Adhyaya 14
कुरुपाण्डवसङ्ग्रामवर्णनम् (Description of the War between the Kurus and the Pāṇḍavas)
ಅಗ್ನಿ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಹಾಭಾರತ ಯುದ್ಧಕಥೆಯನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳಿ ಧರ್ಮ, ಅನಿತ್ಯತೆ ಮತ್ತು ರಾಜಧರ್ಮದ ಸಾರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ಭೀಷ್ಮ-ದ್ರೋಣರಂತಹ ಹಿರಿಯರನ್ನು ನೋಡಿ ಅರ್ಜುನನು ಹಿಂಜರಿದಾಗ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ದೇಹ ನಶ್ವರ, ಆತ್ಮ ಅವಿನಾಶಿ ಎಂದು ಉಪದೇಶಿಸಿ, ಜಯ-ಪರಾಜಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಮತ್ವದಿಂದ ಕ್ಷಾತ್ರಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ರಾಜಧರ್ಮವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕೆಂದು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಸೇನಾಧಿಪತಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳು (ಭೀಷ್ಮ, ದ್ರೋಣ, ಕರ್ಣ, ಶಲ್ಯ) ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಮರಣಗಳು—ಶರಶಯ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಭೀಷ್ಮಪತನ, ಉತ್ತರಾಯಣದವರೆಗೆ ವಿಷ್ಣುಧ್ಯಾನ; “ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ ಹತನಾದ” ವರದಿಯಿಂದ ದ್ರೋಣನ ಶಸ್ತ್ರತ್ಯಾಗ; ಅರ್ಜುನನಿಂದ ಕರ್ಣವಧ; ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಂದ ಶಲ್ಯವಧ; ಭೀಮ-ದುರ್ಯೋಧನರ ಅಂತಿಮ ಗದಾಯುದ್ಧ—ವರ್ಣಿತವಾಗುತ್ತವೆ. ಬಳಿಕ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನು ರಾತ್ರಿ ಪಾಂಚಾಲರು ಮತ್ತು ದ್ರೌಪದಿಯ ಪುತ್ರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅರ್ಜುನನು ಅವನನ್ನು ತಡೆದು ಶಿರೋಮಣಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಹರಿ ಉತ್ತರೆಯ ಗರ್ಭವನ್ನು ಪುನರ್ಜೀವಗೊಳಿಸಿ ಪರೀಕ್ಷಿತನ ವಂಶವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಉಳಿದವರ ಗಣನೆ, ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಗಳು, ಭೀಷ್ಮನ ಶಾಂತಿದಾಯಕ ಧರ್ಮೋಪದೇಶ (ರಾಜಧರ್ಮ, ಮೋಕ್ಷಧರ್ಮ, ದಾನ), ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಅಶ್ವಮೇಧ, ಪರೀಕ್ಷಿತನ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗಾರೋಹಣ—ಇವೆ ಈ ಅಧ್ಯಾಯದ ಸಾರ.
Shlokas
Verse 1
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये आदिपर्वादिवर्णनं नाम त्रयोदशो ऽध्यायः अथ चतुर्दशो ऽध्यायः कुरुपाण्डवसङ्ग्रामवर्णनम् अग्निर् उवाच यौधिष्ठिरी दौर्योधनी कुरुक्षेत्रं ययौ चमूः भीष्मद्रोणादिकान् दृष्ट्वा नायुध्यत गुरूनिति
ಇಂತೆ ಆದಿಮಹಾಪುರಾಣವಾದ ಅಗ್ನಿಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ‘ಆದಿಪರ್ವಾದಿ-ವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಹದಿಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಈಗ ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ‘ಕುರು–ಪಾಂಡವ ಸಂಗ್ರಾಮ-ವರ್ಣನ’ ಆರಂಭ. ಅಗ್ನಿ ಹೇಳಿದರು—ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಸೇನೆಯೂ ದುರ್ಯೋಧನನ ಸೇನೆಯೂ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋದವು; ಆದರೆ ಭೀಷ್ಮ, ದ್ರೋಣಾದಿ ಗುರುಜನರನ್ನು ಕಂಡು, ಗುರುಗಳೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅವನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ।
Verse 2
पार्थं ह्य् उवाच भगवान्नशोच्या भीष्ममुख्यकाः शरीराणि विनाशीनि न शरीरी विनश्यति
ಭಗವಾನ್ ಪಾರ್ಥನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು—ಭೀಷ್ಮಾದಿಗಳು ಶೋಕಿಸಬೇಕಾದವರು ಅಲ್ಲ. ದೇಹಗಳು ನಾಶಶೀಲ; ಆದರೆ ದೇಹಿ ಆತ್ಮ ನಾಶವಾಗದು।
Verse 3
विदुरान्वित इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः अयमात्मा परं ब्रह्म अहं ब्रह्मस्मि विद्धि तम् सिद्ध्यसिद्ध्योः समो योगी राजधर्मं प्रपालय
ಈ ಆತ್ಮವೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮ; ಇದನ್ನು ‘ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ಮಿ’ ಎಂದು ತಿಳಿ. ಸಿದ್ಧಿ–ಅಸಿದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಮನಾಗಿರುವ ಯೋಗಿ ರಾಜಧರ್ಮವನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಪಾಲಿಸಿ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು।
Verse 4
कृष्णोक्तोथार्जुनो ऽयुध्यद्रथस्थो वाद्यशब्दवान् भीष्मः सेनापतिरभूदादौ दौर्योधने बले
ಕೃಷ್ಣನ ಉಪದೇಶದಿಂದ ಅರ್ಜುನನು ರಥಸ್ಥನಾಗಿ, ವಾದ್ಯಧ್ವನಿಗಳ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದನು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ದುರ್ಯೋಧನನ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಭೀಷ್ಮನು ಸೇನಾಪತಿಯಾದನು।
Verse 5
पाण्डवानां शिखण्डी च तयोर्युद्धं बभूव ह धार्तराष्ट्राः पाण्डवांश् च जघ्नुर्युद्धे सभीष्मकाः
ಪಾಂಡವರ ಪಕ್ಕದಿಂದ ಶಿಖಂಡಿಯೂ (ಅವನೊಂದಿಗೆ) ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಇಳಿದನು. ಆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಪುತ್ರರು, ಭೀಷ್ಮನ ಪಡೆ ಸಹಿತ, ಪಾಂಡವರನ್ನೂ ಹೊಡೆದು ಬೀಳಿಸಿದರು।
Verse 6
धार्तराष्ट्रान् शिखण्ड्याद्याः पाण्डवा जघ्नुराहवे देवासुरसं युद्धं कुरुपाण्दवसेनयोः
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶಿಖಂಡಿ ಮೊದಲಾದ ಪಾಂಡವರು ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದರು; ಕುರು–ಪಾಂಡವ ಸೇನೆಗಳ ಸಮರವು ದೇವ–ಅಸುರ ಯುದ್ಧದಂತೆ ಆಯಿತು.
Verse 7
बभूव स्वस्थदेवानां पश्यतां प्रीतिवर्धनं भीष्मोस्त्रैः पाण्डवं सैन्यं दशाहोभिर्न्यपातयत्
ದೇವರುಗಳು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಿರಲು ಅವರ ಹರ್ಷ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು; ಭೀಷ್ಮನು ತನ್ನ ಅಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಹತ್ತು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವ ಸೇನೆಯನ್ನು ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿಸಿದನು.
Verse 8
दशमे ह्य् अर्जुनो वाणैर् भीष्मं वीरं ववर्ष ह शिखण्डी द्रुपदोक्तो ऽस्त्रैर् ववर्ष जलदो यथा
ಹತ್ತನೇ ದಿನ ಅರ್ಜುನನು ಬಾಣವೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವೀರ ಭೀಷ್ಮನ ಮೇಲೆ ಸುರಿಸಿದನು; ದ್ರುಪದನ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಶಿಖಂಡಿಯೂ ಮೋಡದಂತೆ ಅಸ್ತ್ರವೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಿದನು.
Verse 9
हस्त्यश्वरथपादातमन्योन्यास्त्रनिपातितम् भीष्मः स्वच्छन्दमृत्युश् च युद्धमार्गं प्रदर्श्य च
ಆನೆ, ಕುದುರೆ, ರಥ, ಪಾದಾತಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಅಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿದರು. ಸ್ವೇಚ್ಛಾಮೃತ್ಯುವರ ಪಡೆದ ಭೀಷ್ಮನು ಯುದ್ಧಧರ್ಮದ ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗವನ್ನೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದನು.
Verse 10
वसूक्तो वसुलोकाय शरशय्यागतः स्थितः उत्तरायणमीक्षंश् च ध्यायन् विष्णुं स्तवन् स्थितः
ಸ್ತುತಿಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅವನು ವಸುಲೋಕಪ್ರಾಪ್ತಿಗೆ ನಿಯತವಾಗಿ ಶರಶಯ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಇದ್ದನು; ಉತ್ತರಾಯಣವನ್ನು ನೋಡಿಯೇ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ನಿಂತನು.
Verse 11
दुर्योधने तु शोकार्ते द्रोणः सेनापतिस्त्वभुत् पाण्दवे हर्षिते सैन्ये ढृष्टद्युम्नश् चमूपतिः
ದುರ್ಯೋಧನನು ಶೋಕಾಕುಲನಾದಾಗ ದ್ರೋಣನು ಸೇನಾಪತಿಯಾದನು; ಪಾಂಡವಸೇನೆ ಹರ್ಷಗೊಂಡಾಗ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನು ಚಮೂಪತಿಯಾದನು.
Verse 12
तयोर्युद्धं बभूवोग्रं यमराष्ट्रविवर्धनम् विराटद्रुपदाद्याश् च निमग्ना द्रोणसागरे
ಆ ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಉಗ್ರ ಯುದ್ಧವು ಸಂಭವಿಸಿತು; ಅದು ಯಮರಾಜ್ಯವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿತು. ವಿರಾಟ, ದ್ರುಪದ ಮೊದಲಾದವರು ದ್ರೋಣಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದರು (ವೀರಗತಿಯಾದರು).
Verse 13
दौर्योधनी महासेना हस्त्यश्वरथपत्तिनी धृष्टद्युम्नाधिपतिता द्रोणः काल इवाबभौ
ದುರ್ಯೋಧನನ ಮಹಾಸೇನೆ—ಆನೆ, ಕುದುರೆ, ರಥ, ಪಾದಾತಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದದು—ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನ ಅಧಿಪತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ದ್ರೋಣನ ಎದುರು ಕಾಲನಂತೆ (ಮೃತ್ಯುವಂತೆ) ಕಾಣಿಸಿತು.
Verse 14
हतोश्वत्थामा चेत्युक्ते द्रोणः शस्त्राणि चात्यजत् धृष्टद्युम्नशराक्रान्तः पतितः स महीतले
“ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನು ಹತನಾದನು” ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ ದ್ರೋಣನು ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು; ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಆಕ್ರಮಿತನಾಗಿ ಅವನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದನು.
Verse 15
अन्योन्यास्त्रनिपीडितमिति ख, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः पञ्चमेहनि दुर्धर्षः सर्वक्षत्रं प्रमथ्य च दुर्योधने तु शोकार्ते कर्णः सेनापतिस्त्वभूत्
‘ಅನ್ಯೋನ್ಯಾಸ್ತ್ರನಿಪೀಡಿತಮ್’ ಎಂಬ ಪಾಠವು ಖ ಮತ್ತು ಘ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಐದನೇ ದಿನ ದುರ್ಧರ್ಷನು ಸಮಸ್ತ ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು ಮಥಿಸಿ; ದುರ್ಯೋಧನನು ಶೋಕಾಕುಲನಾದಾಗ ಕರ್ಣನು ಸೇನಾಪತಿಯಾದನು.
Verse 16
अर्जुनः पाण्डवानाञ्च तयोर्युद्धं बभूव ह शस्त्राशस्त्रि महारौद्रं देवासुररणोपमम्
ಆಗ ಅರ್ಜುನ ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರ ನಡುವೆ ಶಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಶಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅತ್ಯಂತ ರೌದ್ರವಾದ ಯುದ್ಧವು ಸಂಭವಿಸಿತು; ಅದು ದೇವಾಸುರರ ಸಮರದಂತೆ ಇತ್ತು।
Verse 17
कर्णार्जुनाख्ये सङ्ग्रामे कर्णोरीनबधीच्छरैः द्वितीयाहनि कर्णस्तु अर्जुनेन निपातितः
ಕರ್ಣ–ಅರ್ಜುನ ಎಂಬ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಕರ್ಣನು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಓರಿಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು; ಆದರೆ ಎರಡನೇ ದಿನ ಕರ್ಣನೇ ಅರ್ಜುನನಿಂದ ಪಾತಿತನಾದನು।
Verse 18
शल्यो दिनार्धं युयुधे ह्य् अबधीत्तं युधिष्ठिरः युयुधे भीमसेनेन हतसैन्यः सुयोधनः
ಶಲ್ಯನು ಅರ್ಧದಿನ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದನು; ನಂತರ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು. ಸೇನೆ ನಾಶವಾದ ಸುಯೋಧನ (ದುರ್ಯೋಧನ) ಭೀಮಸೇನನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದನು।
Verse 19
बहून् हत्वा नरादींश् च भीमसेनमथाब्रवीत् गदया प्रहरन्तं तु भीमस्तन्तु व्यपातयत्
ಅನೇಕ ನರಾದಿಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಅವನು ಭೀಮಸೇನನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದನು; ಆದರೆ ಅವನು ಗದೆಯಿಂದ ಹೊಡೆಯಲು ಬಂದಾಗ ಭೀಮನು ಅವನನ್ನು ಛೇದಿಸಿ ಕೆಡವಿದನು।
Verse 20
गदयान्यानुजांस्तस्य तस्मिन्नष्टादेशेहनि रात्रौ सुषुप्तञ्च बलं पाण्डवानां न्यपातयत्
ಅವನು ಗದೆಯಿಂದ ಅವನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರರನ್ನು ಕೆಡವಿದನು; ಮತ್ತು ಅದೇ ಹದಿನೆಂಟನೇ ದಿನದ ರಾತ್ರಿ, ಪಾಂಡವರ ಸೇನೆ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರ ಬಲವನ್ನು ಪಾತಿತಗೊಳಿಸಿದನು।
Verse 21
अक्षौहिणीप्रमाणन्तु अश्वत्थामा महाबलः द्रौपदेयान् सपाञ्चालान् धृष्टद्युम्नञ्च सो ऽबधीत्
ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನು ಅಕ್ಷೌಹಿಣೀ-ಪ್ರಮಾಣದ ಸಂಹಾರವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿ ದ್ರೌಪದೆಯರನ್ನು, ಪಾಂಚಾಲರನ್ನು ಹಾಗೂ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನನ್ನೂ ವಧಿಸಿದನು।
Verse 22
पुत्रहीनां द्रौपदीं तां रुदन्तीमर्जुनस्ततः शिरोमणिं तु जग्राह ऐषिकास्त्रेण तस्य च
ಆಗ ಅರ್ಜುನನು ಪುತ್ರರಹಿತಳಾಗಿ ಅಳುತ್ತಿದ್ದ ದ್ರೌಪದಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಐಷಿಕಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಕ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಶಿರೋಮಣಿಯನ್ನು (ಕಿರೀಟಮಣಿ) ಹಿಡಿದುಕೊಂಡನು।
Verse 23
अश्वत्थामास्त्रनिर्दग्धं जीवयामास वै हरिः उत्तरायास्ततो गर्भं स परीक्षिदभून्नृपः
ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನ ಅಸ್ತ್ರದಿಂದ ದಗ್ಧವಾದ ಉತ್ತರೆಯ ಗರ್ಭವನ್ನು ಹರಿಯು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಿದನು; ಆ ಶಿಶುವೇ ರಾಜ ಪರಿಕ್ಷಿತನಾದನು।
Verse 24
कृतवर्मा कृपो द्रौणिस्त्रयो मुक्तास्ततो रणात् पाण्डवाः सात्यकिः कृष्णः सप्त मुक्ता न चापरे
ಕೃತವರ್ಮ, ಕೃಪ ಮತ್ತು ದ್ರೌಣಿ—ಈ ಮೂವರು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಪಾಂಡವರು, ಸಾತ್ಯಕಿ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣ—ಈ ಏಳು ಮಂದಿ ರಕ್ಷಿತರಾದರು; ಇತರರು ಯಾರೂ ಅಲ್ಲ।
Verse 25
स्त्रियश्चार्ताः समाश्वास्य भीमाद्यैः स युधिष्ठिरः संस्कृत्य प्रहतान् वीरान् दत्तोदकधनादिकः
ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಭೀಮಾದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ದುಃಖಿತ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಆಶ್ವಾಸನೆ ನೀಡಿ, ಹತರಾದ ವೀರರಿಗೆ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿ, ಉದಕತರ್ಪಣ ಹಾಗೂ ಧನಾದಿ ದಾನಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದನು।
Verse 26
भीष्माच्छान्तनवाच्छ्रुत्वा धर्मान् सर्वांश् च शान्तिदाम् राजधर्मान्मोक्षधर्मान्दानधर्मान् नृपो ऽभवत्
ಶಾಂತನುಪುತ್ರ ಭೀಷ್ಮನಿಂದ ಶಾಂತಿದಾಯಕವಾದ ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು—ರಾಜಧರ್ಮ, ಮೋಕ್ಷಧರ್ಮ ಮತ್ತು ದಾನಧರ್ಮ—ಕೇಳಿ ರಾಜನು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸುಸ್ಥಿರನಾದನು।
Verse 27
अश्वमेधे ददौ दानं ब्राह्मणेभ्योरिमर्दनः श्रुत्वार्जुनान्मौषलेयं यादवानाञ्च सङ्क्षयम् राज्ये परीक्षितं स्थाप्य सानुजः स्वर्गमाप्तवान्
ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗದ ನಂತರ ಶತ್ರುದಮನನಾದ ರಾಜನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ದಾನ ನೀಡಿದನು. ಅರ್ಜುನನಿಂದ ಮೌಷಲ ವಿನಾಶ ಮತ್ತು ಯಾದವರ ಸಂಕ್ಷಯವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪರೀಕ್ಷಿತನನ್ನು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆದನು।
Frequently Asked Questions
Kṛṣṇa teaches Arjuna that bodies perish while the embodied Self does not; the yogin should remain equal-minded in success and failure and uphold rājadharma—linking metaphysics to ethical governance.
He hears from Bhīṣma the peace-bestowing teachings: rājadharma (duties of kingship), mokṣadharma (discipline toward liberation), and dānadharma (law of charitable giving).
Hari (Kṛṣṇa/Viṣṇu) revives Uttarā’s scorched embryo, ensuring Parīkṣit’s birth and the continuation of righteous kingship after the catastrophic war.