वं भजते निर्गुणत्वाद्धियो गुणै: ॥ ६ ॥

ಗಾಳಿ ವಿಭಿನ್ನ ವಾತಾವರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವಂತೆ, ಪರಮೇಶ್ವರನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಾನವರೂಪದಲ್ಲಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೀಚಯೋನಿರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿದರೂ, ಆತನು ನಿರ್ಗುಣನಾದ್ದರಿಂದ ಗುಣಗಳಿಂದ ಲಿಪ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಉಚ್ಚ-ನೀಚ ಭಾವವನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 7

आसीदतीतकल्पान्ते ब्राह्मो नैमित्तिको लय: । समुद्रोपप्लुतास्तत्र लोका भूरादयो नृप ॥ ७ ॥

ಓ ರಾಜನೇ! ಹಿಂದಿನ ಕಲ್ಪಾಂತದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮನ ದಿನಾಂತದಲ್ಲಿ ನೈಮಿತ್ತಿಕ ಪ್ರಳಯ ಸಂಭವಿಸಿತು; ಆಗ ಭೂಃ ಮೊದಲಾದ ಲೋಕಗಳು ಸಮುದ್ರಜಲದಿಂದ ಮುಳುಗಿದವು।

Verse 8

कालेनागतनिद्रस्य धातु: शिशयिषोर्बली । मुखतो नि:सृतान् वेदान् हयग्रीवोऽन्तिकेऽहरत् ॥ ८ ॥

ಕಾಲ ಬಂದಾಗ ಧಾತಾ (ಬ್ರಹ್ಮ) ನಿದ್ರಾವಶನಾಗಿ ಮಲಗಲು ಬಯಸಿದಾಗ, ಅವನ ಬಾಯಿಂದ ಹೊರಬಂದ ವೇದಗಳನ್ನು ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದ ಹಯಗ್ರೀವ ಎಂಬ ಬಲಿಷ್ಠ ದೈತ್ಯನು ಅಪಹರಿಸಿದನು।

Verse 9

ज्ञात्वा तद् दानवेन्द्रस्य हयग्रीवस्य चेष्टितम् । दधार शफरीरूपं भगवान् हरिरीश्वर: ॥ ९ ॥

ದಾನವೇಂದ್ರ ಹಯಗ್ರೀವನ ಚೇಷ್ಟಿತವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಸರ್ವೈಶ್ವರ್ಯಸಂಪನ್ನ ಭಗವಾನ್ ಹರಿ ಈಶ್ವರನು ಮತ್ಸ್ಯರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ವೇದಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಆ ದೈತ್ಯನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು।

Verse 10

तत्र राजऋषि: कश्चिन्नाम्ना सत्यव्रतो महान् । नारायणपरोऽतपत् तप: स सलिलाशन: ॥ १० ॥

ಚಾಕ್ಷುಷ-ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವ್ರತನೆಂಬ ಮಹಾನ್ ರಾಜರ್ಷಿ ಇದ್ದನು. ಅವನು ನಾರಾಯಣಪರಾಯಣ ಭಕ್ತನಾಗಿ, ಕೇವಲ ನೀರನ್ನೇ ಆಹಾರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು।

Verse 11

योऽसावस्मिन् महाकल्पे तनय: स विवस्वत: । श्राद्धदेव इति ख्यातो मनुत्वे हरिणार्पित: ॥ ११ ॥

ಈ ಮಹಾಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಆ ಸತ್ಯವ್ರತನು ನಂತರ ಸೂರ್ಯಲೋಕದ ರಾಜ ವಿವಸ್ವಾನನ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿ ‘ಶ್ರಾದ್ಧದೇವ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು. ಭಗವಾನ್ ಹರಿಯ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಮನುಪದ ದೊರಕಿತು।

Verse 12

एकदा कृतमालायां कुर्वतो जलतर्पणम् । तस्याञ्जल्युदके काचिच्छफर्येकाभ्यपद्यत ॥ १२ ॥

ಒಂದು ದಿನ ಕೃತಮಾಲಾ ನದಿತೀರದಲ್ಲಿ ಜಲತರ್ಪಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವನ ಅಂಜಲಿಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಮೀನು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು।

Verse 13

सत्यव्रतोऽञ्जलिगतां सह तोयेन भारत । उत्ससर्ज नदीतोये शफरीं द्रविडेश्वर: ॥ १३ ॥

ಭಾರತವಂಶಜ ಪರಿಕ್ಷಿತನೇ! ದ್ರಾವಿಡದೇಶದ ರಾಜ ಸತ್ಯವ್ರತನು ತನ್ನ ಅಂಜಲಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ಆ ಮೀನನ್ನು, ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ನೀರಿನೊಡನೆ ನದಿನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬಿಡಿಸಿದನು।

Verse 14

तमाह सातिकरुणं महाकारुणिकं नृपम् । यादोभ्यो ज्ञातिघातिभ्यो दीनां मां दीनवत्सल । कथं विसृजसे राजन् भीतामस्मिन् सरिज्जले ॥ १४ ॥

ಮಧುರ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಆ ದೀನ ಸಣ್ಣ ಮೀನು ಅತ್ಯಂತ ಕರುಣಾಮಯನಾದ ಸತ್ಯವ್ರತ ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿತು— ಓ ರಾಜನೇ, ದೀನವತ್ಸಲನೇ! ನನನ್ನು ಈ ನದಿಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಬಿಡುತ್ತೀ? ಇಲ್ಲಿ ನನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬಲ್ಲ ಇತರ ಜಲಚರರು ಇದ್ದಾರೆ; ನಾನು ಅವರಿಗೆ ಬಹಳ ಭಯಪಡುತ್ತೇನೆ।

Verse 15

तमात्मनोऽनुग्रहार्थं प्रीत्या मत्स्यवपुर्धरम् । अजानन् रक्षणार्थाय शफर्या: स मनो दधे ॥ १५ ॥

ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸಂತೋಷವಾಗಲೆಂದು ಸತ್ಯವ್ರತ ರಾಜನು, ಆ ಮೀನು ಸ್ವತಃ ಪರಮೇಶ್ವರನೆಂದು ಅರಿಯದೆ, ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಹರ್ಷಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅದನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು।

Verse 16

तस्या दीनतरं वाक्यमाश्रुत्य स महीपति: । कलशाप्सु निधायैनां दयालुर्निन्य आश्रमम् ॥ १६ ॥

ಮೀನಿನ ಅತ್ಯಂತ ದೀನವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ದಯಾಳು ರಾಜನು ಅದನ್ನು ನೀರಿನ ಕಲಶದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ತನ್ನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದನು।

Verse 17

सा तु तत्रैकरात्रेण वर्धमाना कमण्डलौ । अलब्ध्वात्मावकाशं वा इदमाह महीपतिम् ॥ १७ ॥

ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಮೀನು ಬಹಳವಾಗಿ ಬೆಳೆದು, ಕಮಂಡಲದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ದೇಹಕ್ಕೆ ಜಾಗ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಅದು ರಾಜನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿತು।

Verse 18

नाहं कमण्डलावस्मिन् कृच्छ्रं वस्तुमिहोत्सहे । कल्पयौक: सुविपुलं यत्राहं निवसे सुखम् ॥ १८ ॥

ಓ ಪ್ರಿಯ ರಾಜನೇ, ಈ ಕಮಂಡಲಿನಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟು ಕಷ್ಟದಿಂದ ವಾಸಿಸುವುದು ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ದಯವಿಟ್ಟು ನಾನು ಸುಖವಾಗಿ ವಾಸಿಸಬಹುದಾದ ವಿಶಾಲ ಜಲಾಶಯವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸು।

Verse 19

स एनां तत आदाय न्यधादौदञ्चनोदके । तत्र क्षिप्ता मुहूर्तेन हस्तत्रयमवर्धत ॥ १९ ॥

ಆಮೇಲೆ ರಾಜನು ಆ ಮೀನನ್ನು ಕುಂಭದ ನೀರಿನಿಂದ ತೆಗೆದು ದೊಡ್ಡ ಬಾವಿಗೆ ಹಾಕಿದನು. ಆದರೆ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅದು ಮೂರು ಮೊಳ ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದಿತು.

Verse 20

न म एतदलं राजन् सुखं वस्तुमुदञ्चनम् । पृथु देहि पदं मह्यं यत् त्वाहं शरणं गता ॥ २० ॥

ಮೀನು ಹೇಳಿತು—ಓ ರಾಜನೇ, ಈ ಜಲಾಶಯವು ನನ್ನ ಸುಖವಾಸಕ್ಕೆ ತಕ್ಕುದಲ್ಲ. ನನಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾದ ಜಲಸ್ಥಾನವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು; ನಾನು ನಿನ್ನ ಶರಣಾಗಿದ್ದೇನೆ.

Verse 21

तत आदाय सा राज्ञा क्षिप्ता राजन् सरोवरे । तदावृत्यात्मना सोऽयं महामीनोऽन्ववर्धत ॥ २१ ॥

ಓ ಮಹಾರಾಜ ಪರಿಕ್ಷಿತ್, ರಾಜನು ಬಾವಿಯಿಂದ ಆ ಮೀನನ್ನು ತೆಗೆದು ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಹಾಕಿದನು; ಆದರೆ ಆ ಮಹಾಮೀನು ತನ್ನ ದೇಹದಿಂದ ನೀರಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನೇ ಮೀರಿಸುವಂತೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.

Verse 22

नैतन्मे स्वस्तये राजन्नुदकं सलिलौकस: । निधेहि रक्षायोगेन ह्रदे मामविदासिनि ॥ २२ ॥

ಮೀನು ಹೇಳಿತು—ಓ ರಾಜನೇ, ನಾನು ಜಲಚರ; ಈ ನೀರು ನನ್ನ ಕ್ಷೇಮಕ್ಕೆ ಏನೂ ತಕ್ಕುದಲ್ಲ. ದಯವಿಟ್ಟು ರಕ್ಷಣೋಪಾಯ ಮಾಡಿ, ಎಂದಿಗೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗದ ಹ್ರದದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಇಡು.

Verse 23

इत्युक्त: सोऽनयन्मत्स्यं तत्र तत्राविदासिनि । जलाशयेऽसम्मितं तं समुद्रे प्राक्षिपज्झषम् ॥ २३ ॥

ಹೀಗೆ ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ರಾಜ ಸತ್ಯವ್ರತನು ಆ ಮೀನನ್ನು ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಜಲಾಶಯಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದನು. ಅವುಗಳೂ ಸಾಲದೆಂದು ಕಂಡಾಗ, ಕೊನೆಗೆ ಆ ಮಹಾಮೀನನ್ನು ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಬಿಡಿದನು.

Verse 24

क्षिप्यमाणस्तमाहेदमिह मां मकरादय: । अदन्त्यतिबला वीर मां नेहोत्स्रष्टुमर्हसि ॥ २४ ॥

ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಎಸೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾ ಆ ಮತ್ಸ್ಯವು ಸತ್ಯವ್ರತ ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿತು—ಹೇ ವೀರಾ! ಈ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅತಿಬಲಿಷ್ಠ ಭಯಂಕರ ಮಕರಾದಿಗಳು ನನ್ನನ್ನು ತಿನ್ನುವರು; ಆದ್ದರಿಂದ ನನನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಎಸೆಯಬೇಡ।

Verse 25

एवं विमोहितस्तेन वदता वल्गुभारतीम् । तमाह को भवानस्मान् मत्स्यरूपेण मोहयन् ॥ २५ ॥

ಆ ಮಧುರ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಜನು ಮರುಳಾಗಿ ಕೇಳಿದನು—ಪ್ರಭು, ನೀವು ಯಾರು? ಮತ್ಸ್ಯರೂಪದಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದೀರಿ।

Verse 26

नैवंवीर्यो जलचरो द‍ृष्टोऽस्माभि: श्रुतोऽपि वा । यो भवान् योजनशतमह्नाभिव्यानशे सर: ॥ २६ ॥

ಪ್ರಭು! ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ನೀವು ನೂರಾರು ಯೋಜನೆಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ನದಿ-ಸಮುದ್ರದ ನೀರನ್ನು ಆವರಿಸಿದ್ದೀರಿ. ಇಂತಹ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಜಲಚರವನ್ನು ನಾವು ಎಂದೂ ನೋಡಿಲ್ಲ, ಕೇಳಿಲ್ಲ।

Verse 27

नूनं त्वं भगवान् साक्षाद्धरिर्नारायणोऽव्यय: । अनुग्रहाय भूतानां धत्से रूपं जलौकसाम् ॥ २७ ॥

ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನೀವು ಸాక్షಾತ್ ಅವ್ಯಯ ಭಗವಾನ್ ನಾರಾಯಣ, ಶ್ರೀಹರಿ. ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅನುಗ್ರಹ ಮಾಡಲು ನೀವು ಜಲಚರರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದೀರಿ।

Verse 28

नमस्ते पुरुषश्रेष्ठ स्थित्युत्पत्त्यप्ययेश्वर । भक्तानां न: प्रपन्नानां मुख्यो ह्यात्मगतिर्विभो ॥ २८ ॥

ಹೇ ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠ! ಸೃಷ್ಟಿ-ಸ್ಥಿತಿ-ಪ್ರಳಯಗಳ ಅಧಿಪತೇ! ಹೇ ವಿಭು ವಿಷ್ಣು! ನಮ್ಮಂತಹ ಶರಣಾಗತ ಭಕ್ತರಿಗೆ ನೀವೇ ನಾಯಕನೂ ಪರಮ ಗತಿಯೂ. ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 29

सर्वे लीलावतारास्ते भूतानां भूतिहेतव: । ज्ञातुमिच्छाम्यदो रूपं यदर्थं भवता धृतम् ॥ २९ ॥

ಪ್ರಭು! ನಿಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಲೀಲಾವತಾರಗಳು ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವು ಮತ್ಸ್ಯರೂಪವನ್ನು ಯಾವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಧರಿಸಿದ್ದೀರಿ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 30

न तेऽरविन्दाक्ष पदोपसर्पणं मृषा भवेत् सर्वसुहृत्प्रियात्मन: । यथेतरेषां पृथगात्मनां सता- मदीद‍ृशो यद् वपुरद्भ‍ुतं हि न: ॥ ३० ॥

ಓ ಅರವಿಂದಾಕ್ಷ ಪ್ರಭು! ನೀವು ಎಲ್ಲರ ಪರಮ ಸುಹೃದ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಿಯ ಅಂತರ್ಯಾಮಿ; ನಿಮ್ಮ ಪದಪದ್ಮಗಳ ಶರಣಾಗತಿ ಎಂದಿಗೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗದು. ದೇಹಬುದ್ಧಿಯವರ ದೇವಪೂಜೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಫಲಹೀನ; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವು ಈ ಅದ್ಭುತ ಮತ್ಸ್ಯರೂಪವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದೀರಿ.

Verse 31

श्रीशुक उवाच इति ब्रुवाणं नृपतिं जगत्पति: सत्यव्रतं मत्स्यवपुर्युगक्षये । विहर्तुकाम: प्रलयार्णवेऽब्रवी- च्चिकीर्षुरेकान्तजनप्रिय: प्रियम् ॥ ३१ ॥

ಶ್ರೀಶುಕದೇವ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ಹೇಳಿದರು—ರಾಜ ಸತ್ಯವ್ರತನು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಯುಗಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ಸ್ಯರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಪ್ರಳಯಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಲೀಲೆಯನ್ನು ಆಡುವುದಕ್ಕೂ ತನ್ನ ಏಕಾಂತ ಭಕ್ತನ ಹಿತವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಇಚ್ಛಿಸಿದ ಜಗತ್ಪತಿ ಭಗವಾನ್ ಪ್ರಿಯವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 32

श्रीभगवानुवाच सप्तमे ह्यद्यतनादूर्ध्वमहन्येतदरिंदम । निमङ्‌क्ष्यत्यप्ययाम्भोधौ त्रैलोक्यं भूर्भुवादिकम् ॥ ३२ ॥

ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಓ ಶತ್ರುದಮನ ರಾಜನೇ! ಇಂದಿನಿಂದ ಏಳನೇ ದಿನ ಭೂಃ, ಭುವಃ, ಸ್ವಃ ಎಂಬ ತ್ರಿಲೋಕವೂ ಪ್ರಳಯಜಲದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 33

त्रिलोक्यां लीयमानायां संवर्ताम्भसि वै तदा । उपस्थास्यति नौ: काचिद् विशाला त्वां मयेरिता ॥ ३३ ॥

ತ್ರಿಲೋಕವೂ ಪ್ರಳಯಜಲದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ, ನನ್ನಿಂದ ಕಳುಹಿಸಲಾದ ಒಂದು ವಿಶಾಲ ದೋಣಿ ನಿನ್ನ ಮುಂದೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

Verse 34

त्वं तावदोषधी: सर्वा बीजान्युच्चावचानि च । सप्तर्षिभि: परिवृत: सर्वसत्त्वोपबृंहित: ॥ ३४ ॥ आरुह्य बृहतीं नावं विचरिष्यस्यविक्लव: । एकार्णवे निरालोके ऋषीणामेव वर्चसा ॥ ३५ ॥

ಅನಂತರ, ಓ ರಾಜನೇ, ನೀನು ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಔಷಧಿಗಳನ್ನೂ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಬೀಜಗಳನ್ನೂ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಆ ಮಹಾ ನೌಕೆಯಲ್ಲಿ ತುಂಬು. ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ, ನೌಕೆಗೆ ಏರಿ, ವಿಷಾದವಿಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಳಯದ ಏಕಾರ್ಣವದ ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಋಷಿಗಳ ತೇಜಸ್ಸನ್ನೇ ಬೆಳಕಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವೆ।

Verse 35

त्वं तावदोषधी: सर्वा बीजान्युच्चावचानि च । सप्तर्षिभि: परिवृत: सर्वसत्त्वोपबृंहित: ॥ ३४ ॥ आरुह्य बृहतीं नावं विचरिष्यस्यविक्लव: । एकार्णवे निरालोके ऋषीणामेव वर्चसा ॥ ३५ ॥

ಆ ಮಹಾ ನೌಕೆಗೆ ಏರಿ, ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧನಾಗಿ, ನೀನು ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ಸಂಚರಿಸುವೆ. ಪ್ರಳಯದ ಏಕಾರ್ಣವದ ಘೋರ ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿಯೂ ನಿನ್ನ ದಾರಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದು।

Verse 36

दोधूयमानां तां नावं समीरेण बलीयसा । उपस्थितस्य मे श‍ृङ्गे निबध्नीहि महाहिना ॥ ३६ ॥

ಬಲವಾದ ಗಾಳಿಯಿಂದ ನೌಕೆ ಅಲುಗಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ನನ್ನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ನನ್ನ ಶೃಂಗಕ್ಕೆ ಆ ನೌಕೆಯನ್ನು ಮಹಾಸರ್ಪ ವಾಸುಕಿಯ ಮೂಲಕ ಕಟ್ಟಿಹಾಕು; ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ನಿನ್ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಉಪಸ್ಥಿತನಾಗಿರುವೆ।

Verse 37

अहं त्वामृषिभि: सार्धं सहनावमुदन्वति । विकर्षन् विचरिष्यामि यावद् ब्राह्मी निशा प्रभो ॥ ३७ ॥

ಓ ರಾಜನೇ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನೂ ಋಷಿಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವ ಆ ನೌಕೆಯನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಎಳೆದುಕೊಂಡು, ಬ್ರಹ್ಮನ ರಾತ್ರಿಯು—ಪ್ರಳಯಕಾಲ—ಮುಗಿಯುವವರೆಗೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 38

मदीयं महिमानं च परं ब्रह्मेति शब्दितम् । वेत्स्यस्यनुगृहीतं मे सम्प्रश्नैर्विवृतं हृदि ॥ ३८ ॥

ನನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನೀನು ‘ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ನನ್ನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಯುವೆ. ನಿನ್ನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅದು ನಿನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ತೆರೆದು ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದು; ಹೀಗಾಗಿ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರಿಯುವೆ।

Verse 39

इत्थमादिश्य राजानं हरिरन्तरधीयत । सोऽन्ववैक्षत तं कालं यं हृषीकेश आदिशत् ॥ ३९ ॥

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ರಾಜನಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿ ಭಗವಾನ್ ಹರಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಅಂತರ್ಧಾನರಾದರು. ನಂತರ ರಾಜ ಸತ್ಯವ್ರತನು ಹೃಷೀಕೇಶನು ಸೂಚಿಸಿದ ಆ ಕಾಲವನ್ನು ಕಾಯತೊಡಗಿದನು.

Verse 40

आस्तीर्य दर्भान् प्राक्कूलान् राजर्षि: प्रागुदङ्‌मुख: । निषसाद हरे: पादौ चिन्तयन् मत्स्यरूपिण: ॥ ४० ॥

ಪೂರ್ವಮುಖವಾಗಿ ತುದಿಗಳು ಇರುವ ದರ್ಭೆಯನ್ನು ಹಾಸಿ, ರಾಜರ್ಷಿ ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮುಖಮಾಡಿ ಕುಳಿತನು. ಅವನು ಮತ್ಸ್ಯರೂಪ ಧರಿಸಿದ ಭಗವಾನ್ ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು) ಪಾದಗಳನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದನು.

Verse 41

तत: समुद्र उद्वेल: सर्वत: प्लावयन् महीम् । वर्धमानो महामेघैर्वर्षद्भ‍ि: समद‍ृश्यत ॥ ४१ ॥

ನಂತರ ಸಮುದ್ರವು ಉಬ್ಬಿ ಎದ್ದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮುಳುಗಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ನಿರಂತರ ಮಳೆ ಸುರಿಸುವ ಮಹಾಮೇಘಗಳಿಂದ ಅದು ಇನ್ನಷ್ಟು ಇನ್ನಷ್ಟು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಂಡಿತು.

Verse 42

ध्यायन् भगवदादेशं दद‍ृशे नावमागताम् । तामारुरोह विप्रेन्द्रैरादायौषधिवीरुध: ॥ ४२ ॥

ಭಗವಂತನ ಆದೇಶವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸತ್ಯವ್ರತನು ತನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ದೋಣಿಯನ್ನು ಕಂಡನು. ಆಗ ಅವನು ಔಷಧಿ ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಲತೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೊಂದಿಗೆ ದೋಣಿಗೆ ಏರಿದನು.

Verse 43

तमूचुर्मुनय: प्रीता राजन् ध्यायस्व केशवम् । स वै न: सङ्कटादस्मादविता शं विधास्यति ॥ ४३ ॥

ಪ್ರಸನ್ನರಾದ ಮುನಿಗಳು ಹೇಳಿದರು: ಓ ರಾಜನೇ, ಕೇಶವನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸು. ಅವನೇ ನಮ್ಮನ್ನು ಈ ಸಂಕಟದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿ ಮಂಗಳವನ್ನು ವಿಧಿಸುವನು.

Verse 44

सोऽनुध्यातस्ततो राज्ञा प्रादुरासीन्महार्णवे । एकश‍ृङ्गधरो मत्स्यो हैमो नियुतयोजन: ॥ ४४ ॥

ಆಗ ರಾಜನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಭಗವಂತನ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಪ್ರಳಯ ಮಹಾಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಹಾ ಸ್ವರ್ಣಮತ್ಸ್ಯ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿತು. ಅದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಶೃಂಗವಿದ್ದು, ಅದು ನಿಯುತ-ಯೋಜನ ದೈರ್ಘ್ಯವಿತ್ತು.

Verse 45

निबध्य नावं तच्छृङ्गे यथोक्तो हरिणा पुरा । वरत्रेणाहिना तुष्टस्तुष्टाव मधुसूदनम् ॥ ४५ ॥

ಹರಿಯು ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದಂತೆ ರಾಜನು ದೋಣಿಯನ್ನು ಆ ಮತ್ಸ್ಯದ ಶೃಂಗಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿದನು; ವಾಸುಕೀ ಸರ್ಪವನ್ನು ಹಗ್ಗವಾಗಿ ಬಳಸಿ ಬಿಗಿದನು. ತೃಪ್ತನಾಗಿ ಮಧುಸೂದನನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 46

श्रीराजोवाच अनाद्यविद्योपहतात्मसंविद- स्तन्मूलसंसारपरिश्रमातुरा: । यद‍ृच्छयोपसृता यमाप्नुयु- र्विमुक्तिदो न: परमो गुरुर्भवान् ॥ ४६ ॥

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು—ಅನಾದಿ ಅವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟವರು, ಆ ಅಜ್ಞಾನಮೂಲದಿಂದ ಸಂಸಾರದ ಶ್ರಮಗಳಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟವರು, ಪ್ರಭುವಿನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ನಿಮ್ಮಂತಹ ವಿಮುಕ್ತಿದಾತ ಭಕ್ತನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನೀವು ನಮ್ಮ ಪರಮ ಗುರು.

Verse 47

जनोऽबुधोऽयं निजकर्मबन्धन: सुखेच्छया कर्म समीहतेऽसुखम् । यत्सेवया तां विधुनोत्यसन्मतिं ग्रन्थिं स भिन्द्याद् धृदयं स नो गुरु: ॥ ४७ ॥

ಈ ಮೂಢ ಜೀವನು ತನ್ನ ಕರ್ಮಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡು, ಸುಖದ ಆಸೆಯಿಂದ ಮಾಡುವ ಕರ್ಮಗಳು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ದುಃಖವನ್ನೇ ತರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಭಗವಂತನ ಸೇವೆಯಿಂದ ಆ ಸುಳ್ಳು ಸುಖಾಸಕ್ತಿ ತೊಲಗುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಗುರು ಹೃದಯದ ಆ ಗಾಂಠವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಲಿ.

Verse 48

यत्सेवयाग्नेरिव रुद्ररोदनं पुमान् विजह्यान्मलमात्मनस्तम: । भजेत वर्णं निजमेष सोऽव्ययो भूयात् स ईश: परमो गुरोर्गुरु: ॥ ४८ ॥

ಭೌತಿಕ ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಲು ಬಯಸುವವನು ಭಗವಂತನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಅಜ್ಞಾನಮಲವನ್ನು—ಪುಣ್ಯಪಾಪ ಕರ್ಮಗಳ ಕಲ್ಮಷ ಸಹಿತ—ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು. ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಶೋಧಿಸಿದಾಗ ಬಂಗಾರ-ಬೆಳ್ಳಿಯ ಮಲಿನತೆ ಹೋಗುವಂತೆ, ಅವನು ತನ್ನ ಮೂಲ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆ ಅವ್ಯಯ ಪರಮೇಶ್ವರನೇ ನಮ್ಮ ಗುರು ಆಗಲಿ; ಏಕೆಂದರೆ ಆತನೇ ಎಲ್ಲ ಗುರುಗಳಿಗೂ ಪರಮ ಗುರು.

Verse 49

न यत्प्रसादायुतभागलेश- मन्ये च देवा गुरवो जना: स्वयम् । कर्तुं समेता: प्रभवन्ति पुंस- स्तमीश्वरं त्वां शरणं प्रपद्ये ॥ ४९ ॥

ದೇವತೆಗಳು, ಹೆಸರಿನ ಗುರುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಜನರು—ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಅಥವಾ ಸೇರಿಕೊಂಡರೂ—ನಿನ್ನ ಕೃಪೆಯ ಹತ್ತು ಸಾವಿರದ ಒಂದು ಭಾಗಕ್ಕೂ ಸಮವಾದ ದಯೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾರರು. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಕಮಲಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ।

Verse 50

अचक्षुरन्धस्य यथाग्रणी: कृत- स्तथा जनस्याविदुषोऽबुधो गुरु: । त्वमर्कद‍ृक् सर्वद‍ृशां समीक्षणो वृतो गुरुर्न: स्वगतिं बुभुत्सताम् ॥ ५० ॥

ಕಣ್ಣು ಇಲ್ಲದ ಅಂಧನು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಅಂಧನನ್ನು ನಾಯಕನಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ಜೀವನಲಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಅರಿಯದವರು ಮೂಢನನ್ನು ಗುರುವೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ನಾವು ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಸರ್ವದಿಕ್ಕು ನೋಡುವ ಸರ್ವಜ್ಞ ಭಗವಂತನಾದ ನಿನ್ನನ್ನೇ ಗುರುವಾಗಿ ವರಿಸುತ್ತೇವೆ।

Verse 51

जनो जनस्यादिशतेऽसतीं गतिं यया प्रपद्येत दुरत्ययं तम: । त्वं त्वव्ययं ज्ञानममोघमञ्जसा प्रपद्यते येन जनो निजं पदम् ॥ ५१ ॥

ಭೌತಿಕವಾದಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಗುರು ತನ್ನ ಭೌತಿಕವಾದಿ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಧನಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಭೋಗವನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅದರಿಂದ ಅವರು ದಾಟಲಾಗದ ಅಜ್ಞಾನಾಂಧಕಾರದಲ್ಲೇ ಮುಳುಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ನೀನು ಅವ್ಯಯ, ಅಮೋಘ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೀ; ಆ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಶೀಘ್ರವೇ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ।

Verse 52

त्वं सर्वलोकस्य सुहृत् प्रियेश्वरो ह्यात्मा गुरुर्ज्ञानमभीष्टसिद्धि: । तथापि लोको न भवन्तमन्धधी- र्जानाति सन्तं हृदि बद्धकाम: ॥ ५२ ॥

ಪ್ರಭುವೇ, ನೀನು ಸರ್ವಲೋಕಗಳ ಪರಮ ಹಿತೈಷಿ ಸ್ನೇಹಿತ, ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯ, ನಿಯಂತ್ರಕ, ಪರಮಾತ್ಮ, ಪರಮ ಗುರು, ಪರಮ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛೆಗಳ ಸಿದ್ಧಿದಾತ. ಆದರೂ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಕಾಮನೆಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತರಾದ ಮೂಢರು, ಹೃದಯದಲ್ಲೇ ಇರುವ ನಿನ್ನನ್ನು ಅರಿಯಲಾರರು।

Verse 53

त्वं त्वामहं देववरं वरेण्यं प्रपद्य ईशं प्रतिबोधनाय । छिन्ध्यर्थदीपैर्भगवन् वचोभि- र्ग्रन्थीन् हृदय्यान् विवृणु स्वमोक: ॥ ५३ ॥

ಭಗವನ್, ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಪೂಜಿತನಾದ ವರೇಣ್ಯ ದೇವಾ, ಸರ್ವೇಶ್ವರನೇ! ಆತ್ಮಬೋಧಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ನಿನ್ನ ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ. ಜೀವನಾರ್ಥವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುವ ನಿನ್ನ ಉಪದೇಶವಚನಗಳಿಂದ ದಯವಿಟ್ಟು ನನ್ನ ಹೃದಯದ ಗಂಥಿಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, ನನ್ನ ಗಮ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸು।

Verse 54

श्रीशुक उवाच इत्युक्तवन्तं नृपतिं भगवानादिपूरुष: । मत्स्यरूपी महाम्भोधौ विहरंस्तत्त्वमब्रवीत् ॥ ५४ ॥

ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದರು—ಸತ್ಯವ್ರತ ರಾಜನು ಮತ್ಸ್ಯರೂಪಧಾರಿ ಆದಿಪುರುಷನಾದ ಭಗವಂತನಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದಾಗ, ಪ್ರಳಯಜಲದಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಭು ಅವನಿಗೆ ಪರಮ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿದನು।

Verse 55

पुराणसंहितां दिव्यां साङ्ख्ययोगक्रियावतीम् । सत्यव्रतस्य राजर्षेरात्मगुह्यमशेषत: ॥ ५५ ॥

ಭಗವಂತನು ರಾಜರ್ಷಿ ಸತ್ಯವ್ರತನಿಗೆ ದಿವ್ಯ ಪುರಾಣ-ಸಂಹಿತೆಯನ್ನೂ, ಸಾಂಖ್ಯಯೋಗದ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಆತ್ಮಗುಹ್ಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿ, ಆ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ತಾನೇ ತಾನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು।

Verse 56

अश्रौषीद‍ृषिभि: साकमात्मतत्त्वमसंशयम् । नाव्यासीनो भगवता प्रोक्तं ब्रह्म सनातनम् ॥ ५६ ॥

ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಸತ್ಯವ್ರತ ರಾಜನು ಮಹರ್ಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಭಗವಂತನು ಉಪದೇಶಿಸಿದ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವವನ್ನೂ ಸನಾತನ ಬ್ರಹ್ಮಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನೂ ಶ್ರವಣ ಮಾಡಿದನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಪರಮಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ।

Verse 57

अतीतप्रलयापाय उत्थिताय स वेधसे । हत्वासुरं हयग्रीवं वेदान् प्रत्याहरद्धरि: ॥ ५७ ॥

ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಳಯದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ವೇಧಸನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಎದ್ದಾಗ, ಹರಿಯು ಹಯಗ್ರೀವನೆಂಬ ಅಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ವೇದಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಮರಳಿಸಿದನು।

Verse 58

स तु सत्यव्रतो राजा ज्ञानविज्ञानसंयुत: । विष्णो: प्रसादात् कल्पेऽस्मिन्नासीद् वैवस्वतो मनु: ॥ ५८ ॥

ವಿಷ್ಣುವಿನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಸತ್ಯವ್ರತ ರಾಜನು ಜ್ಞಾನ-ವಿಜ್ಞಾನಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದನು; ಈ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಅವನೇ ಸೂರ್ಯದೇವನ ಪುತ್ರ ವೈವಸ್ವತ ಮನುವಾಗಿ ಜನ್ಮ ಪಡೆದನು।

Verse 59

सत्यव्रतस्य राजर्षेर्मायामत्स्यस्य शार्ङ्गिण: । संवादं महदाख्यानं श्रुत्वा मुच्येत किल्बिषात् ॥ ५९ ॥

ರಾಜರ್ಷಿ ಸತ್ಯವ್ರತ ಮತ್ತು ಶಾರ್ಙ್ಗಧಾರಿ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಮಾಯಾಮತ್ಸ್ಯಾವತಾರದ ಈ ಮಹಾಸಂವಾದವು ಪರಮ ಪವಿತ್ರ ಮಹಾಖ್ಯಾನ. ಇದನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೇಳುವವನು ಪಾಪಫಲಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 60

अवतारं हरेर्योऽयं कीर्तयेदन्वहं नर: । सङ्कल्पास्तस्य सिध्यन्ति स याति परमां गतिम् ॥ ६० ॥

ಯಾವನು ಪ್ರತಿದಿನ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಮತ್ಸ್ಯಾವತಾರದ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಸತ್ಯವ್ರತಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಕಲ್ಪಗಳು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ; ಅವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 61

प्रलयपयसि धातु: सुप्तशक्तेर्मुखेभ्य: श्रुतिगणमपनीतं प्रत्युपादत्त हत्वा । दितिजमकथयद् यो ब्रह्म सत्यव्रतानां तमहमखिलहेतुं जिह्ममीनं नतोऽस्मि ॥ ६१ ॥ स वै मन: कृष्णपदारविन्दयो- र्वचांसि वैकुण्ठगुणानुवर्णने । करौ हरेर्मन्दिरमार्जनादिषु श्रुतिं चकाराच्युतसत्कथोदये ॥

ನಾನು ಆ ಪರಮೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ—ಅವನು ವಕ್ರ ಮತ್ಸ್ಯರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಪ್ರಳಯಜಲದಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಿತ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮುಖಗಳಿಂದ ಅಪಹೃತವಾದ ವೇದಶ್ರುತಿಗಳನ್ನು ದೈತ್ಯನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಮರಳಿ ನೀಡಿದನು; ಮತ್ತು ಸತ್ಯವ್ರತಾದಿ ಮಹಾತ್ಮರಿಗೆ ವೇದಸಾರವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿದನು.