Adhyakshaprachara Adhyaya 31 Sutra 2 - Arthashastra | Kannada | Vedapath

Kautilya

Sutra 2

Devanagari script

हस्त्यायामद्विगुणोत्सेधविष्कम्भायामां हस्तिनीस्थानाधिकां सप्रग्रीवां कुमारीसंग्रहां प्रान्मुखीमुदन्मुखीं वा शालां निवेशयेत् ॥ कZ_०२.३१.०२ ॥

Transliteration

hastyāyāma-dviguṇotsedha-viṣkambha-āyāmāṃ hastinī-sthānādhikāṃ sapragrīvāṃ kumārī-saṃgrahāṃ prānmukhīm udanmukhīṃ vā śālāṃ niveśayet

Translation

ಅವನು ಆನೆಯ ಅಳತೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ಅಗಲದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಗುಣ (ಉದ್ದವೂ ತಕ್ಕಂತೆ) ಇರುವ ಆನೆಶಾಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು; ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢ ಆನೆಮಾದೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಸ್ಥಳಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಜಾಗ ಇರಬೇಕು; ಮುಂಭಾಗ/ಕುತ್ತಿಗೆ ಭಾಗಕ್ಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಕಿರಿಯ ಆನೆಮಾದೆಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆವರಣ, ಮತ್ತು ಅದು ಪೂರ್ವಮುಖವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಉತ್ತರಮುಖವಾಗಲಿ।

Word by Word

हस्ति-आयाम-द्वि-गुण-उत्सेध-विष्कम्भ-आयामाम्(a stable) whose length, height and breadth are each twice the elephant’s length

हस्तिनी-स्थान-अधिकाम्(a stable) larger than the space required for a female elephant’s standing place

स-प्रग्रीवाम्(a stable) provided with a projecting/raised front-neck (forepart)

कुमारी-संग्रहाम्(a stable) having a separate enclosure/arrangement for young female elephants

प्राक्-मुखीम्east-facing

उदक्-मुखीम्north-facing

वाor

शालाम्a stable/shed (elephant-stable)

निवेशयेत्should establish/build

Entities Mentioned

war elephants

juvenile elephants (kumārī)

FAQs

Why does Kautilya specify orientation (east/north) for stables?

Beyond auspicious convention, fixed orientation supports uniform planning, ventilation/light expectations, and inspectability across facilities—key for scalable administration.