Sutra 34
Devanagari script
राजार्थे कारणिकस्याप्रतिबध्नतः प्रतिषेधयतो वाज्ञां निबन्धादायव्ययमन्यथा नीवीमवलिखतो द्विगुणः ॥ कZ_०२.७.३४ ॥
Transliteration
rājārthe kāraṇikasyāpratibadhnataḥ pratiṣedhayato vā ājñāṃ nibandhād āyavyayam anyathā nīvīm avalikhato dviguṇaḥ
Translation
ರಾಜಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಯು (ಕಾರಣಿಕ) ಯೋಗ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರದೆ ಇದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಆದೇಶವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ; ಅಥವಾ ಲಿಖಿತ ನೋಂದಣಿ/ನಿಬಂಧಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಆದಾಯ‑ವೆಚ್ಚವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದರೆ; ಅಥವಾ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸುವ ಶೇಷ (ನೀವೀ)ವನ್ನು ವಿಕೃತಗೊಳಿಸಿದರೆ—ದಂಡ ದ್ವಿಗುಣ.
Word by Word
राजार्थेin the king’s business / in state matters
राजार्थे:
TypeNoun
Rootराज + अर्थ
Formपुं; एकवचन; सप्तमी
कारणिकस्यof the accountant (official)
कारणिकस्य:
TypeNoun
Rootकारणिक
Formपुं; एकवचन; षष्ठी
अप्रतिबध्नतः(of one) not restraining / not preventing
अप्रतिबध्नतः:
TypeVerb (participle)
Rootप्रतिबन्ध् (प्रति + बन्ध्)
Formवर्तमानकाले; शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; परस्मैपदी; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग; एकवचन; षष्ठी (कारणिकस्य विशेषणम्); नञ्-पूर्वक
प्रतिषेधयतः(of one) forbidding / preventing
प्रतिषेधयतः:
TypeVerb (participle)
Rootप्रतिषेधय् (causative of प्रति + षिध्/षेध्)
Formवर्तमानकाले; शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; परस्मैपदी; एकवचन; षष्ठी (कारणिकस्य विशेषणम्)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
आज्ञाम्an order / command
आज्ञाम्:
TypeNoun
Rootआज्ञा
Formस्त्री; एकवचन; द्वितीया
निबन्धात्from the record/document (register)
निबन्धात्:
TypeNoun
Rootनिबन्ध
Formपुं; एकवचन; पञ्चमी
आदायhaving taken / taking
आदाय:
TypeGerund
Rootआ + दा
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive)
व्ययम्expenditure (an expense entry/amount)
व्ययम्:
TypeNoun
Rootव्यय
Formपुं; एकवचन; द्वितीया
अन्यथाotherwise / falsely
अन्यथा:
TypeAdverb
Rootअन्यथा
Formक्रियाविशेषण अव्यय
नीवीम्the reserve fund / capital (treasury reserve)
नीवीम्:
TypeNoun
Rootनीवी
Formस्त्री; एकवचन; द्वितीया
अवलिखतः(of one) altering/defacing by writing; tampering (with entries)
अवलिखतः:
TypeVerb (participle)
Rootअव + लिख्
Formवर्तमानकाले; शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; परस्मैपदी; एकवचन; षष्ठी (कारणिकस्य विशेषणम्)
द्विगुणःdouble (as penalty/fine)
द्विगुणः:
TypeAdjective (used as noun)
Rootद्वि + गुण
Formपुं; एकवचन; प्रथमा (दण्ड/अर्थदण्डः implied)
Entities Mentioned
R
rājā (state/king)K
kāraṇika (officer/accountant)FAQs
Because they occur in the king’s business and undermine command-and-control and fiscal integrity; the state treats them as aggravated misconduct.
A binding written register functions as the authoritative source; deviations from it signal fraud or unauthorized action.