Adhyaya 11

Verse 1

श्रीशुक उवाच अथो सुरा: प्रत्युपलब्धचेतस: परस्य पुंस: परयानुकम्पया । जघ्नुर्भृशं शक्रसमीरणादय- स्तांस्तान्‍रणे यैरभिसंहता: पुरा ॥ १ ॥

ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದರು—ನಂತರ ಪರಮಪುರುಷನಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಪರಮ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಇಂದ್ರ, ವಾಯು ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತೆ ಚೇತನೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಬಲವನ್ನು ಪಡೆದು ಜೀವಂತರಾದರು. ಉತ್ಸಾಹಗೊಂಡ ಅವರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ಹಿಂದೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ್ದ ಅದೇ ಅಸುರರನ್ನು ಕಠಿಣವಾಗಿ ಹೊಡೆಯತೊಡಗಿದರು.

Verse 2

वैरोचनाय संरब्धो भगवान्पाकशासन: । उदयच्छद् यदा वज्रं प्रजा हा हेति चुक्रुशु: ॥ २ ॥

ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಇಂದ್ರನು ಕೋಪಗೊಂಡು ಬಲಿ ಮಹಾರಾಜನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ತನ್ನ ವಜ್ರಾಯುಧವನ್ನು ಎತ್ತಿದಾಗ, ರಾಕ್ಷಸರು 'ಅಯ್ಯೋ! ಅಯ್ಯೋ!' ಎಂದು ಕೂಗಲಾರಂಭಿಸಿದರು.

Verse 3

वज्रपाणिस्तमाहेदं तिरस्कृत्य पुर:स्थितम् । मनस्विनं सुसम्पन्नं विचरन्तं महामृधे ॥ ३ ॥

ಸಂಯಮ ಮತ್ತು ಸಹನೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಹಾಗೂ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲಾ ಸಲಕರಣೆಗಳಿಂದ ಸುಸಜ್ಜಿತನಾದ ಬಲಿ ಮಹಾರಾಜನು ಇಂದ್ರನ ಮುಂದೆ ಬಂದನು. ಕೈಯಲ್ಲಿ ವಜ್ರಾಯುಧವನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಇಂದ್ರನು ಬಲಿ ಮಹಾರಾಜನನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಗದರಿಸಿದನು.

Verse 4

नटवन्मूढ मायाभिर्मायेशान् नो जिगीषसि । जित्वा बालान् निबद्धाक्षान् नटो हरति तद्धनम् ॥ ४ ॥

ಇಂದ್ರನು ಹೇಳಿದನು: ಎಲೈ ಮೂರ್ಖನೇ, ಒಬ್ಬ ಜಾದೂಗಾರನು ಮಗುವಿನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಅವನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕದಿಯುವಂತೆ, ಮಾಯಾಶಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ನಾವೇ ಒಡೆಯರೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ, ನೀನು ನಿನ್ನ ಮಾಯಾಜಾಲದಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯ.

Verse 5

आरुरुक्षन्ति मायाभिरुत्सिसृप्सन्ति ये दिवम् । तान्दस्यून्विधुनोम्यज्ञान्पूर्वस्माच्च पदादध: ॥ ५ ॥

ಮಾಯಾಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಮೇಲಿನ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಏರಲು ಅಥವಾ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬಯಸುವ ಮೂರ್ಖರು ಮತ್ತು ನೀಚರನ್ನು ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 6

सोऽहं दुर्मायिनस्तेऽद्य वज्रेण शतपर्वणा । शिरो हरिष्ये मन्दात्मन्घटस्व ज्ञातिभि: सह ॥ ६ ॥

ನೂರಾರು ಹರಿತವಾದ ಅಂಚುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನನ್ನ ವಜ್ರಾಯುಧದಿಂದ ಇಂದು ನಾನು ನಿನ್ನ ತಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುತ್ತೇನೆ. ನೀನು ಎಷ್ಟೇ ಮಾಯಾವಿಯಾದರೂ ಮಂದಬುದ್ಧಿಯವನು. ಈಗ ನಿನ್ನ ಸಂಬಂಧಿಕರೊಂದಿಗೆ ಈ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸು.

Verse 7

श्रीबलिरुवाच सङ्ग्रामे वर्तमानानां कालचोदितकर्मणाम् । कीर्तिर्जयोऽजयो मृत्यु: सर्वेषां स्युरनुक्रमात् ॥ ७ ॥

ಶ್ರೀಬಲಿ ಮಹಾರಾಜನು ಹೇಳಿದರು—ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಎಲ್ಲರೂ ಕಾಲಪ್ರೇರಿತ ಕರ್ಮದ ಅಧೀನರು; ಆದ್ದರಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕೀರ್ತಿ, ಜಯ, ಅಪಜಯ ಮತ್ತು ಮರಣ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 8

तदिदं कालरशनं जगत् पश्यन्ति सूरय: । न हृष्यन्ति न शोचन्ति तत्र यूयमपण्डिता: ॥ ८ ॥

ಕಾಲದ ಹಗ್ಗದಿಂದ ಬಂಧಿತವಾದ ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಚಲನೆಯನ್ನು ಸತ್ಯಜ್ಞರು ನೋಡುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ಹರ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಜಯದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲಾಸಿಸುವ ನೀವು ಅಲ್ಪಪಂಡಿತರು.

Verse 9

न वयं मन्यमानानामात्मानं तत्र साधनम् । गिरो व: साधुशोच्यानां गृह्णीमो मर्मताडना: ॥ ९ ॥

ನೀವು ದೇವತೆಗಳು ಕೀರ್ತಿ ಮತ್ತು ಜಯಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮನ್ನೇ ಕಾರಣವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೀರಿ; ನಿಮ್ಮ ಅಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಾಧುಗಳು ಕರುಣೆ ತೋರುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೃದಯವನ್ನು ಚುಚ್ಚುವ ನಿಮ್ಮ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನಾವು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 10

श्रीशुक उवाच इत्याक्षिप्य विभुं वीरो नाराचैर्वीरमर्दन: । आकर्णपूर्णैरहनदाक्षेपैराहतं पुन: ॥ १० ॥

ಶ್ರೀಶುಕದೇವ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ಹೇಳಿದರು—ಈ ರೀತಿ ತೀಕ್ಷ್ಣ ವಚನಗಳಿಂದ ಸ್ವರ್ಗರಾಜ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಗದರಿಸಿ, ವೀರಮರ್ಧನನಾದ ಬಲಿ ಮಹಾರಾಜನು ಕಿವಿವರೆಗೆ ಎಳೆದ ನಾರಾಚ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಇಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ, ಮತ್ತೆ ಕಠಿಣ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ತಿದ್ದಿದನು.

Verse 11

एवं निराकृतो देवो वैरिणा तथ्यवादिना । नामृष्यत् तदधिक्षेपं तोत्राहत इव द्विप: ॥ ११ ॥

ಈ ರೀತಿ ಸತ್ಯವಾಡುವ ಶತ್ರುವಿಂದ ತಿರಸ್ಕೃತನಾದರೂ ದೇವರಾಜ ಇಂದ್ರನು ಆ ಆಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಅಸಹ್ಯಪಡಲಿಲ್ಲ; ಚಾಲಕನ ಅಂಕುಶದಿಂದ ಹೊಡೆದ ಆನೆ ಅಶಾಂತವಾಗದಂತೆ.

Verse 12

प्राहरत् कुलिशं तस्मा अमोघं परमर्दन: । सयानो न्यपतद् भूमौ छिन्नपक्ष इवाचल: ॥ १२ ॥

ಆಗ ಶತ್ರುದಮನನಾದ ಇಂದ್ರನು ಬಲಿ ಮಹಾರಾಜನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕೆಂಬ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ತನ್ನ ಅಚೂಕ ವಜ್ರವನ್ನು ಎಸೆದನು. ಬಲಿ ತನ್ನ ವಿಮಾನসহ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದನು, ರೆಕ್ಕೆ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಪರ್ವತದಂತೆ।

Verse 13

सखायं पतितं द‍ृष्ट्वा जम्भो बलिसख: सुहृत् । अभ्ययात् सौहृदं सख्युर्हतस्यापि समाचरन् ॥ १३ ॥

ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತ ಬಲಿ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಬಲಿಯ ಸಖನೂ ಸುಹೃದನೂ ಆದ ಜಂಭಾಸುರನು ಶತ್ರುವಾದ ಇಂದ್ರನ ಎದುರಿಗೆ ಬಂದನು; ಹತನಾದ ಸ್ನೇಹಿತನಿಗೂ ಸ್ನೇಹಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು।

Verse 14

स सिंहवाह आसाद्य गदामुद्यम्य रंहसा । जत्रावताडयच्छक्रं गजं च सुमहाबल: ॥ १४ ॥

ಸಿಂಹವಾಹನನಾದ ಮಹಾಬಲ ಜಂಭಾಸುರನು ವೇಗವಾಗಿ ಇಂದ್ರನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ಗದೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಅವನ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಬಲವಾಗಿ ಹೊಡೆದನು; ಇಂದ್ರನ ಆನೆಯನ್ನೂ ಅವನು ಹೊಡೆದನು।

Verse 15

गदाप्रहारव्यथितो भृशं विह्वलितो गज: । जानुभ्यां धरणीं स्पृष्ट्वा कश्मलं परमं ययौ ॥ १५ ॥

ಜಂಭಾಸುರನ ಗದಾಪ್ರಹಾರದಿಂದ ಇಂದ್ರನ ಆನೆ ಬಹಳ ನೋವಿನಿಂದ ಗೊಂದಲಗೊಂಡಿತು. ಅದು ಮೊಣಕಾಲುಗಳಿಂದ ನೆಲವನ್ನು ತಟ್ಟಿ ಪರಮ ಮೂರ್ಚೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು।

Verse 16

ततो रथो मातलिना हरिभिर्दशशतैर्वृत: । आनीतो द्विपमुत्सृज्य रथमारुरुहे विभु: ॥ १६ ॥

ನಂತರ ಇಂದ್ರನ ಸಾರಥಿ ಮಾತಲಿ ಸಾವಿರ ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ಎಳೆಯಲ್ಪಡುವ ಇಂದ್ರನ ರಥವನ್ನು ತಂದನು. ಇಂದ್ರನು ತನ್ನ ಆನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಆ ರಥವನ್ನು ಏರಿದನು।

Verse 17

तस्य तत् पूजयन् कर्म यन्तुर्दानवसत्तम: । शूलेन ज्वलता तं तु स्मयमानोऽहनन्मृधे ॥ १७ ॥

ಮಾತಲಿಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿ ದಾನವಶ್ರೇಷ್ಠ ಜಂಭಾಸುರನು ನಗಿದನು; ಆದರೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜ್ವಲಿಸುವ ತ್ರಿಶೂಲದಿಂದ ಮಾತಲಿಯನ್ನು ಹೊಡೆದನು।

Verse 18

सेहे रुजं सुदुर्मर्षां सत्त्वमालम्ब्य मातलि: । इन्द्रो जम्भस्य सङ्‌क्रुद्धो वज्रेणापाहरच्छिर: ॥ १८ ॥

ಅತಿದುರ್ಲಂಘ್ಯವಾದ ನೋವನ್ನು ಮಾತಲಿ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಸಹಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಇಂದ್ರನು ಜಂಭಾಸುರನ ಮೇಲೆ ಭಾರೀ ಕೋಪಗೊಂಡು ವಜ್ರದಿಂದ ಹೊಡೆದು ಅವನ ತಲೆಯನ್ನು ದೇಹದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದನು।

Verse 19

जम्भं श्रुत्वा हतं तस्य ज्ञातयो नारदाद‍ृषे: । नमुचिश्च बल: पाकस्तत्रापेतुस्त्वरान्विता: ॥ १९ ॥

ನಾರದ ಋಷಿಯು ಜಂಭಾಸುರನು ಹತನಾದನೆಂದು ತಿಳಿಸಿದಾಗ, ಅವನ ಬಂಧುಮಿತ್ರರಾದ ನಮುಚಿ, ಬಲ ಮತ್ತು ಪಾಕ ಎಂಬ ಮೂರು ದಾನವರು ಅತೀವ ತ್ವರೆಯಿಂದ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಗೆ ಬಂದರು।

Verse 20

वचोभि: परुषैरिन्द्रमर्दयन्तोऽस्य मर्मसु । शरैरवाकिरन् मेघा धाराभिरिव पर्वतम् ॥ २० ॥

ಹೃದಯವನ್ನು ಚುಚ್ಚುವ ಕಠಿಣ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಇಂದ್ರನನ್ನು ನೊಂದಿಸುತ್ತಾ, ಆ ದಾನವರು ಅವನ ಮೇಲೆ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆ ಸುರಿಸಿದರು—ಮೋಡಗಳು ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಧಾರೆಯಾಗಿ ಮಳೆ ಸುರಿಸುವಂತೆ।

Verse 21

हरीन्दशशतान्याजौ हर्यश्वस्य बल: शरै: । तावद्भ‍िरर्दयामास युगपल्ल‍घुहस्तवान् ॥ २१ ॥

ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಚುರುಕು ಕೈಯುಳ್ಳ ದಾನವ ಬಲನು ಇಂದ್ರನ ಸಾವಿರ ಹರಿ-ಅಶ್ವಗಳನ್ನು ಸಮಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಒಂದೇ ವೇಳೆ ಚುಚ್ಚಿ ಕಷ್ಟಪಡಿಸಿದನು।

Verse 22

शताभ्यां मातलिं पाको रथं सावयवं पृथक् । सकृत्सन्धानमोक्षेण तदद्भ‍ुतमभूद् रणे ॥ २२ ॥

ಪಾಕನೆಂಬ ಅಸುರನು ಧನುಸ್ಸಿಗೆ ಎರಡು ನೂರು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ವೇಳೆ ಜೋಡಿಸಿ ಒಂದೇ ಬಿಡುವಿನಲ್ಲಿ ಹಾರಿಸಿ, ರಥವನ್ನು ಅದರ ಸಮಸ್ತ ಉಪಕರಣಗಳೊಡನೆ ಹಾಗೂ ಸಾರಥಿ ಮಾತಲಿಯನ್ನೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಹೊಡೆದನು. ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅದ್ಭುತ ಕಾರ್ಯವಾಯಿತು.

Verse 23

नमुचि: पञ्चदशभि: स्वर्णपुङ्खैर्महेषुभि: । आहत्य व्यनदत्सङ्ख्ये सतोय इव तोयद: ॥ २३ ॥

ನಂತರ ನಮುಚಿ ಎಂಬ ಅಸುರನು ಸ್ವರ್ಣಪಂಖಗಳಿರುವ ಹದಿನೈದು ಮಹಾಬಾಣಗಳಿಂದ ಶಕ್ರನನ್ನು ಹೊಡೆದು ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದನು; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮೋಡದಂತೆ ಗರ್ಜಿಸಿದನು.

Verse 24

सर्वत: शरकूटेन शक्रं सरथसारथिम् । छादयामासुरसुरा: प्रावृट्‌सूर्यमिवाम्बुदा: ॥ २४ ॥

ಇತರ ಅಸುರರು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದಲೂ ಬಾಣಗಳ ಘನಮಳೆಯ ಮೂಲಕ ರಥ ಮತ್ತು ಸಾರಥಿಯೊಡನೆ ಶಕ್ರನನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಬಿಟ್ಟರು; ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮೋಡಗಳು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಮುಚ್ಚುವಂತೆ.

Verse 25

अलक्षयन्तस्तमतीव विह्वला विचुक्रुशुर्देवगणा: सहानुगा: । अनायका: शत्रुबलेन निर्जिता वणिक्पथा भिन्ननवो यथार्णवे ॥ २५ ॥

ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನು ಕಾಣದೆ ದೇವಗಣರು ತಮ್ಮ ಅನುಯಾಯಿಗಳೊಡನೆ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಕುಲರಾಗಿ ಅಳಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಶತ್ರುಬಲದಿಂದ ಸೋತು ನಾಯಕವಿಲ್ಲದೆ, ಅವರು ಸಮುದ್ರ ಮಧ್ಯೆ ಒಡೆದ ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಂತೆ ವಿಲಪಿಸಿದರು.

Verse 26

ततस्तुराषाडिषुबद्धपञ्जराद् विनिर्गत: साश्वरथध्वजाग्रणी: । बभौ दिश: खं पृथिवीं च रोचयन् स्वतेजसा सूर्य इव क्षपात्यये ॥ २६ ॥

ನಂತರ ಇಂದ್ರನು ಬಾಣಜಾಲದಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಪಂಜರದಿಂದ ಹೊರಬಂದನು. ಕುದುರೆಗಳು, ರಥ, ಧ್ವಜ ಮತ್ತು ಸಾರಥಿಯೊಡನೆ ಪ್ರकटವಾಗಿ ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಆಕಾಶ, ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸಿದನು; ರಾತ್ರಿ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಹೊಳೆಯುವಂತೆ ದೀಪ್ತಿಮಾನನಾಗಿ ಬಭೌ.

Verse 27

निरीक्ष्य पृतनां देव: परैरभ्यर्दितां रणे । उदयच्छद् रिपुं हन्तुं वज्रं वज्रधरो रुषा ॥ २७ ॥

ವಜ್ರಧರನಾದ ಇಂದ್ರನು ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸೈನಿಕರು ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪಗೊಂಡನು. ಹೀಗೆ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಅವನು ತನ್ನ ವಜ್ರಾಯುಧವನ್ನು ಎತ್ತಿದನು.

Verse 28

स तेनैवाष्टधारेण शिरसी बलपाकयो: । ज्ञातीनां पश्यतां राजञ्जहार जनयन्भयम् ॥ २८ ॥

ಓ ರಾಜ ಪರೀಕ್ಷಿತನೇ, ಇಂದ್ರನು ತನ್ನ ವಜ್ರಾಯುಧದಿಂದ ಬಲ ಮತ್ತು ಪಾಕರಿಬ್ಬರ ತಲೆಗಳನ್ನು ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಮತ್ತು ಅನುಯಾಯಿಗಳ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿಯೇ ಕತ್ತರಿಸಿದನು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅವನು ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಭಯಂಕರವಾದ ವಾತావರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

Verse 29

नमुचिस्तद्वधं द‍ृष्ट्वा शोकामर्षरुषान्वित: । जिघांसुरिन्द्रं नृपते चकार परमोद्यमम् ॥ २९ ॥

ಓ ರಾಜನೇ, ಬಲ ಮತ್ತು ಪಾಕರಿಬ್ಬರ ವಧೆಯನ್ನು ಕಂಡ ನಮುಚಿ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಅಸುರನು ಶೋಕ ಮತ್ತು ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿದನು. ಹೀಗೆ ಅವನು ಕೋಪಗೊಂಡು ಇಂದ್ರನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಿದನು.

Verse 30

अश्मसारमयं शूलं घण्टावद्धेमभूषणम् । प्रगृह्याभ्यद्रवत् क्रुद्धो हतोऽसीति वितर्जयन् । प्राहिणोद् देवराजाय निनदन् मृगराडिव ॥ ३० ॥

ಕೋಪಗೊಂಡು ಸಿಂಹದಂತೆ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾ, ಅಸುರ ನಮುಚಿಯು ಗಂಟೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಉಕ್ಕಿನ ಶೂಲವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು. ಅವನು ಜೋರಾಗಿ ಕೂಗಿದನು, 'ಈಗ ನೀನು ಸತ್ತೆ!' ಹೀಗೆ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಮುಂದೆ ಬಂದು, ನಮುಚಿಯು ತನ್ನ ಆಯುಧವನ್ನು ಬಿಟ್ಟನು.

Verse 31

तदापतद् गगनतले महाजवंविचिच्छिदे हरिरिषुभि: सहस्रधा । तमाहनन्नृप कुलिशेन कन्धरेरुषान्वितस्त्रिदशपति: शिरो हरन् ॥ ३१ ॥

ಓ ರಾಜನೇ, ಸ್ವರ್ಗದ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಇಂದ್ರನು ಆಕಾಶದಿಂದ ಮಹಾ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತಿರುವ ಆ ಶೂಲವನ್ನು ಕಂಡಾಗ, ತಕ್ಷಣವೇ ತನ್ನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅದನ್ನು ಸಾವಿರಾರು ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿದನು. ನಂತರ, ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪಗೊಂಡು, ನಮುಚಿಯ ತಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಲು ತನ್ನ ವಜ್ರಾಯುಧದಿಂದ ಅವನ ಭುಜಕ್ಕೆ ಹೊಡೆದನು.

Verse 32

न तस्य हि त्वचमपि वज्र ऊर्जितो बिभेद य: सुरपतिनौजसेरित: । तदद्भ‍ुतं परमतिवीर्यवृत्रभित् तिरस्कृतो नमुचिशिरोधरत्वचा ॥ ३२ ॥

ದೇವರಾಜ ಇಂದ್ರನು ಮಹಾಬಲದಿಂದ ನಮುಚಿಯ ಮೇಲೆ ವಜ್ರವನ್ನು ಎಸೆದರೂ ಅದು ಅವನ ಚರ್ಮವನ್ನೂ ಭೇದಿಸಲಿಲ್ಲ. ವೃತ್ರಾಸುರನ ದೇಹವನ್ನು ಚಿದ್ರಗೊಳಿಸಿದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಜ್ರವೇ ನಮುಚಿಯ ಕಂಠಚರ್ಮಕ್ಕೆ ಅಲ್ಪವೂ ಗಾಯ ಮಾಡಲಾರದೆ ಇರುವುದು ಅತಿಶಯ ಆಶ್ಚರ್ಯ.

Verse 33

तस्मादिन्द्रोऽबिभेच्छत्रोर्वज्र: प्रतिहतो यत: । किमिदं दैवयोगेन भूतं लोकविमोहनम् ॥ ३३ ॥

ಶತ್ರುವಿನಿಂದ ವಜ್ರ ಪ್ರತಿಹತವಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗುವುದನ್ನು ಕಂಡ ಇಂದ್ರನು ಬಹಳ ಭಯಪಟ್ಟನು. “ಇದು ಯಾವ ದೈವಯೋಗದಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿದ ಲೋಕವಿಮೋಹಕ ಅಚ್ಚರಿಯೇ?” ಎಂದು ಅವನು ಚಿಂತಿಸಿದನು.

Verse 34

येन मे पूर्वमद्रीणां पक्षच्छेद: प्रजात्यये । कृतो निविशतां भारै: पतत्‍त्रै: पततां भुवि ॥ ३४ ॥

ಇಂದ್ರನು ಯೋಚಿಸಿದನು—ಹಿಂದೆ ಪ್ರಳಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದೇ ವಜ್ರದಿಂದ ನಾನು ರೆಕ್ಕೆಗಳಿದ್ದ ಪರ್ವತಗಳ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದ್ದೆ; ಅವು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಾರಾಡಿ, ಭಾರದಿಂದ ಇಳಿದು ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದು ಜನರನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು.

Verse 35

तप:सारमयं त्वाष्ट्रं वृत्रो येन विपाटित: । अन्ये चापि बलोपेता: सर्वास्त्रैरक्षतत्वच: ॥ ३५ ॥

ಇದೇ ವಜ್ರದಿಂದ ತ್ವಷ್ಟಾರ ತಪಸ್ಸಿನ ಸಾರರೂಪನಾದ ವೃತ್ರನು ಚಿದ್ರಗೊಂಡನು. ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಬಲಿಷ್ಠ ವೀರರು—ಎಲ್ಲ ಅಸ್ತ್ರಗಳಿಂದಲೂ ಗಾಯವಾಗದ ಚರ್ಮ ಹೊಂದಿದ್ದವರೂ—ಇದೇ ವಜ್ರದಿಂದ ಸಂಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.

Verse 36

सोऽयं प्रतिहतो वज्रो मया मुक्तोऽसुरेऽल्पके । नाहं तदाददे दण्डं ब्रह्मतेजोऽप्यकारणम् ॥ ३६ ॥

ಈಗ ನಾನು ಅದೇ ವಜ್ರವನ್ನು ಅಲ್ಪವಾದ ಅಸುರನ ಮೇಲೆ ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ; ಆದರೆ ಅದು ಪ್ರತಿಹತವಾಗಿ ಫಲವಿಲ್ಲದಾಯಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರಸಮಾನವಾದರೂ ಇದು ಈಗ ಸಾಮಾನ್ಯ ದಂಡದಂತೆ ನಿರರ್ಥಕವಾಗಿದೆ; ನಾನು ಇದನ್ನು ಇನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 37

इति शक्रं विषीदन्तमाह वागशरीरिणी । नायं शुष्कैरथो नार्द्रैर्वधमर्हति दानव: ॥ ३७ ॥

ಹೀಗೆ ವಿಷಾದಗೊಂಡ ಇಂದ್ರನು ಅಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಆಕಾಶದಿಂದ ಅಶರೀರ ವಾಣಿ ಕೇಳಿಬಂತು—“ಈ ದಾನವ ನಮುಚಿ ಒಣದರಿಂದಲೂ ತೇವದಿಂದಲೂ ವಧಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ.”

Verse 38

मयास्मै यद् वरो दत्तो मृत्युर्नैवार्द्रशुष्कयो: । अतोऽन्यश्चिन्तनीयस्ते उपायो मघवन् रिपो: ॥ ३८ ॥

ಆ ವಾಣಿ ಮತ್ತೆಂದಿತು—“ಓ ಮಘವನ್ ಇಂದ್ರನೇ! ಈ ದಾನವಿಗೆ ಒಣದರಿಂದಲೂ ತೇವದಿಂದಲೂ ಮರಣವಿಲ್ಲವೆಂದು ನಾನು ವರ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಶತ್ರುವಧೆಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಉಪಾಯವನ್ನು ಯೋಚಿಸು.”

Verse 39

तां दैवीं गिरमाकर्ण्य मघवान्सुसमाहित: । ध्यायन् फेनमथापश्यदुपायमुभयात्मकम् ॥ ३९ ॥

ಆ ದೈವೀ ವಾಣಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಮಘವಾನ್ ಇಂದ್ರನು ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಗ್ರನಾದನು. ಉಪಾಯವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವನು ಫೇನವನ್ನು ಕಂಡನು—ಅದು ತೇವವೂ ಅಲ್ಲ, ಒಣವೂ ಅಲ್ಲ; ಎರಡರ ಸ್ವರೂಪವೂ ಹೊಂದಿದೆ.

Verse 40

न शुष्केण न चार्द्रेण जहार नमुचे: शिर: । तं तुष्टुवुर्मुनिगणा माल्यैश्चावाकिरन्विभुम् ॥ ४० ॥

ಆಮೇಲೆ ಇಂದ್ರನು ಒಣದರಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ತೇವದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ; ಫೇನದಿಂದಲೇ ನಮುಚಿಯ ತಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು. ನಂತರ ಮುನಿಗಣರು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ, ಹೂಮಾಲೆಗಳ ಮಳೆಯನ್ನೆರೆದು ಅವನನ್ನು ಪ್ರಾಯಃ ಮುಚ್ಚಿದರು.

Verse 41

गन्धर्वमुख्यौ जगतुर्विश्वावसुपरावसू । देवदुन्दुभयो नेदुर्नर्तक्यो ननृतुर्मुदा ॥ ४१ ॥

ಗಂಧರ್ವರ ಮುಖ್ಯರಾದ ವಿಶ್ವಾವಸು ಮತ್ತು ಪರಾವಸು ಆನಂದದಿಂದ ಹಾಡಿದರು. ದೇವದುಂದುಭಿಗಳು ಮೊಳಗಿದವು, ಅಪ್ಸರೆಯರು ಹರ್ಷದಿಂದ ನೃತ್ಯಮಾಡಿದರು.

Verse 42

अन्येऽप्येवं प्रतिद्वन्द्वान्वाय्वग्निवरुणादय: । सूदयामासुरसुरान् मृगान्केसरिणो यथा ॥ ४२ ॥

ವಾಯು, ಅಗ್ನಿ, ವರುಣ ಮೊದಲಾದ ಇತರ ದೇವತೆಗಳೂ ತಮ್ಮ ಎದುರಾಳಿಯಾದ ದಾನವರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು; ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಗಳು ಜಿಂಕೆಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವಂತೆ।

Verse 43

ब्रह्मणा प्रेषितो देवान्देवर्षिर्नारदो नृप । वारयामास विबुधान्‍द‍ृष्ट्वा दानवसङ्‌क्षयम् ॥ ४३ ॥

ಓ ರಾಜನೇ, ದಾನವರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂಹಾರ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ದೇವರ್ಷಿ ನಾರದನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು; ನಾರದನು ದೇವತೆಗಳ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದನು।

Verse 44

श्रीनारद उवाच भवद्भ‍िरमृतं प्राप्तं नारायणभुजाश्रयै: । श्रिया समेधिता: सर्व उपारमत विग्रहात् ॥ ४४ ॥

ಶ್ರೀ ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು—ನಾರಾಯಣನ ಭುಜಾಶ್ರಯದಿಂದ ನೀವು ಅಮೃತವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೀರಿ. ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯ ಕೃಪೆಯಿಂದ ನೀವು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಸಮೃದ್ಧರು ಮತ್ತು ಮಹಿಮಾವಂತರು; ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಕಲಹವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ।

Verse 45

श्रीशुक उवाच संयम्य मन्युसंरम्भं मानयन्तो मुनेर्वच: । उपगीयमानानुचरैर्ययु: सर्वे त्रिविष्टपम् ॥ ४५ ॥

ಶ್ರೀ ಶುಕದೇವನು ಹೇಳಿದರು—ನಾರದ ಮುನಿಯ ವಚನವನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ ದೇವತೆಗಳು ಕೋಪಾವೇಶವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಅನುಚರರಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು।

Verse 46

येऽवशिष्टा रणे तस्मिन् नारदानुमतेन ते । बलिं विपन्नमादाय अस्तं गिरिमुपागमन् ॥ ४६ ॥

ನಾರದ ಮುನಿಯ ಆದೇಶದಂತೆ ಆ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದ ದಾನವರು, ದುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬಲಿ ಮಹಾರಾಜನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಅಸ್ತಗಿರಿ ಎಂಬ ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹೋದರು।

Verse 47

तत्राविनष्टावयवान् विद्यमानशिरोधरान् । उशना जीवयामास संजीवन्या स्वविद्यया ॥ ४७ ॥

ಅಲ್ಲಿ ಆ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ತಲೆ, ದೇಹ ಮತ್ತು ಅಂಗಗಳು ನಾಶವಾಗದಿದ್ದ ಮೃತ ದೈತ್ಯಸೈನಿಕರನ್ನು ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯನು ತನ್ನ ಸಂಜೀವಿನೀ ಮಂತ್ರವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಪುನರ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿದನು।

Verse 48

बलिश्चोशनसा स्पृष्ट: प्रत्यापन्नेन्द्रियस्मृति: । पराजितोऽपि नाखिद्यल्ल‍ोकतत्त्वविचक्षण: ॥ ४८ ॥

ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯನ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಬಲಿಗೆ ಇಂದ್ರಿಯಸ್ಮೃತಿ ಮರಳಿ ಬಂತು. ಲೋಕತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾಗಿದ್ದ ಅವನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅರಿತು, ಸೋತರೂ ದುಃಖಪಡಲಿಲ್ಲ।