Adhyaya 1

Verse 1

ञानं समाधिः ब्रह्मज्ञानं अद्वैतब्रह्मज्ञानं गीतासारः यमगीता आग्नेयपुराणमाहात्म्यं ॐ नमो भगवते वासुदेवाय अग्निपुराणम् अथ प्रथमो ऽध्यायः ग्रन्थप्रस्तावना श्रियं सरस्वतीं गौरीं गणेशं स्कन्दमीश्वरम् ब्रह्माणं वह्निमिन्द्रादीन् वासुदेवं नमाम्यहम्

ಜ್ಞಾನ, ಸಮಾಧಿ, ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನ, ಅದ್ವೈತ-ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನ, ಗೀತಾಸಾರ, ಯಮಗೀತಾ, ಆಗ್ನೇಯಪುರಾಣ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ—ಓಂ ನಮೋ ಭಗವತೇ ವಾಸುದೇವಾಯ। ಇದು ಅಗ್ನಿಪುರಾಣ. ಈಗ ಪ್ರಥಮ ಅಧ್ಯಾಯ, ಗ್ರಂಥಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಆರಂಭ. ಶ್ರೀ (ಲಕ್ಷ್ಮೀ), ಸರಸ್ವತೀ, ಗೌರೀ, ಗಣೇಶ, ಸ್ಕಂದ, ಈಶ್ವರ, ಬ್ರಹ್ಮ, ವಹ್ನಿ (ಅಗ್ನಿ), ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವರುಗಳು ಹಾಗೂ ವಾಸುದೇವನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 2

नैमिषे हरिमीजाना ऋषयः शौनकादयः तीर्थयात्राप्रसङ्गेन स्वागतं सूतमब्रुवन्

ನೈಮಿಷದಲ್ಲಿ ಹರಿಭಕ್ತರಾದ ಶೌನಕಾದಿ ಋಷಿಗಳು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ಸೂತನಿಗೆ ಸ್ವಾಗತಿಸಿ ಅವನೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಿದರು.

Verse 3

ऋषय ऊचुः सूत त्वं पूजितो ऽस्माभिः सारात्सारं वदस्व नः येन विज्ञानमात्रेण सर्वज्ञत्वं प्रजायते

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಸೂತನೇ! ನಾವು ನಿನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದ್ದೇವೆ; ನಮಗೆ ಸಾರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಾರವಾದುದನ್ನು ಹೇಳು, ಅದರ ಜ್ಞಾನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಸರ್ವಜ್ಞತ್ವ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 4

सूत उवाच सारात्सारो हि भगवान् विष्णुः सर्गादिकृद्विभुः ब्रह्माहमस्मि तं ज्ञात्वा सर्वज्ञत्वं प्रजायते

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಸಾರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಾರನಾದವನು ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು; ಸೃಷ್ಟಿ ಮೊದಲಾದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪ್ರಭು. ಅವನನ್ನು ತಿಳಿದಾಗ ‘ನಾನೇ ಬ್ರಹ್ಮ’ ಎಂಬ ಬೋಧ ಉಂಟಾಗಿ ಸರ್ವಜ್ಞತ್ವ ಜನಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 5

द्वे ब्रह्मणी वेदितव्ये शब्दब्रह्म परं च यत् द्वे विद्ये वेदितव्ये हि इति चाथर्वणी श्रुतिः

ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ ಬ್ರಹ್ಮ ಎರಡು—ಶಬ್ದಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಪರಬ್ರಹ್ಮ. ಹಾಗೆಯೇ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ ವಿದ್ಯೆಗಳೂ ಎರಡು—ಎಂದು ಅಥರ್ವಣೀ ಶ್ರುತಿ ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 6

अहं शुकश् च पैलाद्या गत्वा वदरिकाश्रमम् व्यासं नत्वा पृष्टवन्तः सो ऽस्मान् सारमथाब्रवीत्

ನಾನು ಶುಕನೂ ಪೈಲನಾದಿಗಳೊಡನೆ ಬದರಿ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋದೆ. ವ್ಯಾಸರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, ಅವರು ನಮಗೆ ಉಪದೇಶದ ಸಾರಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು.

Verse 7

व्यास उवाच शुकाद्यैः शृणु सूत त्वं वशिष्ठो मां यथाब्रवीत् ब्रह्मसारं हि पृच्छन्तं मुनिभिश् च परात्परम्

ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಸೂತ, ಕೇಳು; ಶುಕಾದಿ ಮುನಿಗಳೊಡನೆ ನಾನು ಪರಾತ್ಪರ ಬ್ರಹ್ಮಸಾರವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದಾಗ ವಶಿಷ್ಠರು ನನಗೆ ಹೇಗೆ ಹೇಳಿದರು, ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 8

लक्ष्मीमिति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः विज्ञातमात्रेण इति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः अपरञ्च परञ्च यदिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः यदब्रवीदिति ख, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः वसिष्ठ उवाच द्वैविध्यं ब्रह्म वक्ष्यामि शृणु व्यासाखिलानुगम् यथाग्निर्मां पुरा प्राह मुनिभिर्दैवतैः सह

ವಸಿಷ್ಠರು ಹೇಳಿದರು—ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮನ ದ್ವೈವಿಧ್ಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೇಳುವೆ; ಓ ವ್ಯಾಸ, ಸಮಸ್ತ ಪರಂಪರೆಯ ಅನುಗಾಮಿ, ಕೇಳು. ಮುನಿಗಳೂ ದೇವತೆಗಳೂ ಇದ್ದಾಗ ಅಗ್ನಿಯು ಹಿಂದೆ ನನಗೆ ಹೇಗೆ ಹೇಳಿದನೋ ಹಾಗೆಯೇ ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 9

पुराणं परमाग्नेयं ब्रह्मविद्याक्षरं परम् ऋग्वेदाद्यपरं ब्रह्म सर्वदेवसुखावहम्

ಈ ಪರಮ ಆಗ್ನೇಯ ಪುರಾಣವು ಪರಮ ಅಕ್ಷರವಾದ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆ. ಇದು ಋಗ್ವೇದಾದಿ ವೇದಗಳಿಗೂ ಮೀರಿದ ಪರಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸುಖ-ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ತರುವದು.

Verse 10

अग्निनोक्तं पुराणम् यद् आग्नेयं ब्रह्मसम्मितम् भुक्तिमुक्तिप्रदं दिव्यं पठतां शृण्वतां नृणाम्

ಅಗ್ನಿಯು ಪ್ರೋಕ್ತ ಮಾಡಿದ ಆ ಆಗ್ನೇಯ ಪುರಾಣವು ಬ್ರಹ್ಮ (ವೇದ) ಸಮಾನ ಪ್ರಮಾಣವುಳ್ಳದು. ಅದು ದಿವ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಪಠಿಸುವವರಿಗೂ ಕೇಳುವವರಿಗೂ ಭೋಗ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷ ಎರಡನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 11

कालाग्निरूपिणम् विष्णुं ज्योतिर्ब्रह्म परात्परम् मुनिभिः पृष्टवान् देवं पूजितं ज्ञानकर्मभिः

ಮುನಿಗಳು ಕಾಲಾಗ್ನಿರೂಪಿಯಾದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು—ಪರಾತ್ಪರ ಪರಮ ಜ್ಯೋತಿ-ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು—ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕರ್ಮ ಎರಡರಿಂದಲೂ ಪೂಜಿತನಾದ ದೇವನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು।

Verse 12

वसिष्ठ उवाच संसारसागरोत्तार- नावं ब्रह्मेश्वरं वद विद्यासारं यद्विदित्वा सर्वज्ञो जायते नरः

ವಸಿಷ್ಠರು ಹೇಳಿದರು—ಸಂಸಾರಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಿಸುವ ನಾವೆಯಂತಿರುವ ಪರಮೇಶ್ವರ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ವಿವರಿಸು; ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ತಿಳಿದರೆ ಮನುಷ್ಯನು ಸರ್ವಜ್ಞನಾಗುವ ವಿದ್ಯಾಸಾರವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸು।

Verse 13

अग्निर् उवाच विष्णुः कालाग्निरुद्रो ऽहं विद्यासारं वदामि ते विद्यासारं पुराणं यत् सर्वं सर्वस्य कारणं

ಅಗ್ನಿ ಹೇಳಿದರು—ನಾನು ವಿಷ್ಣು; ನಾನು ಕಾಲಾಗ್ನಿರೂಪ ರುದ್ರ. ನಿನಗೆ ವಿದ್ಯಾಸಾರವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಅದು ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯೆಗಳ ಸಾರವಾದ ಪುರಾಣ; ಅದು ಸರ್ವವೂ, ಸರ್ವಕಾರಣವೂ.

Verse 14

सर्गस्य प्रतिसर्गस्य वंशमन्वन्तरस्य च वंशानुचरितादेश् च, मत्स्यकूर्मादिरूपधृक्

ಮತ್ಸ್ಯ, ಕೂರ್ಮಾದಿ ಅವತಾರರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ (ಪ್ರಭು) ಸರ್ಗ, ಪ್ರತಿಸರ್ಗ, ವಂಶ, ಮನ್ವಂತರ, ಹಾಗೆಯೇ ವಂಶಾನುಚರಿತ ಮತ್ತು ಉಪದೇಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 15

द्वे विद्ये भगवान् विष्णुः परा चैवापरा च ह ऋग्यजुःसामाथर्वाख्या वेदाङ्गानि च षड् द्विज

ಹೇ ದ್ವಿಜ! ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಎರಡು ವಿದ್ಯೆಗಳು—ಪರಾ ಮತ್ತು ಅಪರಾ. ಅಪರಾವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಋಗ್, ಯಜುಃ, ಸಾಮ, ಅಥರ್ವ ಎಂಬ ವೇದಗಳು ಮತ್ತು ಆರು ವೇದಾಂಗಗಳೂ ಸೇರಿವೆ।

Verse 16

अयपाठः पुण्यमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः यद् गदित्वा इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः ज्ञानसन्दीपनादेव इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः ब्रह्माग्नेयं पुराणमिति ग, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः यद् द्विज इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः शिक्षा कल्पो व्याकरणं निरुक्तं ज्योतिषाङ्गतिः छन्दो ऽभिधानं मीमांसा धर्मशास्त्रं पुराणकम्

ಶಿಕ್ಷಾ, ಕಲ್ಪ, ವ್ಯಾಕರಣ, ನಿರುಕ್ತ, ಜ್ಯೋತಿಷ (ವೇದಾಂಗ), ಛಂದಸ್ಸು, ಅಭಿಧಾನ (ಕೋಶ), ಮೀಮಾಂಸಾ, ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಪುರಾಣ—ಇವು ವಿದ್ಯೆಯ ಶಾಖೆಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 17

न्यायवैद्यकगान्धर्वं धनुर्वेदो ऽर्थशास्त्रकम् अपरेयं परा विद्या यया ब्रह्माभिगम्यते

ನ್ಯಾಯ, ವೈದ್ಯಕ, ಗಾಂಧರ್ವ (ಸಂಗೀತ), ಧನುರ್ವೇದ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ—ಇವು ಅಪರ ವಿದ್ಯೆ; ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಅರಿಯಿಸುವುದು ಪರಾ ವಿದ್ಯೆ.

Verse 18

यत्तददृश्यमग्राह्यम् अगोत्रचरणम् ध्रुवम् विष्णुनोक्तं यथा मह्यं देवेभ्यो ब्रह्मणा पुरा तथा ते कथयिष्यामि हेतुं मत्स्यादिरूपिणम्

ಅದೃಶ್ಯ, ಗ್ರಹಿಸಲಾರದ, ಗೋತ್ರ-ಚರಣರಹಿತ ಮತ್ತು ಧ್ರುವವಾದ ಆ ತತ್ತ್ವವನ್ನು—ವಿಷ್ಣು ನನಗೆ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಬ್ರಹ್ಮನು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ದೇವರಿಗೆ ಹೇಳಿದಂತೆ—ಮತ್ಸ್ಯಾದಿ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವ (ಭಗವಂತನ) ಕಾರಣವನ್ನು ನಾನು ನಿಮಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.