Adhyaya 22

Verse 1

श्रीशुक उवाच एवं विप्रकृतो राजन् बलिर्भगवतासुर: । भिद्यमानोऽप्यभिन्नात्मा प्रत्याहाविक्लवं वच: ॥ १ ॥

ಶ್ರೀಶುಕದೇವ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ಹೇಳಿದರು—ಓ ರಾಜನೇ, ಭಗವಂತನು ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಬಲಿ ಮಹಾರಾಜನಿಗೆ ಕಪಟವಾಗಿ ವರ್ತಿಸಿದಂತೆ ಕಂಡರೂ ಬಲಿ ದೃಢನಿಶ್ಚಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿದ್ದನು. ತನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಅಪೂರ್ಣವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 2

श्रीबलिरुवाच यद्युत्तमश्लोक भवान् ममेरितं वचो व्यलीकं सुरवर्य मन्यते । करोम्यृतं तन्न भवेत् प्रलम्भनं पदं तृतीयं कुरु शीर्ष्णि मे निजम् ॥ २ ॥

ಬಲಿ ಮಹಾರಾಜನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಉತ್ತಮಶ್ಲೋಕ, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಆರಾಧ್ಯನಾದ ಪ್ರಭುವೇ, ನನ್ನ ಮಾತು ಸುಳ್ಳಾಗಿದೆ ಎಂದು ನೀವು ಭಾವಿಸಿದರೆ, ನಾನು ಅದನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸತ್ಯಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ವಂಚನೆಯಾಗಬಾರದು; ದಯವಿಟ್ಟು ನಿಮ್ಮ ಮೂರನೇ ಕಮಲಪಾದವನ್ನು ನನ್ನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಇಡಿ.

Verse 3

बिभेमि नाहं निरयात् पदच्युतो न पाशबन्धाद् व्यसनाद् दुरत्ययात् । नैवार्थकृच्छ्राद् भवतो विनिग्रहा- दसाधुवादाद् भृशमुद्विजे यथा ॥ ३ ॥

ನರಕಕ್ಕೆ ಬೀಳುವುದು, ಸ್ಥಾನಚ್ಯುತಿ, ವರುಣನ ಪಾಶಬಂಧ, ದಾಟಲಾಗದ ವಿಪತ್ತು, ದಾರಿದ್ರ್ಯದ ಸಂಕಟ ಅಥವಾ ನಿಮ್ಮ ದಂಡನೆ—ಇವುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ನಾನು ಅಪಕೀರ್ತಿ ಮತ್ತು ನಿಂದೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಭಯಪಡುತ್ತೇನೆ.

Verse 4

पुंसां श्लाघ्यतमं मन्ये दण्डमर्हत्तमार्पितम् । यं न माता पिता भ्राता सुहृदश्चादिशन्ति हि ॥ ४ ॥

ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ಲಾಘನೀಯವಾದ ದಂಡನೆ ಎಂದರೆ, ಅತ್ಯಂತ ಪೂಜ್ಯನಾದ ಪ್ರಭುವಿನಿಂದ ದೊರಕುವ ದಂಡನೆ ಎಂದು ನಾನು ಮನ್ಯಿಸುತ್ತೇನೆ. ತಾಯಿ, ತಂದೆ, ಸಹೋದರ ಅಥವಾ ಸ್ನೇಹಿತರು ಹಿತೈಷಿಗಳಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಿಸಿದರೂ ಇಂತಹ ಶಿಕ್ಷೆ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ನೀವು ನೀಡಿದ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಾನು ಅತ್ಯುನ್ನತವೆಂದು ಕಾಣುತ್ತೇನೆ.

Verse 5

त्वं नूनमसुराणां न: परोक्ष: परमो गुरु: । यो नोऽनेकमदान्धानां विभ्रंशं चक्षुरादिशत् ॥ ५ ॥

ನೀವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಮ್ಮ ಅಸುರರ ಪರೋಕ್ಷ ಪರಮಗುರು ಹಾಗೂ ಪರಮ ಹಿತೈಷಿ. ನಾವು ಅನೇಕ ಮದಗಳಿಂದ ಅಂಧರಾಗಿರುತ್ತೇವೆ; ನಮ್ಮನ್ನು ತಿದ್ದಿ ಕುಗ್ಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಾಣುವ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ನೀವು ನೀಡುತ್ತೀರಿ.

Verse 6

यस्मिन् वैरानुबन्धेन व्यूढेन विबुधेतरा: । बहवो लेभिरे सिद्धिं यामु हैकान्तयोगिन: ॥ ६ ॥ तेनाहं निगृहीतोऽस्मि भवता भूरिकर्मणा । बद्धश्च वारुणै: पाशैर्नातिव्रीडे न च व्यथे ॥ ७ ॥

ಯಾರ ಮೇಲೆಯಾದರೂ ನಿರಂತರ ವೈರವನ್ನಿಟ್ಟರೂ ಅನೇಕ ಅಸುರರು ಏಕಾಂತಯೋಗಿಗಳಂತೆ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದರೋ, ಆ ಪ್ರಭುವೇ! ನೀವು ಒಂದೇ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಅನೇಕ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತೀರಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವು ನನಗೆ ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷೆ ನೀಡಿದರೂ, ವರುಣಪಾಶಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತನಾದುದಕ್ಕೆ ನನಗೆ ಲಜ್ಜೆಯಿಲ್ಲ, ವ್ಯಥೆಯೂ ಇಲ್ಲ।

Verse 7

यस्मिन् वैरानुबन्धेन व्यूढेन विबुधेतरा: । बहवो लेभिरे सिद्धिं यामु हैकान्तयोगिन: ॥ ६ ॥ तेनाहं निगृहीतोऽस्मि भवता भूरिकर्मणा । बद्धश्च वारुणै: पाशैर्नातिव्रीडे न च व्यथे ॥ ७ ॥

ಯಾರ ಮೇಲೆಯೂ ವೈರವಿಟ್ಟರೂ ದೈತ್ಯರು ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತಹ ಆ ಪ್ರಭು ಒಂದೇ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಅನೇಕ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಬಹುಕರ್ಮರೂಪ ಶಿಕ್ಷೆಯಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿತನಾದ ನಾನು, ವರುಣಪಾಶಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತನಾದರೂ ಲಜ್ಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ವ್ಯಥಿಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 8

पितामहो मे भवदीयसम्मत: प्रह्लाद आविष्कृतसाधुवाद: । भवद्विपक्षेण विचित्रवैशसं सम्प्रापितस्त्वं परम: स्वपित्रा ॥ ८ ॥

ನನ್ನ ಪಿತಾಮಹ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಮಹಾರಾಜನು ನಿಮ್ಮ ಭಕ್ತರಿಂದ ಸರ್ವಸಮ್ಮತವಾಗಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು, ಸಾಧು-ಕೀರ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನು. ನಿಮ್ಮ ವಿರೋಧಿಯಾದ ಅವನ ತಂದೆ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಅನೇಕ ವಿಚಿತ್ರ ಹಿಂಸೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರೂ, ಅವನು ಪರಮ ಸ್ಥೈರ್ಯಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಪಾದಪದ್ಮಗಳ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಬಿಡಲಿಲ್ಲ।

Verse 9

किमात्मनानेन जहाति योऽन्तत: किं रिक्थहारै: स्वजनाख्यदस्युभि: । किं जायया संसृतिहेतुभूतया मर्त्यस्य गेहै: किमिहायुषो व्यय: ॥ ९ ॥

ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಧಾರಕನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವ ಈ ದೇಹದಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ‘ಸ್ವಜನ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವರು ದಸ್ಯುಗಳಂತೆ ಭಗವತ್‌ಸೇವೆಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಧನವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡರೆ ಅವರಿಂದ ಏನು ಲಾಭ? ಸಂಸಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಹೆಂಡತಿಯಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಮನೆ-ಕುಟುಂಬಾದಿಗಳ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಮನುಷ್ಯನ ಅಮೂಲ್ಯ ಆಯುಷ್ಯದ ಶಕ್ತಿಯೇ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಖರ್ಚಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 10

इत्थं स निश्चित्य पितामहो महा- नगाधबोधो भवत: पादपद्मम् । ध्रुवं प्रपेदे ह्यकुतोभयं जनाद् भीत: स्वपक्षक्षपणस्य सत्तम ॥ १० ॥

ಹೀಗೆ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ಅಘಾಧ ಬೋಧವಿರುವ ನನ್ನ ಪಿತಾಮಹ ಮಹಾಪುರುಷನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಪಾದಪದ್ಮಗಳ ದೃಢ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಹೇ ಸತ್ತಮ! ಈ ಲೋಕದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಂದಲೂ ಅವನು ಭಯಪಟ್ಟನು, ಏಕೆಂದರೆ ನಿಮ್ಮಿಂದ ತನ್ನದೇ ಪಕ್ಷ ನಾಶವಾದುದನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಅಕುತೋಭಯವಾದ ನಿಮ್ಮ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಶರಣಾದನು।

Verse 11

अथाहमप्यात्मरिपोस्तवान्तिकं दैवेन नीत: प्रसभं त्याजितश्री: । इदं कृतान्तान्तिकवर्ति जीवितं ययाध्रुवं स्तब्धमतिर्न बुध्यते ॥ ११ ॥

ಹೇ ಆತ್ಮರಿಪು! ದೈವವಶದಿಂದ ನನನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಪದಪದ್ಮಗಳ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ತರಲಾಯಿತು; ನನ್ನ ಶ್ರೀ-ಸಂಪತ್ತು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಕ್ಷಣಿಕ ಐಶ್ವರ್ಯದ ಮಾಯೆಯಲ್ಲಿ ಮರುಳಾದ ಜನರು, ಪ್ರತಿಕ್ಷಣ ಮರಣದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಜೀವನ ಅನಿತ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿಯರು।

Verse 12

श्रीशुक उवाच तस्येत्थं भाषमाणस्य प्रह्लादो भगवत्प्रिय: । आजगाम कुरुश्रेष्ठ राकापतिरिवोत्थित: ॥ १२ ॥

ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠ! ಬಲಿ ಮಹಾರಾಜನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಭಾಗ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಭಗವಂತನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯನಾದ ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಮಹಾರಾಜನು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು—ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನು ಉದಯಿಸುವಂತೆ।

Verse 13

तमिन्द्रसेन: स्वपितामहं श्रिया विराजमानं नलिनायतेक्षणम् । प्रांशुं पिशङ्गाम्बरमञ्जनत्विषं प्रलम्बबाहुं शुभगर्षभमैक्षत ॥ १३ ॥

ಆಮೇಲೆ ಇಂದ್ರಸೇನನಾದ ಬಲಿಯು ತನ್ನ ಪಿತಾಮಹ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಮಹಾರಾಜನನ್ನು ಕಂಡನು—ಶ್ರೀಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ, ಕಮಲದಳದಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವವನು. ಅವನ ಎತ್ತರದ ಸುಂದರ ದೇಹವು ಪೀತಾಂಬರದಿಂದ ಶೋಭಿಸಿತು; ಶ್ಯಾಮ ಕಾಂತಿ ಅಂಜನದಂತೆ, ದೀರ್ಘ ಬಾಹುಗಳು, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರಿಯನೂ ಮನೋಹರನೂ ಆಗಿದ್ದನು।

Verse 14

तस्मै बलिर्वारुणपाशयन्त्रित: समर्हणं नोपजहार पूर्ववत् । ननाम मूर्ध्नाश्रुविलोललोचन: सव्रीडनीचीनमुखो बभूव ह ॥ १४ ॥

ವರుణಪಾಶಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತನಾಗಿದ್ದ ಬಲಿ ಮಹಾರಾಜನು, ಹಿಂದಿನಂತೆ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಮಹಾರಾಜನಿಗೆ ಯೋಗ್ಯ ಸತ್ಕಾರವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲಾರದೆ ಹೋಯಿತು. ಅವನು ಕೇವಲ ತಲೆಯೊಗ್ಗಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು; ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿದ ಕಣ್ಣುಗಳು ಕಂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದವು, ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಮುಖ ಕೆಳಗಾಯಿತು।

Verse 15

स तत्र हासीनमुदीक्ष्य सत्पतिं हरिं सुनन्दाद्यनुगैरुपासितम् । उपेत्य भूमौ शिरसा महामना ननाम मूर्ध्ना पुलकाश्रुविक्लव: ॥ १५ ॥

ಅಲ್ಲಿ ಸುನಂದಾದಿ ಪರಿವಾರರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಆಸೀನನಾಗಿ ನಗುನಗುತ್ತಿರಿಸಿದ ಹರಿಭಗವಂತನನ್ನು ನೋಡಿ, ಮಹಾಮನ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಮಹಾರಾಜನು ಆನಂದಾಶ್ರುಗಳಿಂದ ವಿಹ್ವಲನಾದನು. ಅವನು ಸಮೀಪಿಸಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದು ತಲೆಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು।

Verse 16

श्रीप्रह्लाद उवाच त्वयैव दत्तं पदमैन्द्रमूर्जितं हृतं तदेवाद्य तथैव शोभनम् । मन्ये महानस्य कृतो ह्यनुग्रहो विभ्रंशितो यच्छ्रिय आत्ममोहनात् ॥ १६ ॥

ಶ್ರೀಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಹೇಳಿದರು—ಪ್ರಭು! ನೀವೇ ಬಲಿಗೆ ಇಂದ್ರಪದದ ಮಹಾ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿದಿರಿ; ಇಂದು ನೀವೇ ಅದನ್ನೇ ಹರಣಮಾಡಿದಿರಿ. ಎರಡೂ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಸಮಾನ ಶೋಭೆಯನ್ನು ನಾನು ಕಾಣುತ್ತೇನೆ. ಆ ಶ್ರೀ ಅವನನ್ನು ಮೋಹಾಂಧಕಾರಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ, ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದು ನೀವು ಅವನ ಮೇಲೆ ಮಹಾ ಕೃಪೆ ಮಾಡಿದ್ದೀರಿ।

Verse 17

यया हि विद्वानपि मुह्यते यत- स्तत् को विचष्टे गतिमात्मनो यथा । तस्मै नमस्ते जगदीश्वराय वै नारायणायाखिललोकसाक्षिणे ॥ १७ ॥

ಯಾವ ಭೌತಿಕ ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ವಿದ್ಯಾವಂತನೂ ಸಂಯಮಿಯೂ ಮೋಹಿತರಾಗಿ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದ ಗುರಿಯನ್ನು ಮರೆತುಬಿಡುತ್ತಾನೋ, ಅದರ ಗತಿಯನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಯಾರು ತಿಳಿಯಬಲ್ಲರು? ಆದ್ದರಿಂದ ಜಗದೀಶ್ವರನಾದ, ಅಖಿಲಲೋಕಸಾಕ್ಷಿಯಾದ ಶ್ರೀನಾರಾಯಣನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 18

श्रीशुक उवाच तस्यानुश‍ृण्वतो राजन् प्रह्लादस्य कृताञ्जले: । हिरण्यगर्भो भगवानुवाच मधुसूदनम् ॥ १८ ॥

ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ರಾಜ ಪರಿಕ್ಷಿತ! ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಮಹಾರಾಜನು ಕೈಮುಗಿದು ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆಗ ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭನಾದ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮಧುಸೂದನನಾದ ಪರಮಪುರುಷನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 19

बद्धं वीक्ष्य पतिं साध्वी तत्पत्नी भयविह्वला । प्राञ्जलि: प्रणतोपेन्द्रं बभाषेऽवाङ्‌मुखी नृप ॥ १९ ॥

ಓ ನೃಪಾ! ತನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು ಬಂಧಿತನಾಗಿ ಕಂಡು ಆ ಸಾಧ್ವಿ ಪತ್ನಿ ಭಯದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲಳಾದಳು. ಅವಳು ಕೈಮುಗಿದು ಉಪೇಂದ್ರನಾದ ವಾಮನದೇವನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ, ಮುಖವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿ ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡಿದಳು।

Verse 20

श्रीविन्ध्यावलिरुवाच क्रीडार्थमात्मन इदं त्रिजगत् कृतं ते स्वाम्यं तु तत्र कुधियोऽपर ईश कुर्यु: । कर्तु: प्रभोस्तव किमस्यत आवहन्ति त्यक्तह्रियस्त्वदवरोपितकर्तृवादा: ॥ २० ॥

ಶ್ರೀಮತಿ ವಿಂಧ್ಯಾವಲಿ ಹೇಳಿದರು—ಪ್ರಭು! ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಲೀಲಾನಂದಕ್ಕಾಗಿ ನೀವು ಈ ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದೀರಿ; ಆದರೆ ಕುಬುದ್ಧಿಯವರು ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಲಜ್ಜೆ ತ್ಯಜಿಸಿದ ನಾಸ್ತಿಕರು ಸುಳ್ಳು ಕರ್ತೃತ್ವವನ್ನು ಆರೋಪಿ ‘ನಾವು ದಾನ ಕೊಡುತ್ತೇವೆ, ಭೋಗಿಸುತ್ತೇವೆ’ ಎಂದು ಅಹಂಕಾರಪಡುತ್ತಾರೆ. ನೀವು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಪಾಲಕ, ಸಂಹಾರಕ; ಅಂಥವರು ನಿಮಗೆ ಏನು ಉಪಕಾರ ಮಾಡಬಲ್ಲರು?

Verse 21

श्रीब्रह्मोवाच भूतभावन भूतेश देवदेव जगन्मय । मुञ्चैनं हृतसर्वस्वं नायमर्हति निग्रहम् ॥ २१ ॥

ಶ್ರೀ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಭೂತಭಾವನ, ಹೇ ಭೂತೇಶ, ಹೇ ದೇವದೇವ, ಹೇ ಜಗನ್ಮಯ ಭಗವಾನ್! ನೀನು ಇವನ ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನೂ ಹರಣಮಾಡಿದ್ದೀ; ಇದುವೇ ಸಾಕಾದ ಶಿಕ್ಷೆ. ಈಗ ಇವನನ್ನು ಬಿಡು; ಇವನು ಇನ್ನಷ್ಟು ದಂಡನೆಗೆ ಅರ್ಹನಲ್ಲ.

Verse 22

कृत्‍स्‍ना तेऽनेन दत्ता भूर्लोका: कर्मार्जिताश्च ये । निवेदितं च सर्वस्वमात्माविक्लवया धिया ॥ २२ ॥

ಇವನು ನಿನಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭೂಮಿಯನ್ನೂ, ಕರ್ಮದಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ಲೋಕಗಳನ್ನೂ, ತನ್ನ ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನೂ ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಅಚಲ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನೂ ಸಹ ಸಮರ್ಪಿಸಿದ್ದಾನೆ.

Verse 23

यत्पादयोरशठधी: सलिलं प्रदाय दूर्वाङ्कुरैरपि विधाय सतीं सपर्याम् । अप्युत्तमां गतिमसौ भजते त्रिलोकीं दाश्वानविक्लवमना: कथमार्तिमृच्छेत् ॥ २३ ॥

ನಿಷ್ಕಪಟ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ನಿನ್ನ ಪದಪದ್ಮಗಳಿಗೆ ನೀರು, ದೂರ್ವಾಂಕುರಗಳು ಅಥವಾ ಹೂಮೊಟ್ಟನ್ನಾದರೂ ಅರ್ಪಿಸಿ ಸತ್ಯಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದವನು ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಈ ಬಲಿ ಮಹಾರಾಜನು ಕಪಟವಿಲ್ಲದೆ ತ್ರಿಲೋಕಗಳ ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನೇ ದಾನಮಾಡಿದ್ದಾನೆ; ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಬಂಧನದ ವೇದನೆಯನ್ನು ಅವನು ಹೇಗೆ ಅನುಭವಿಸಬೇಕು?

Verse 24

श्रीभगवानुवाच ब्रह्मन् यमनुगृह्णामि तद्विशो विधुनोम्यहम् । यन्मद: पुरुष: स्तब्धो लोकं मां चावमन्यते ॥ २४ ॥

ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್! ಯಾರಿಗೆ ನಾನು ವಿಶೇಷ ಅನುಗ್ರಹ ತೋರಿಸುತ್ತೇನೋ, ಅವನ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಮೊದಲು ನಾನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಐಶ್ವರ್ಯದ ಮದದಿಂದ ಮೂಢನು ಗರ್ವದಿಂದ ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನೂ ನನ್ನನ್ನೂ ಸಹ ಅವಮಾನಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 25

यदा कदाचिज्जीवात्मा संसरन् निजकर्मभि: । नानायोनिष्वनीशोऽयं पौरुषीं गतिमाव्रजेत् ॥ २५ ॥

ಜೀವಾತ್ಮನು ತನ್ನ ಕರ್ಮಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ನಾನಾ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ಪುನಃಪುನಃ ಸಂಸಾರಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ತಿರುಗುತ್ತಾ ಪರಾಧೀನನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಭಾಗ್ಯವಶಾತ್ ಮಾನವಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಈ ಮಾನವಜನ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಲಭ.

Verse 26

जन्मकर्मवयोरूपविद्यैश्वर्यधनादिभि: । यद्यस्य न भवेत् स्तम्भस्तत्रायं मदनुग्रह: ॥ २६ ॥

ಯಾವನಾದರೂ ಮನುಷ್ಯನು ಉನ್ನತ ಕುಲಜನ್ಮ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕರ್ಮ, ಯೌವನ, ರೂಪ, ವಿದ್ಯೆ, ಐಶ್ವರ್ಯ-ಧನಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧನಾಗಿದ್ದರೂ ತನ್ನ ಸಂಪತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಅಹಂಕಾರಪಡದೆ ಇದ್ದರೆ, ಅವನ ಮೇಲೆ ಭಗವಂತನ ವಿಶೇಷ ಅನುಗ್ರಹವಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು।

Verse 27

मानस्तम्भनिमित्तानां जन्मादीनां समन्तत: । सर्वश्रेय:प्रतीपानां हन्त मुह्येन्न मत्पर: ॥ २७ ॥

ಉನ್ನತ ಜನ್ಮಾದಿ ಐಶ್ವರ್ಯಗಳು ಸುಳ್ಳು ಮಾನ-ಗರ್ವಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿ ಭಕ್ತಿಯ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಪ್ರತಿಕೂಲವಾದರೂ, ಪರಮೇಶ್ವರನ ಶುದ್ಧ ಭಕ್ತನನ್ನು ಅವು ಎಂದಿಗೂ ಅಶಾಂತಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 28

एष दानवदैत्यानामग्रणी: कीर्तिवर्धन: । अजैषीदजयां मायां सीदन्नपि न मुह्यति ॥ २८ ॥

ಈ ಬಲಿ ಮಹಾರಾಜನು ದಾನವ-ದೈತ್ಯರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಣಿ, ಕೀರ್ತಿವರ್ಧಕನು; ಎಲ್ಲ ಭೌತಿಕ ಐಶ್ವರ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಂಡರೂ ಅಜೇಯ ಮಾಯೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಿ ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ಮೋಹಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 29

क्षीणरिक्थश्‍च्युत: स्थानात् क्षिप्तो बद्धश्च शत्रुभि: । ज्ञातिभिश्च परित्यक्तो यातनामनुयापित: ॥ २९ ॥ गुरुणा भर्त्सित: शप्तो जहौ सत्यं न सुव्रत: । छलैरुक्तो मया धर्मो नायं त्यजति सत्यवाक् ॥ ३० ॥

ಸಂಪತ್ತು ಕಳೆದು, ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಚ್ಯುತಗೊಂಡು, ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಸೋತು ಬಂಧಿತನಾಗಿ, ಬಂಧುಗಳಿಂದ ತಿರಸ್ಕೃತನಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಯಾತನೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ಗುರುಗಳಿಂದ ಗದರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಶಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ—ಸುವ್ರತನಾದ ಬಲಿ ಮಹಾರಾಜನು ಸತ್ಯವನ್ನು ಬಿಡಲಿಲ್ಲ। ನಾನು ಛಲದಿಂದ ಧರ್ಮದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರೂ, ಸತ್ಯವಾಕನಾದ ಅವನು ಧರ್ಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲಿಲ್ಲ।

Verse 30

क्षीणरिक्थश्‍च्युत: स्थानात् क्षिप्तो बद्धश्च शत्रुभि: । ज्ञातिभिश्च परित्यक्तो यातनामनुयापित: ॥ २९ ॥ गुरुणा भर्त्सित: शप्तो जहौ सत्यं न सुव्रत: । छलैरुक्तो मया धर्मो नायं त्यजति सत्यवाक् ॥ ३० ॥

ಸಂಪತ್ತು ಕಳೆದು, ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಚ್ಯುತಗೊಂಡು, ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಸೋತು ಬಂಧಿತನಾಗಿ, ಬಂಧುಗಳಿಂದ ತಿರಸ್ಕೃತನಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಯಾತನೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ಗುರುಗಳಿಂದ ಗದರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಶಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ—ಸುವ್ರತನಾದ ಬಲಿ ಮಹಾರಾಜನು ಸತ್ಯವನ್ನು ಬಿಡಲಿಲ್ಲ। ನಾನು ಛಲದಿಂದ ಧರ್ಮದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರೂ, ಸತ್ಯವಾಕನಾದ ಅವನು ಧರ್ಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲಿಲ್ಲ।

Verse 31

एष मे प्रापित: स्थानं दुष्प्रापममरैरपि । सावर्णेरन्तरस्यायं भवितेन्द्रो मदाश्रय: ॥ ३१ ॥

ಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಅವನ ಮಹಾ ಸಹನಶೀಲತೆಯಿಂದ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ದುರ್ಲಭವಾದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಾನು ಅವನಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ. ಸಾವರ್ಣಿ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಆಶ್ರಯದಿಂದ ಅವನು ಇಂದ್ರನಾಗುವನು।

Verse 32

तावत् सुतलमध्यास्तां विश्वकर्मविनिर्मितम् । यदाधयो व्याधयश्च क्लमस्तन्द्रा पराभव: । नोपसर्गा निवसतां सम्भवन्ति ममेक्षया ॥ ३२ ॥

ಬಲಿ ಮಹಾರಾಜನು ಸ್ವರ್ಗಾಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವವರೆಗೆ, ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಸುತಲ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲಿ. ನನ್ನ ವಿಶೇಷ ರಕ್ಷಣೆಯಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಮನೋ-ದೇಹ ದುಃಖ, ದಣಿವು, ಮಂಕು, ಸೋಲು ಮತ್ತು ಇತರ ಉಪದ್ರವಗಳು ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 33

इन्द्रसेन महाराज याहि भो भद्रमस्तु ते । सुतलं स्वर्गिभि: प्रार्थ्यं ज्ञातिभि: परिवारित: ॥ ३३ ॥

ಓ ಇಂದ್ರಸೇನ ಬಲಿ ಮಹಾರಾಜ, ಈಗ ಹೋಗು; ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ. ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಅಪೇಕ್ಷಿತವಾದ ಸುತಲ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಬಂಧುಮಿತ್ರರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು ಶಾಂತಿಯಿಂದ ವಾಸಿಸು।

Verse 34

न त्वामभिभविष्यन्ति लोकेशा: किमुतापरे । त्वच्छासनातिगान् दैत्यांश्चक्रं मे सूदयिष्यति ॥ ३४ ॥

ಸುತಲ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಲೋಕಪಾಲಕರೂ, ಸಾಮಾನ್ಯರು ಎಂದರೆ ಇನ್ನೇನು, ಜಯಿಸಲಾರರು. ನಿನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮೀರುವ ದೈತ್ಯರನ್ನು ನನ್ನ ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರವು ಸಂಹರಿಸುವುದು।

Verse 35

रक्षिष्ये सर्वतोऽहं त्वां सानुगं सपरिच्छदम् । सदा सन्निहितं वीर तत्र मां द्रक्ष्यते भवान् ॥ ३५ ॥

ಓ ವೀರನೇ, ನಿನ್ನನ್ನು—ನಿನ್ನ ಅನುಚರರು ಮತ್ತು ಸಮಸ್ತ ಪರಿಕರಗಳೊಡನೆ—ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದ ನಾನು ರಕ್ಷಿಸುವೆ. ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ಸದಾ ಸನ್ನಿಹಿತನಾಗಿರುವೆ; ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ದರ್ಶನ ಮಾಡುವೆ.

Verse 36

तत्र दानवदैत्यानां सङ्गात्ते भाव आसुर: । द‍ृष्ट्वा मदनुभावं वै सद्य: कुण्ठो विनङ्‌क्ष्यति ॥ ३६ ॥

ಅಲ್ಲಿ ನೀನು ನನ್ನ ಪರಮ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ನೋಡುವಿ; ದಾನವ‑ದೈತ್ಯರ ಸಂಗದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ನಿನ್ನ ಆಸುರಭಾವವೂ ಭೌತಿಕ ಚಿಂತೆಯೂ ತಕ್ಷಣವೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ।