Adhyaya 19
Book 2 operationalizes the Vijigīṣu’s power by turning administration into measurable routines. Chapter 2.19 assigns the Pautavādhyakṣa the duty of making and enforcing standards for weights and measures (pautava-karmānta), including grain/seed-based units, metal-weight equivalences, and the construction specifications of balances and counterweights. The pragmatic objective is to close a core leakage-point of the kośa: fraud in trade, taxation, and state purchases. By defining conversion ladders (māṣa, suvarṇa, karṣa, pala; rūpya-māṣaka; dharaṇa; vajra-dharaṇa) and mandating stable materials and designs (iron/stone standards resistant to water/heat distortion), the text builds an administrative ‘metrology regime.’ This regime strengthens the treasury indirectly: fair exchange increases compliance, predictable pricing stabilizes supply, and standardized assessment enables consistent fines and dues. In the Saptāṅga body, this is the treasury’s skeletal system—rigid measures that let fiscal muscles act without slipping.
Sutras
Sutra 1
पौतवाध्यक्षः पौतवकर्मान्तान् कारयेत् ॥ कZ_०२.१९.०१ ॥
ತೂಕ-ಮಾಪನಗಳ ಅಧೀಕ್ಷಕ (ಪೌತವಾಧ್ಯಕ್ಷ) ತೂಕ-ಮಾಪನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಸಬೇಕು.
Sutra 2
धान्यमाषा दश सुवर्णमाषकः पञ्च वा गुञ्जाः ॥ कZ_०२.१९.०२ ॥
ಹತ್ತು ಧಾನ್ಯ-ಮಾಷಗಳು ಒಂದು ಸುವರ್ಣ-ಮಾಷಕ; ಅಥವಾ ಐದು ಗುಞ್ಜೆಗಳು [ಒಂದು ಸುವರ್ಣ-ಮಾಷಕ].
Sutra 3
ते षोडश सुवर्णः कर्षो वा ॥ कZ_०२.१९.०३ ॥
ಆ ಹದಿನಾರು ಸುವರ್ಣಗಳು (ಸುವರ್ಣ-ಮಾಷಕಗಳು) ಸೇರಿ ಒಂದು ಕರ್ಷವಾಗುತ್ತವೆ.
Sutra 4
चतुष्कर्षं पलम् ॥ कZ_०२.१९.०४ ॥
ನಾಲ್ಕು ಕರ್ಷಗಳು ಸೇರಿ ಒಂದು ಪಲವಾಗುತ್ತದೆ.
Sutra 5
अष्टाशीतिर्गौरसर्षपा रूप्यमाषकः ॥ कZ_०२.१९.०५ ॥
ಎಂಭತ್ತನಾಲ್ಕು ಬಿಳಿ ಸಾಸಿವೆ ಕಾಳುಗಳು ಸೇರಿ ಒಂದು ರೂಪ್ಯ-ಮಾಷಕ (ಬೆಳ್ಳಿ ಮಾಷಕ) ಆಗುತ್ತವೆ.
Sutra 6
ते षोडश धरणं शौम्ब्यानि वा विंशतिः ॥ कZ_०२.१९.०६ ॥
ಆ (ರೂಪ್ಯ-ಮಾಷಕಗಳು) ಹದಿನಾರು ಸೇರಿ ಒಂದು ಧರಣವಾಗುತ್ತವೆ; ಅಥವಾ ಶೌಂಬ್ಯಾನಿ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತು ಸೇರಿ ಒಂದು ಧರಣವಾಗುತ್ತವೆ.
Sutra 7
विंशतितण्डुलं वज्रधरणम् ॥ कZ_०२.१९.०७ ॥
ವಜ್ರ-ಧರಣ (ಒಂದು ಮಾನಕ ತೂಕ-ಘಟಕ) ಇಪ್ಪತ್ತು ಅಕ್ಕಿ ಕಣಗಳಿಗೆ ಸಮಾನ.
Sutra 8
अर्धमाषकः माषकः द्वौ चत्वारः अष्टौ माषकाः सुवर्णो द्वौ चत्वारः अष्टौ सुवर्णाः दश विंशतिः त्रिंशत् चत्वारिंशत् शतमिति ॥ कZ_०२.१९.०८ ॥
ಮೌಲ್ಯ-ಘಟಕಗಳ ಕ್ರಮ ಹೀಗಿದೆ: ಅರ್ಧಮಾಷಕ; ಒಂದು ಮಾಷಕ; ಎರಡು, ನಾಲ್ಕು ಮತ್ತು ಎಂಟು ಮಾಷಕಗಳು; ನಂತರ ಒಂದು ಸುವರ್ಣ; ಎರಡು, ನಾಲ್ಕು ಮತ್ತು ಎಂಟು ಸುವರ್ಣಗಳು; ನಂತರ ಹತ್ತು, ಇಪ್ಪತ್ತು, ಮೂವತ್ತು, ನಲವತ್ತು ಮತ್ತು ನೂರು (ಘಟಕಗಳು)।
Sutra 9
तेन धरणानि व्याख्यातानि ॥ कZ_०२.१९.०९ ॥
ಆ (ಎಣಿಕೆ/ಕ್ರಮ) ಮೂಲಕ ಧರಣ-ತೂಕಗಳು (ಧರಣ) ವಿವರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ/ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ।
Sutra 10
प्रतिमानान्ययोमयानि मागधमेकलशैलमयानि यानि वा नोदकप्रदेहाभ्यां वृद्धिं गच्छेयुरुष्णेन वा ह्रासम् ॥ कZ_०२.१९.१० ॥
ಪ್ರಮಾಣಿತ ಮಾಪಗಳು (ಪ್ರತಿಮಾನ) ಕಬ್ಬಿಣದಿಂದ, ಅಥವಾ ಮಾಘಧ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ, ಅಥವಾ ಏಕಲಶೈಲ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಮಾಡಿಸಬೇಕು—ಅಥವಾ ನೀರಿನಿಂದ ತೊಯ್ದರೂ/ಲೇಪಿಸಿದರೂ ಹೆಚ್ಚಾಗದ, ಬಿಸಿಯಿಂದ ಕಡಿಮೆಯಾಗದ ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ಮಾಡಿಸಬೇಕು।
Sutra 11
षडङ्गुलादूर्ध्वमष्टाङ्गुलोत्तरा दश तुलाः कारयेत् लोहपलादूर्ध्वमेकपलोत्तराः यन्त्रमुभयतःशिक्यं वा ॥ कZ_०२.१९.११ ॥
ಅವನು ಹತ್ತು ತೂಲಾ-ದಂಡಗಳನ್ನು (ತುಲಾ) ಮಾಡಿಸಬೇಕು—ಆರು ಅಂಗುಲಗಳ ಮೇಲಾಗಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತದಲ್ಲೂ ಎಂಟು ಅಂಗುಲಗಳಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗುವಂತೆ; ಮತ್ತು (ಅನುಗುಣವಾಗಿ) ಕಬ್ಬಿಣದ ತೂಕಗಳು—ಒಂದು ಪಲದ ಮೇಲಾಗಿ, ಪ್ರತಿಹಂತದಲ್ಲೂ ಒಂದು ಪಲದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗುವಂತೆ; ಅಥವಾ ಎರಡೂ ಬದಿಯಿಂದ ತೂಗುಸುವ ತೂಕಮಾಪನ ಯಂತ್ರ।
Sutra 12
पञ्चत्रिंशत्पललोहां द्विसप्तत्यङ्गुलायामां समवृत्तां कारयेत् ॥ कZ_०२.१९.१२ ॥
ಅವನು ಮೂವತ್ತೈದು ಪಲ ತೂಕದ ಕಬ್ಬಿಣದ (ಪ್ರಮಾಣಿತ) ದಂಡ/ಕೋಲು ಮಾಡಿಸಬೇಕು—ಎಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಅಂಗುಲ ಉದ್ದದ, ಮತ್ತು ಸಮಾನ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ರೂಪದ।
Sutra 13
तस्याः पञ्चपलिकं मण्डलं बद्ध्वा समकरणं कारयेत् ॥ कZ_०२.१९.१३ ॥
ಅದರ ಮೇಲೆ ಐದು ಪಲ ತೂಕದ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ತುಂಡನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿ, ಉಪಕರಣವನ್ನು ಸಮ/ಸಂತುಲಿತವಾಗಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿಸಬೇಕು.
Sutra 14
ततः कर्षोत्तरं पलं पलोत्तरं दशपलं द्वादश पञ्चदश विंशतिरिति पदानि कारयेत् ॥ कZ_०२.१९.१४ ॥
ನಂತರ ಮಾನಕ ತೂಕದ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಮಾಡಿಸಬೇಕು: ಒಂದು ಕರ್ಷ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಒಂದು ಪಲ; ನಂತರ ಪಲ-ಪಲ ಹೆಚ್ಚಳದಲ್ಲಿ; ನಂತರ ಹತ್ತು-ಪಲ, ಹನ್ನೆರಡು, ಹದಿನೈದು ಮತ್ತು ಇಪ್ಪತ್ತು (ಘಟಕ) ತೂಕಗಳು.
Sutra 15
तत आशताद्दशोत्तरं कारयेत् ॥ कZ_०२.१९.१५ ॥
ನಂತರ ನೂರನ್ನು ಮೀರಿಸಿ ಹತ್ತು-ಹತ್ತು ಹೆಚ್ಚಳದ (ಉನ್ನತ) ತೂಕಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಬೇಕು.
Sutra 16
अक्षेषु नान्दीपिनद्धं कारयेत् ॥ कZ_०२.१९.१६ ॥
ಅಕ್ಷ/ಪಿವಟ್ ಬಿಂದುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಂದಿ-ಬಂಧನ (ಬಿಗಿತ/ಲಾಕ್) ಮಾಡಿಸಬೇಕು.
Sutra 17
द्विगुणलोहां तुलामतः षण्णवत्यङ्गुलायामां परिमाणीं कारयेत् ॥ कZ_०२.१९.१७ ॥
ಅವನು ತುಲಾಮತ (ಪ್ರಮಾಣಿತ ತೂಕ/ತೂಗು ವ್ಯವಸ್ಥೆ)ಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ದ್ವಿಗುಣ ದಪ್ಪದ ಲೋಹದಿಂದ, ತೊಂಬತ್ತಾರು ಅಂಗುಲ ಉದ್ದದ ಪರಿಮಾಣೀ (ಪ್ರಮಾಣಿತ ಅಳತೆದಂಡ/ಬೀಮ್)ಯನ್ನು ಮಾಡಿಸಬೇಕು.
Sutra 18
तस्याः शतपदादूर्ध्वं विंशतिः पञ्चाशत् शतमिति पदानि कारयेत् ॥ कZ_०२.१९.१८ ॥
ಅದರಲ್ಲಿ ಶತಪದ (ನೂರು-ಗುರುತು) ಮೇಲಾಗಿ ಇನ್ನೂ ಇಪ್ಪತ್ತು, ಐವತ್ತು, ನೂರು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದಂತೆ ಹಂತ-ಗುರುತುಗಳನ್ನು (ಪದಗಳನ್ನು) ಮಾಡಿಸಬೇಕು.
Sutra 19
विंशतितौलिको भारः ॥ कZ_०२.१९.१९ ॥
ಇಪ್ಪತ್ತು ತೌಲಿಕಗಳ ತೂಕವೇ ‘ಭಾರ’ (ಹೊರೆ-ತೂಕ).
Sutra 20
दशधारणिकं पलम् ॥ कZ_०२.१९.२० ॥
ಹತ್ತು ಧಾರಣಿಕಗಳ ಪ್ರಮಾಣವೇ ‘ಪಲ’ (pala).
Sutra 21
तत्पलशतमायमानी ॥ कZ_०२.१९.२१ ॥
ಆಯಮಾನೀ (ಪ್ರಮಾಣಿತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ-ಮಾಪ) ಆ ಪಲಗಳ ನೂರಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹೊಂದಿಸಲಾಗಿದೆ (ಅಂದರೆ 100-ಪಲ ಪ್ರಮಾಣ).
Sutra 22
पञ्चपलावरा व्यावहारिकी भाजन्यन्तःपुरभाजनी च ॥ कZ_०२.१९.२२ ॥
ಮಾಪನಕ್ಕಾಗಿ (ಪ್ರಮಾಣಿತ) ಪಾತ್ರೆಗಳು ಇರಬೇಕು—ವ್ಯಾವಹಾರಿಕೀ (ವಾಣಿಜ್ಯ) ಮತ್ತು ಅಂತಃಪುರ-ಭಾಜನೀ; ಇವುಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿಸಲಾದ ಕಡಿತ ಮಿತಿ ಐದು ಪಲಗಳು.
Sutra 23
तासामर्धधरणावरं पलम् द्विपलावरमुत्तरलोहं षडङ्गुलावराश्चायामाः ॥ कZ_०२.१९.२३ ॥
ಆ ಪಾತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಪಲ-ಮಾಪದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ಧಾರಣಿಕದಷ್ಟು ಕೊರತೆ ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ; ಉತ್ತರಲೋಹದ ಮಾಪದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪಲಗಳಷ್ಟು ಕೊರತೆ ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ; ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಉದ್ದದಲ್ಲಿ ಆರು ಅಂಗುಲಗಳಷ್ಟು ಕೊರತೆ ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ।
Sutra 24
पूर्वयोः पञ्चपलिकः प्रयामो मांसलोहलवणमणिवर्जम् ॥ कZ_०२.१९.२४ ॥
ಹಿಂದಿನ ಎರಡು (ಮಾಪುಗಳು)ಗಾಗಿ ನಿಗದಿತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಐದು ಪಲಗಳು—ಮಾಂಸ, ಲೋಹ, ಉಪ್ಪು ಮತ್ತು ಮಣಿ/ರತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ (ಬಳಕೆ) ನಿಷಿದ್ಧ।
Sutra 25
काष्ठतुला अष्टहस्ता पदवती प्रतिमानवती मयूरपदाधिष्ठिता ॥ कZ_०२.१९.२५ ॥
ಕಾಷ್ಠ-ತುಲಾ ಎಂಟು ಹಸ್ತ ಉದ್ದವಾಗಿರಬೇಕು; ಅದರಲ್ಲಿ ಪದ (ಗುರುತು/ವಿಭಾಗಗಳು) ಇರಬೇಕು, ಪ್ರಮಾಣ ಪ್ರತಿಮಾನ (ತೂಕದ ಬಾಟುಗಳು) ಹೊಂದಿರಬೇಕು, ಮತ್ತು ‘ಮಯೂರ-ಪದ’ (ನವಿಲಿನ ಕಾಲು) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರಬೇಕು।
Sutra 26
काष्ठपञ्चविंशतिपलं तण्डुलप्रस्थसाधनम् ॥ कZ_०२.१९.२६ ॥
ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಪಲ ತೂಕದ ಕಾಷ್ಠ ಪ್ರಮಾಣವು ತಂಡುಲ (ಅಕ್ಕಿ) ಯ ಪ್ರಸ್ಥ ಮಾಪವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು/ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಉಪಕರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ।
Sutra 27
एष प्रदेशो बह्वल्पयोः ॥ कZ_०२.१९.२७ ॥
ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕ ಅಳತೆಗಳಿಗಾಗಿ ಇದೇ ಪ್ರಮಾಣ-ವ್ಯಾಪ್ತಿ/ಮಾನಕ-ಮಿತಿ.
Sutra 28
इति तुलाप्रतिमानं व्याख्यातम् ॥ कZ_०२.१९.२८ ॥
ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ತ್ರಾಸು/ತೂಲಾ-ಮಾಪಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
Sutra 29
अथ धान्यमाषद्विपलशतं द्रोणमायमानं सप्ताशीतिपलशतमर्धपलं च व्यावहारिकम् पञ्चसप्ततिपलशतं भाजनीयम् द्विषष्टिपलशतमर्धपलं चान्तःपुरभाजनीयम् ॥ कZ_०२.१९.२९ ॥
ಈಗ ಧಾನ್ಯಕ್ಕೆ: ದ್ರೋಣ-ಮಾಪು (ತೂಕ-ಸಮತೂಲ್ಯ) ಎರಡು ನೂರು ಪಲ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು. ಇದರಲ್ಲಿ 785½ ಪಲ ‘ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ’ (ವಾಣಿಜ್ಯ/ವಹಿವಾಟು) ಪ್ರಮಾಣ; 575 ಪಲ ‘ಭಾಜನೀಯ’ (ರೇಷನ್-ಹಂಚಿಕೆ) ಪ್ರಮಾಣ; ಮತ್ತು 625½ ಪಲ ‘ಅಂತಃಪುರ-ಭಾಜನೀಯ’ (ಅಂತಃಪುರದ ರೇಷನ್) ಪ್ರಮಾಣ.
Sutra 30
तेषामाढकप्रस्थकुडुबाश्चतुर्भागावराः ॥ कZ_०२.१९.३० ॥
ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಢಕ, ಪ್ರಸ್ಥ, ಕುಡುಬ—ಪ್ರತಿ ಮುಂದಿನದು ಹಿಂದಿನದಕ್ಕಿಂತ ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾಗದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ (ಮಾಪಿನಲ್ಲಿ) ಇರುತ್ತದೆ.
Sutra 31
षोडशद्रोणा खारी ॥ कZ_०२.१९.३१ ॥
ಹದಿನಾರು ದ್ರೋಣಗಳು ಸೇರಿ ಒಂದು ಖಾರೀ ಆಗುತ್ತದೆ.
Sutra 32
विंशतिद्रोणिकः कुम्भः ॥ कZ_०२.१९.३२ ॥
ಕುಂಭವು ಇಪ್ಪತ್ತು ದ್ರೋಣಗಳಿಗೆ ಸಮಾನ.
Sutra 33
कुम्भैर्दशभिर्वहः ॥ कZ_०२.१९.३३ ॥
ಹತ್ತು ಕುಂಭಗಳು ಸೇರಿ ಒಂದು ‘ವಹ’ ಆಗುತ್ತದೆ.
Sutra 34
शुष्कसारदारुमयं समं चतुर्भागशिखं मानं कारयेत् अन्तःशिखं वा ॥ कZ_०२.१९.३४ ॥
ಅವನು ಅಳತೆಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಒಣ, ದೃಢವಾದ ಹೃದಯಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಸಮವಾಗಿ, ನಿಖರವಾಗಿ, ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾಗದ ‘ಶಿಖಾ’ (ಅಂಚು/ಉಬ್ಬು) ಇರುವಂತೆ ಮಾಡಿಸಬೇಕು; ಅಥವಾ ಒಳಮುಖ ‘ಅಂತಃಶಿಖಾ’ ಇರುವಂತೆ ಮಾಡಿಸಬೇಕು.
Sutra 35
रसस्य तु सुरायाः पुष्पफलयोस्तुषाङ्गाराणां सुधायाश्च शिखामानं द्विगुणोत्तरा वृद्धिः ॥ कZ_०२.१९.३५ ॥
ಆದರೆ ರಸ/ದ್ರವ, ಸುರಾ, ಹೂ-ಹಣ್ಣು, ತೂಷ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಹಾಗೆಯೇ ಸುಣ್ಣಕ್ಕೆ ‘ಶಿಖಾ’ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ದ್ವಿಗುಣವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕು.
Sutra 36
सपादपणो द्रोणमूल्यमाढकस्य पादोनः षण्माषकाः प्रस्थस्य माषकः कुडुबस्य ॥ कZ_०२.१९.३६ ॥
ದ್ರೋಣದ ಬೆಲೆ ಒಂದು ಮತ್ತು ಕಾಲು ಪಣ; ಆಢಕದ ಬೆಲೆ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕಾಲು ಕಡಿಮೆ; ಪ್ರಸ್ಥದ ಬೆಲೆ ಆರು ಮಾಷಕ; ಮತ್ತು ಕುಡುಬದ ಬೆಲೆ ಒಂದು ಮಾಷಕ.
Sutra 37
द्विगुणं रसादीनां मानमूल्यम् ॥ कZ_०२.१९.३७ ॥
ರಸಾದಿ ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಗಾಗಿ ಅಳತೆಗೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಶುಲ್ಕ/ಮೌಲ್ಯ (ಮಾನ-ಮೂಲ್ಯ) ದ್ವಿಗುಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ।
Sutra 38
विंशतिपणाः प्रतिमानस्य ॥ कZ_०२.१९.३८ ॥
ಪ್ರಮಾಣಿತ ಅಳತೆ (ಪ್ರತಿಮಾನ)ಗೆ ಶುಲ್ಕ ಇಪ್ಪತ್ತು ಪಣಗಳು.
Sutra 39
तुलामूल्यं त्रिभागः ॥ कZ_०२.१९.३९ ॥
ತುಲಾ-ಮೂಲ್ಯ (ತೂಕದ ಮೌಲ್ಯ/ಶುಲ್ಕ) ಮೂರನೇ ಭಾಗ.
Sutra 40
चतुर्मासिकं प्रातिवेधनिकं कारयेत् ॥ कZ_०२.१९.४० ॥
ಅವನು ಪ್ರತಿ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳಿಗೆ ಒಮ್ಮೆ ಪರಿಶೀಲನೆ/ಮುದ್ರಣ (ಪ್ರಾತಿವೇಧನಿಕ) ಮಾಡಿಸಬೇಕು.
Sutra 41
अप्रतिविद्धस्यात्ययः सपादः सप्तविंशतिपणः ॥ कZ_०२.१९.४१ ॥
ಪರಿಶೀಲನೆ/ಮುದ್ರಣವಾಗದ ಅಳತೆ ಹೊಂದಿರುವವನಿಗೆ ದಂಡ ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ಪಣಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲು (27¼).
Sutra 42
प्रातिवेधनिकं काकणीकमहरहः पौतवाध्यक्षाय दद्युः ॥ कZ_०२.१९.४२ ॥
ಅವರು ಪರಿಶೀಲನಾ ಶುಲ್ಕ—ಒಂದು ಕಾಕಣೀ—ಪ್ರತಿದಿನ ತೂಕ-ಅಳತೆಗಳ ಅಧೀಕ್ಷಕ (ಪೌತವಾಧ್ಯಕ್ಷ)ರಿಗೆ ಪಾವತಿಸಬೇಕು.
Sutra 43
द्वात्रिंशद्भागस्तप्तव्याजी सर्पिषः चतुःषष्टिभागस्तैलस्य ॥ कZ_०२.१९.४३ ॥
ತುಪ್ಪಕ್ಕೆ ಬಿಸಿಮಾಡುವುದರಿಂದ ಅನುಮತಿಸಲ್ಪಡುವ ನಷ್ಟ (ತಪ್ತ-ವ್ಯಾಜೀ) 1/32; ಎಣ್ಣೆಗೆ 1/64 ಆಗಿರುತ್ತದೆ.
Sutra 44
पञ्चाशद्भागो मानस्रावो द्रवाणाम् ॥ कZ_०२.१९.४४ ॥
ದ್ರವಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿಸಲ್ಪಡುವ ಸೋರಿಕೆ ನಷ್ಟ (ಮಾನ-ಸ್ರಾವ) 1/50 ಆಗಿರುತ್ತದೆ.
Sutra 45
कुडुबार्धचतुरष्टभागानि मानानि कारयेत् ॥ कZ_०२.१९.४५ ॥
ಅವನು ಕುಡುಬ ಘಟಕದಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಅದರ ಅರ್ಧ, ಚತುರ್ಥಾಂಶ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಾಂಶ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮಾಪಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಬೇಕು.
Sutra 46
कुडुबाश्चतुरशीतिर्वारकः सर्पिषो मतः ॥ कZ_०२.१९.४६ ॥
ತುಪ್ಪದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಾರಕವನ್ನು ಎಂಭತ್ತನಾಲ್ಕು ಕುಡುಬಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
Sutra 47
चतुःषष्टिस्तु तैलस्य पादश्च घटिकानयोः ॥ कZ_०२.१९.४७ ॥
ಎಣ್ಣೆಗೆ ಪ್ರಮಾಣ ಅರವತ್ತನಾಲ್ಕು (ಘಟಕಗಳು); ಮತ್ತು ಎರಡು ‘ಘಟಿಕಾ’ ಮಾಪಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪಾದ (ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾಗ) ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.
Frequently Asked Questions
Market trust and price stability rise; disputes over quantity/quality fall; state procurement and taxation become predictable; fraud becomes detectable—supporting prosperity and fiscal resilience (kośa-strengthening welfare).
This passage itself specifies standards rather than explicit fines; enforcement is implied through inspection and the general Arthashastric rule that falsifying weights/measures triggers penalties and confiscation under market/trade regulation administered by relevant adhyakṣas.