Adhyaya 1

Verse 1

श्रीराजोवाच स्वायम्भुवस्येह गुरो वंशोऽयं विस्तराच्छ्रुत: । यत्र विश्वसृजां सर्गो मनूनन्यान्वदस्व न: ॥ १ ॥

ರಾಜಾ ಪರಿಕ್ಷಿತನು ಹೇಳಿದರು: ಓ ಪ್ರಭು, ಓ ಗುರುದೇವ! ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನುವಿನ ವಂಶವನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಕೃಪೆಯಿಂದ ನಾನು ವಿವರವಾಗಿ ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಆದರೆ ಇನ್ನೂ ಇತರ ಮನುಗಳೂ ಇದ್ದಾರೆ; ದಯವಿಟ್ಟು ಅವರ ವಂಶಗಳನ್ನು ನಮಗೆ ವಿವರಿಸಿ.

Verse 2

मन्वन्तरे हरेर्जन्म कर्माणि च महीयस: । गृणन्ति कवयो ब्रह्मंस्तानि नो वद श‍ृण्वताम् ॥ २ ॥

ಓ ಪಂಡಿತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ! ವಿವಿಧ ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿ ಭಗವಂತನ ಅವತಾರಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಿಮಾಮಯ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಾವು ಅವನ್ನು ಕೇಳಲು ಬಹಳ ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದೇವೆ; ದಯವಿಟ್ಟು ನಮಗೆ ಹೇಳಿ.

Verse 3

यद्यस्मिन्नन्तरे ब्रह्मन्भगवान्विश्वभावन: । कृतवान्कुरुते कर्ता ह्यतीतेऽनागतेऽद्य वा ॥ ३ ॥

ಓ ಪಂಡಿತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ! ವಿಶ್ವವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಪೋಷಿಸುವ ಭಗವಂತನು ಹಿಂದಿನ ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ, ಈಗ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ, ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಎಲ್ಲ ಲೀಲಾಕರ್ಮಗಳನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ನಮಗೆ ವಿವರಿಸಿ.

Verse 4

श्रीऋषिरुवाच मनवोऽस्मिन्व्यतीता: षट् कल्पे स्वायम्भुवादय: । आद्यस्ते कथितो यत्र देवादीनां च सम्भव: ॥ ४ ॥

ಶ್ರೀಶುಕದೇವ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ಹೇಳಿದರು—ಈ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಯಂಭುವಾದಿ ಆರು ಮನುಗಳು ಕಳೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ಆದ್ಯ ಮನುವಾದ ಸ್ವಾಯಂಭುವನನ್ನೂ ದೇವಾದಿಗಳ ಸಂಭವವನ್ನೂ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದೇನೆ.

Verse 5

आकूत्यां देवहूत्यां च दुहित्रोस्तस्य वै मनो: । धर्मज्ञानोपदेशार्थं भगवान्पुत्रतां गत: ॥ ५ ॥

ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನುವಿಗೆ ಆಕೂತಿ ಮತ್ತು ದೇವಹೂತಿ ಎಂಬ ಎರಡು ಪುತ್ರಿಯರು ಇದ್ದರು. ಧರ್ಮ ಹಾಗೂ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಲು ಭಗವಾನ್ ಅವರ ಗರ್ಭಗಳಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಯಜ್ಞಮೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ಕಪಿಲನಾಗಿ ಪುತ್ರರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿದರು.

Verse 6

कृतं पुरा भगवत: कपिलस्यानुवर्णितम् । आख्यास्ये भगवान्यज्ञो यच्चकार कुरूद्वह ॥ ६ ॥

ಹೇ ಕುರುದ್ವಹ! ದೇವಹೂತಿ ಪುತ್ರ ಕಪಿಲನ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ನಾನು ಹಿಂದೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಈಗ ಆಕೂತಿ ಪುತ್ರ ಯಜ್ಞಪತಿ (ಯಜ್ಞ) ಮಾಡಿದ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 7

विरक्त: कामभोगेषु शतरूपापति: प्रभु: । विसृज्य राज्यं तपसे सभार्यो वनमाविशत् ॥ ७ ॥

ಶತರೂಪೆಯ ಪತಿಯಾದ ಪ್ರಭು ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನು ಕಾಮಭೋಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿರಕ್ತನಾಗಿದ್ದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ತಪಸ್ಸಿಗಾಗಿ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.

Verse 8

सुनन्दायां वर्षशतं पदैकेन भुवं स्पृशन् । तप्यमानस्तपो घोरमिदमन्वाह भारत ॥ ८ ॥

ಹೇ ಭಾರತವಂಶಜ! ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ನಂತರ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನು ಸುನಂದಾ ನದೀತೀರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾಲಿನಿಂದ ಮಾತ್ರ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತಾ ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಘೋರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು. ತಪಸ್ಸಿನ ವೇಳೆ ಅವನು ಹೀಗೆಂದನು.

Verse 9

मनुरुवाच येन चेतयते विश्वं विश्वं चेतयते न यम् । यो जागर्ति शयानेऽस्मिन्नायं तं वेद वेद स: ॥ ९ ॥

ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಯೇನ ವಿಶ್ವವು ಚೇತನವಾಗುತ್ತದೋ ಆ ಪರಮಜೀವಿ ವಿಶ್ವದಿಂದ ಸೃಷ್ಟನಾಗಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲವೂ ಮೌನವಾಗಿ ಶಯನಿಸಿದಾಗ ಆತನು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಜಾಗ್ರತವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಜೀವನು ಆತನನ್ನು ಅರಿಯದು; ಆತನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅರಿತಿದ್ದಾನೆ.

Verse 10

आत्मावास्यमिदं विश्वं यत् किञ्चिज्ज‍गत्यां जगत् । तेन त्यक्तेन भुञ्जीथा मा गृध: कस्यस्विद्धनम् ॥ १० ॥

ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಚರಾಚರವೆಲ್ಲವೂ ಪರಮಾತ್ಮನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ತ್ಯಾಗಭಾವದಿಂದ ನಿನಗೆ ನಿಗದಿಯಾದ ಪಾಲನ್ನೇ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಭೋಗಿಸು; ಪರರ ಧನಕ್ಕೆ ಲೋಭಿಸಬೇಡ.

Verse 11

यं पश्यति न पश्यन्तं चक्षुर्यस्य न रिष्यति । तं भूतनिलयं देवं सुपर्णमुपधावत ॥ ११ ॥

ಭಗವಂತನು ಲೋಕದ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸದಾ ನೋಡುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಯಾರೂ ಆತನನ್ನು ನೋಡಲಾರರು. ಆದ್ದರಿಂದ ‘ಅವನು ನೋಡುತ್ತಿಲ್ಲ’ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬೇಡ; ಆತನ ದೃಷ್ಟಿಶಕ್ತಿ ಎಂದಿಗೂ ಕ್ಷೀಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಜೀವದ ಜೊತೆ ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿ ಇರುವ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಆರಾಧಿಸು.

Verse 12

न यस्याद्यन्तौ मध्यं च स्व: परो नान्तरं बहि: । विश्वस्यामूनि यद् यस्माद् विश्वं च तद‍ृतं महत् ॥ १२ ॥

ಪರಮೇಶ್ವರನಿಗೆ ಆದಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಅಂತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ, ಮಧ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ. ಆತನು ಯಾರಿಗೂ ‘ಸ್ವಂತ’ನಲ್ಲ, ‘ಪರ’ನೂ ಅಲ್ಲ; ಆತನಿಗೆ ಒಳ-ಹೊರ ಎಂಬ ಭೇದವಿಲ್ಲ. ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಆದಿ-ಅಂತ, ನನ್ನದು-ನಿನ್ನದು ಎಂಬ ದ್ವೈತಗಳು ಆತನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಈ ವಿಶ್ವವೂ ಆತನದೇ ಒಂದು ರೂಪ; ಆತನೇ ಪರಮಸತ್ಯ, ಪೂರ್ಣ ಮಹಾನ್.

Verse 13

स विश्वकाय: पुरुहूत ईश: सत्य: स्वयंज्योतिरज: पुराण: । धत्तेऽस्य जन्माद्यजयात्मशक्त्या तां विद्ययोदस्य निरीह आस्ते ॥ १३ ॥

ಅವನೇ ಈಶ್ವರನು, ಅನೇಕ ನಾಮಗಳಿಂದ ಆವಾಹಿತನಾಗುವವನು, ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವನ್ನೇ ತನ್ನ ದೇಹವಾಗಿ ಧರಿಸಿದವನು. ಆತನು ಸತ್ಯಸ್ವರೂಪಿ, ಸ್ವಯಂಪ್ರಕಾಶ, ಅಜನ್ಮ, ಪುರಾತನ. ಅಜೇಯ ಆತ್ಮಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿ-ಸ್ಥಿತಿ-ಪ್ರಳಯವೆಂದು ಕಾಣುವ ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆದರೂ ವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಮಾಯೆಯನ್ನು ತಳ್ಳಿ ತನ್ನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಲಿಪ್ತನಾಗಿ ಇರುತ್ತಾನೆ.

Verse 14

अथाग्रे ऋषय: कर्माणीहन्तेऽकर्महेतवे । ईहमानो हि पुरुष: प्रायोऽनीहां प्रपद्यते ॥ १४ ॥

ಆದುದರಿಂದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಮೊದಲು ಜನರನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ಫಲಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹೀಗೆ ಅವರು ಕ್ರಮೇಣ ಫಲಾಸಕ್ತಿರಹಿತ ನಿಷ್ಕಾಮ ಕರ್ಮಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತಾರೆ. ಶಾಸ್ತ್ರವಿಧಿಯಂತೆ ಕರ್ಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸದೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೋಕ್ಷ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾರಹಿತ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ।

Verse 15

ईहते भगवानीशो न हि तत्र विसज्जते । आत्मलाभेन पूर्णार्थो नावसीदन्ति येऽनु तम् ॥ १५ ॥

ಭಗವಾನ್ ಈಶ್ವರನು ಸ್ವಾತ್ಮಲಾಭದಿಂದಲೇ ಪರಿಪೂರ್ಣನಾಗಿದ್ದರೂ ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ, ಲಯಗಳ ಲೀಲೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ; ಆದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಸಿಲುಕುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಅವನ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಭಕ್ತರೂ ಕರ್ಮಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕರು.

Verse 16

तमीहमानं निरहङ्‌कृतं बुधं निराशिषं पूर्णमनन्यचोदितम् । नृञ् शिक्षयन्तं निजवर्त्मसंस्थितं प्रभुं प्रपद्येऽखिलधर्मभावनम् ॥ १६ ॥

ನಾನು ಆ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ—ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರೂ ಅಹಂಕಾರರಹಿತ, ಜ್ಞಾನಿ, ಫಲಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದ, ಪರಿಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಯಾರಿಂದಲೂ ಪ್ರೇರಿತನಲ್ಲದ ಸ್ವತಂತ್ರನು. ಅವನು ಮಾನವರಿಗೆ ತನ್ನದೇ ಕಾರ್ಯಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬೋಧಿಸಿ, ಸಮಸ್ತ ಧರ್ಮಗಳ ನಿಜವಾದ ಪಥವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ; ಎಲ್ಲರೂ ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು।

Verse 17

श्रीशुक उवाच इति मन्त्रोपनिषदं व्याहरन्तं समाहितम् । द‍ृष्ट्वासुरा यातुधाना जग्धुमभ्यद्रवन् क्षुधा ॥ १७ ॥

ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನು ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ಉಪನಿಷತ್ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ವೈದಿಕ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಅವನನ್ನು ಕಂಡು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟ ರಾಕ್ಷಸರು ಮತ್ತು ಅಸುರರು ಅವನನ್ನು ನುಂಗಿಬಿಡಲು ಬಯಸಿ ವೇಗವಾಗಿ ಅವನತ್ತ ಧಾವಿಸಿದರು।

Verse 18

तांस्तथावसितान् वीक्ष्य यज्ञ: सर्वगतो हरि: । यामै: परिवृतो देवैर्हत्वाशासत् त्रिविष्टपम् ॥ १८ ॥

ಅವರು ಹೀಗೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಎಲ್ಲರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿರುವ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಹರಿ ಯಜ್ಞಪತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟನಾದನು. ಯಾಮರೆಂಬ ತನ್ನ ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದವನು ಆ ರಾಕ್ಷಸ-ಅಸುರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ನಂತರ ಇಂದ್ರಪದವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಸ್ವರ್ಗರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಳಿದನು.

Verse 19

स्वारोचिषो द्वितीयस्तु मनुरग्ने: सुतोऽभवत् । द्युमत्सुषेणरोचिष्मत्प्रमुखास्तस्य चात्मजा: ॥ १९ ॥

ಅಗ್ನಿಯ ಪುತ್ರ ಸ್ವಾರೋಚಿಷನು ದ್ವಿತೀಯ ಮನುವಾಗಿ ಉಂಟಾದನು. ಅವನ ಪುತ್ರರಲ್ಲಿ ದ್ಯುಮತ್, ಸುಷೇಣ, ರೋಚಿಷ್ಮತ್ ಮೊದಲಾದವರು ಪ್ರಮುಖರು.

Verse 20

तत्रेन्द्रो रोचनस्त्वासीद् देवाश्च तुषितादय: । ऊर्जस्तम्भादय: सप्त ऋषयो ब्रह्मवादिन: ॥ २० ॥

ಸ್ವಾರೋಚಿಷ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ರೋಚನನು ಇಂದ್ರನಾದನು. ತುಷಿತಾದಿ ದೇವರುಗಳು ಪ್ರಮುಖರಾದರು; ಊರ್ಜ, ಸ್ತಂಭ ಮೊದಲಾದ ಏಳು ಋಷಿಗಳು ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿಗಳು ಹಾಗೂ ಭಗವದ್ಭಕ್ತರು ಆಗಿದ್ದರು.

Verse 21

ऋषेस्तु वेदशिरसस्तुषिता नाम पत्‍न्यभूत् । तस्यां जज्ञे ततो देवो विभुरित्यभिविश्रुत: ॥ २१ ॥

ವೇದಶಿರ ಎಂಬ ಋಷಿ ಬಹುಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನ ತುಷಿತಾ ಎಂಬ ಪತ್ನಿಯ ಗರ್ಭದಿಂದ ‘ವಿಭು’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾದ ದೇವಾವತಾರನು ಜನಿಸಿದನು.

Verse 22

अष्टाशीतिसहस्राणि मुनयो ये धृतव्रता: । अन्वशिक्षन्व्रतं तस्य कौमारब्रह्मचारिण: ॥ २२ ॥

ವಿಭು ಜೀವನಪೂರ್ತಿ ಕೌಮಾರ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯಾಗಿ ಉಳಿದು ವಿವಾಹ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಅವನಿಂದ ಎಂಭತ್ತೆಂಟು ಸಾವಿರ ಧೃತವ್ರತ ಮುನಿಗಳು ಸಂಯಮ, ತಪಸ್ಸು ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಕಲಿತರು.

Verse 23

तृतीय उत्तमो नाम प्रियव्रतसुतो मनु: । पवन: सृञ्जयो यज्ञहोत्राद्यास्तत्सुता नृप ॥ २३ ॥

ಓ ರಾಜನೇ! ಮೂರನೇ ಮನುವಿನ ಹೆಸರು ಉತ್ತಮ; ಅವನು ರಾಜ ಪ್ರಿಯವ್ರತನ ಪುತ್ರನು. ಈ ಮನುವಿನ ಪುತ್ರರಲ್ಲಿ ಪವನ, ಸೃಂಜಯ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಹೋತ್ರ ಮೊದಲಾದವರು ಇದ್ದರು.

Verse 24

वसिष्ठतनया: सप्त ऋषय: प्रमदादय: । सत्या वेदश्रुता भद्रा देवा इन्द्रस्तु सत्यजित् ॥ २४ ॥

ಮೂರನೇ ಮನುವಿನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಸಿಷ್ಠನ ಪ್ರಮದಾದಿ ಪುತ್ರರು ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳಾದರು. ಸತ್ಯರು, ವೇದಶ್ರುತರು, ಭದ್ರರು ದೇವಗಣರಾದರು; ಸತ್ಯಜಿತನು ಇಂದ್ರನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದನು।

Verse 25

धर्मस्य सूनृतायां तु भगवान्पुरुषोत्तम: । सत्यसेन इति ख्यातो जात: सत्यव्रतै: सह ॥ २५ ॥

ಈ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದೇವನ ಪತ್ನಿ ಸೂನೃತೆಯ ಗರ್ಭದಿಂದ ಭಗವಾನ್ ಪುರುಷೋತ್ತಮನು ಅವತರಿಸಿದನು. ಅವನು ‘ಸತ್ಯಸೇನ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾದನು; ಸತ್ಯವ್ರತರೆಂಬ ದೇವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕಟನಾದನು।

Verse 26

सोऽनृतव्रतदु:शीलानसतो यक्षराक्षसान् । भूतद्रुहो भूतगणांश्चावधीत् सत्यजित्सख: ॥ २६ ॥

ಸತ್ಯಸೇನನು ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತ ಸತ್ಯಜಿತ (ಇಂದ್ರ)ನೊಂದಿಗೆ, ಅಸತ್ಯವ್ರತಿಗಳಾದ, ಅಧರ್ಮಿಗಳಾದ, ದುಶೀಲ ಯಕ್ಷ-ರಾಕ್ಷಸರನ್ನೂ ಇತರ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವ ಭೂತಗಣಗಳನ್ನೂ ಸಂಹರಿಸಿದನು।

Verse 27

चतुर्थ उत्तमभ्राता मनुर्नाम्ना च तामस: । पृथु: ख्यातिर्नर: केतुरित्याद्या दश तत्सुता: ॥ २७ ॥

ಮೂರನೇ ಮನುವಿನ ಸಹೋದರ ಉತ್ತಮನು ‘ತಾಮಸ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಮನು ಆಗಿದನು. ತಾಮಸನಿಗೆ ಪೃಥು, ಖ್ಯಾತಿ, ನರ, ಕೇತು ಮೊದಲಾದ ಹತ್ತು ಪುತ್ರರು ಇದ್ದರು।

Verse 28

सत्यका हरयो वीरा देवास्त्रिशिख ईश्वर: । ज्योतिर्धामादय: सप्त ऋषयस्तामसेऽन्तरे ॥ २८ ॥

ತಾಮಸ ಮನುವಿನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸತ್ಯಕರು, ಹರಿಗಳು, ವೀರರು ದೇವಗಣರಾಗಿದ್ದರು. ಇಂದ್ರನು ತ್ರಿಶಿಖನಾಗಿದ್ದನು. ಆ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಸಪ್ತರ್ಷಿಧಾಮದ ಋಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ಯೋತಿರ್ಧಾಮ ಮೊದಲಾದವರು ಪ್ರಮುಖರಾಗಿದ್ದರು।

Verse 29

देवा वैधृतयो नाम विधृतेस्तनया नृप । नष्टा: कालेन यैर्वेदा विधृता: स्वेन तेजसा ॥ २९ ॥

ಹೇ ನೃಪ! ವಿಧೃತಿಯ ಪುತ್ರರು ‘ವೈಧೃತಯ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ದೇವಗಣರಾದರು. ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವೇದಪ್ರಾಮಾಣ್ಯ ನಶಿಸಿದಾಗ ಅವರು ತಮ್ಮ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ವೇದಧರ್ಮವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿದರು.

Verse 30

तत्रापि जज्ञे भगवान्हरिण्यां हरिमेधस: । हरिरित्याहृतो येन गजेन्द्रो मोचितो ग्रहात् ॥ ३० ॥

ಆ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಮೇಶ್ವರ ವಿಷ್ಣು ಹರಿಮೇಧನ ಪತ್ನಿ ಹರಿಣಿಯ ಗರ್ಭದಿಂದ ಅವತರಿಸಿ ‘ಹರಿ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು. ಆ ಹರಿಯೇ ಭಕ್ತ ಗಜೇಂದ್ರನನ್ನು ಗ್ರಾಹದ ಬಾಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದನು.

Verse 31

श्रीराजोवाच बादरायण एतत् ते श्रोतुमिच्छामहे वयम् । हरिर्यथा गजपतिं ग्राहग्रस्तममूमुचत् ॥ ३१ ॥

ಶ್ರೀರಾಜನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಬಾದರಾಯಣಿ! ಗ್ರಾಹದಿಂದ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಗಜಪತಿಯನ್ನು ಹರಿ ಹೇಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದನು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ವಿವರವಾಗಿ ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ.

Verse 32

तत्कथासु महत् पुण्यं धन्यं स्वस्त्ययनं शुभम् । यत्र यत्रोत्तमश्लोको भगवान्गीयते हरि: ॥ ३२ ॥

ಎಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮಶ್ಲೋಕನಾದ ಭಗವಾನ್ ಹರಿ ಗೀಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೋ, ಆ ಕಥೆಗಳು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮಹಾಪುಣ್ಯಕರ, ಧನ್ಯ, ಮಂಗಳಕರ, ಶುಭ ಮತ್ತು ಸರ್ವಹಿತಕರವಾಗಿವೆ.

Verse 33

श्रीसूत उवाच परीक्षितैवं स तु बादरायणि: प्रायोपविष्टेन कथासु चोदित: । उवाच विप्रा: प्रतिनन्द्य पार्थिवं मुदा मुनीनां सदसि स्म श‍ृण्वताम् ॥ ३३ ॥

ಶ್ರೀಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ! ಪ್ರಾಯೋಪವೇಶದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಪರೀಕ್ಷಿತ್ ಮಹಾರಾಜನು ಹೀಗೆ ಬಾದರಾಯಣಿ (ಶುಕದೇವ)ರನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಅವರು ರಾಜನಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಕೇಳಲು ಆಸಕ್ತರಾದ ಮುನಿಗಳ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಆನಂದದಿಂದ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದರು.