
ជំពូកនេះជាការប្រៀនប្រដៅរបស់សូត្រដល់ព្រះឥសីទាំងឡាយ។ វាបង្ហាញថា ទោះមិនអាចអនុវត្តពិធីពេញលេញនៃការស្តាប់ជាដើម (śravaṇa-ādi) ក៏ដោយ ក៏អាចឆ្លងសំសារៈបាន ដោយបង្កើត និងបូជាប្រចាំថ្ងៃ លិង្គ និង/ឬ បេរា របស់ព្រះសង្ករ។ មានការរាយបញ្ជីការគាំទ្រព្រះវិហារ និងពិធីបូជា ដូចជា ម៉ណ្ឌប កោពុរ ទីរថ មឋ ក្ខេត្រ ឧត្សវ និងឧបចារៈទូទៅ—សម្លៀកបំពាក់ ក្លិនក្រអូប មាលា ធូប ទៀន និងនៃវេឌ្យ។ ក៏មានកិត្តិយសបែបរាជវង្ស (rājopacāra) និងសកម្មភាពភក្តិដ៏មានរាងកាយ—ប្រទក្សិណា នមស្ការ ជប—ធ្វើតាមសមត្ថភាព (yathāśakti)។ បន្ទាប់មក ព្រះឥសីសួរអំពីមេកានិចទេវវិទ្យា៖ ព្រះទេវតាផ្សេងៗបូជាតាមរូបបេរា តើហេតុអ្វីព្រះសិវៈអាចបូជាពេញលេញតាមទាំងលិង្គ និងបេរា នៅគ្រប់ទីកន្លែង? សូត្រលើកសំណួរនេះថាមានបុណ្យ និងបញ្ជាក់ថា មានតែព្រះមហាទេវប៉ុណ្ណោះជាអធិបតីនៃចម្លើយ ដើម្បីបន្តទៅការពន្យល់ជ្រាលជ្រៅ។
Verse 1
सूत उवाच । श्रवणादित्रिकेऽशक्तो लिंगं बेरं च शांकरम् । संस्थाप्य नित्यमभ्यर्च्य तरेत्संसारसागरम्
សូតាបាននិយាយថា៖ អ្នកណាអសមត្ថក្នុងត្រីធម៌ចាប់ពីការស្តាប់ គួរតាំងស្ថាបនាលិង្គរបស់ព្រះសង្ករ និងរូបបេរៈ (រូបមూర్తិ) របស់ព្រះសង្ករ ហើយបូជារៀងរាល់ថ្ងៃដោយភក្តី ដើម្បីឆ្លងកាត់សមុទ្រសង្សារ។
Verse 2
अपि द्र व्यं वहेदेव यथाबलमवंचयन् । अर्पयेल्लिंगबेरार्थमर्चयेदपि संततम्
ទោះបីអាចនាំមកបានតែបន្តិចក៏ដោយ គួរនាំមកតាមសមត្ថភាព ដោយមិនបោកបញ្ឆោត ហើយប្រគេនសម្រាប់ការបូជាលិង្គព្រះសិវៈ និងរូបបូជាពិសិដ្ឋ ដូច្នេះគួរបូជាជានិច្ចដោយចិត្តស្មោះ។
Verse 3
मंडपं गोपुरं तीर्थं मठं क्षेत्रं तथोत्सवम् । वस्त्रं गंधं च माल्यं च धूपं दीपं च भक्तितः
ដោយភក្តី គួរប្រគេនសម្រាប់ព្រះសិវៈ នូវមណ្ឌប និងគោបុរៈ ទីធម៌ស្នាន មഠ និងក្សេត្រ ព្រមទាំងពិធីបុណ្យ; ហើយក៏មានសំពត់ ក្លិនក្រអូប កម្រងផ្កា ធូប និងចង្កៀងផងដែរ។
Verse 4
विविधान्नं च नैवेद्यमपूपव्यंजनैर्युतम् । छत्रं ध्वजं च व्यजनं चामरं चापि सांगकम्
គួរប្រគេននៃវេទ្យ (naivedya) ជាអាហារចម្រុះ ដែលរៀបចំរួច ជាមួយនឹងនំ និងម្ហូបឆ្ងាញ់ផ្សេងៗ។ ហើយគួរប្រគេនសញ្ញាកិត្តិយសដ៏រាជសម្បត្តិ—ឆត្រ ទង់ ព្រមទាំងកង្ហារ និងចាមរ (កន្ទុយយ៉ាក់) ជាមួយគ្រឿងបូជាដែលសមគួរទាំងអស់។
Verse 5
इति श्रीशिवमहापुराणे विद्येश्वरसंहितायां पंचमोऽध्यायः
ដូច្នេះ បញ្ចប់ជំពូកទីប្រាំ ក្នុងវិទ្យេឝ្វរ-សំហិតា នៃ «ស្រី សិវ មហាបុរាណ»។
Verse 6
आवाहनादिसर्गांतं नित्यं कुर्यात्सुभक्तितः । इत्थमभ्यर्च्य यन्देवं लिंगेबेरे च शांकरे
ដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ជំនឿដ៏សុទ្ធសាធ គួរធ្វើពិធីបូជារៀងរាល់ថ្ងៃ តាមលំដាប់ទាំងមូល ចាប់ពីការអាវាហន (អញ្ជើញព្រះ) រហូតដល់វិសರ್ಜន (បញ្ចប់បញ្ជូន)។ បន្ទាប់ពីបូជាព្រះអម្ចាស់ សង្ករៈ ដែលស្ថិតទាំងក្នុងលិង្គ និងក្នុងរូបបេរៈដែលបានបុណ្យស្ថាបនា អ្នកបូជាគួរតាំងចិត្តនៅក្នុងការគោរពបូជា។
Verse 7
सिद्धिमेति शिवप्रीत्या हित्वापि श्रवणादिकम् । लिंगबेरार्चनामात्रान्मुक्ताः पुर्वे महाजनाः
ដោយព្រះសិវៈពេញព្រះហឫទ័យ អ្នកបូជានឹងទទួលបានសិទ្ធិផល—even បើបានដាក់ចោលការអនុវត្តដូចជា ការស្តាប់ធម៌ និងអ្វីៗផ្សេងទៀត។ ពិតប្រាកដណាស់ មហាបុរសបុរាណបានរួចផុតដោយការបូជាលិង្គ និងបេរៈតែប៉ុណ្ណោះ។
Verse 8
मनुय ऊचुः । बेरमात्रे तु सर्वत्र पूज्यंते देवतागणाः । लिंगेबेरे च सर्वत्र कथं संपूज्यते शिवः
ពួកមុនីបាននិយាយថា៖ «គ្រប់ទីកន្លែង ក្រុមទេវតាត្រូវបានបូជាតែក្នុងរូបបេរៈប៉ុណ្ណោះ។ តែព្រះសិវៈវិញ ត្រូវបានបូជាគ្រប់ទីកន្លែងទាំងក្នុងលិង្គ និងក្នុងរូបបេរៈ—ដូច្នេះ តើគួរបូជាព្រះសិវៈយ៉ាងដូចម្តេច ដើម្បីឲ្យពេញលេញ និងត្រឹមត្រូវ?»
Verse 9
सूत उवाच । अहो मुनीश्वराः पुण्यं प्रश्नमेतन्महाद्भुतम् । अत्र वक्ता महादेवो नान्योऽस्ति पुरुषः क्वचित्
សូតបាននិយាយថា៖ «ឱ មុនីអម្ចាស់ទាំងឡាយ សំណួរនេះជាសំណួរបរិសុទ្ធ និងអស្ចារ្យយ៉ាងខ្លាំង។ នៅទីនេះ អ្នកនិយាយពិតប្រាកដគឺព្រះមហាទេវៈផ្ទាល់—មិនមានបុរសណាផ្សេងទៀតនៅទីណាអាចនិយាយបានដោយសច្ចៈពេញលេញឡើយ»។
Verse 10
शिवेनोक्तं प्रवक्ष्यामि क्रमाद्गुरुमुखाच्छ्रुतम् । शिवैको ब्रह्मरूपत्वान्निष्कलः परिकीर्तितः
ខ្ញុំនឹងពន្យល់តាមលំដាប់ នូវអ្វីដែលព្រះសិវៈបានមានព្រះបន្ទូល ហើយខ្ញុំបានស្តាប់ពីមាត់គ្រូ។ ព្រះសិវៈតែមួយគត់—ព្រោះសភាពរបស់ព្រះគឺព្រះព្រហ្ម (Brahman)—ត្រូវបានសរសើរថា ជាព្រះអសកល គ្មានផ្នែក និងគ្មានការបែងចែក (និស្កល)។
Verse 11
रूपित्वात्सकलस्तद्वत्तस्मात्सकलनिष्कलः । निष्कलत्वान्निराकारं लिंगं तस्य समागतम्
ព្រោះព្រះអង្គមានរូបបង្ហាញ ដូច្នេះព្រះអង្គជាសកល (មានលក្ខណៈ/អង្គធាតុ) ផង។ ហេតុនេះព្រះអង្គទាំងសកល និងនិស្កល (គ្មានលក្ខណៈ)។ ហើយដោយសារភាពនិស្កល លិង្គដែលជារបស់ព្រះអង្គ គឺអរូប និងគ្មានទម្រង់។
Verse 12
सकलत्वात्तथा बेरं साकारं तस्य संगतम् । सकलाकलरूपत्वाद्ब्रह्मशब्दाभिधः परः
ដោយសារព្រះអង្គមានសកលភាព (បង្ហាញពេញលេញ) ដូច្នេះ «បេរ» ឬរូបបដិមារបស់ព្រះអង្គ ក៏សមរម្យឲ្យគិតថាមានរូបរាង។ ហើយព្រោះព្រះអង្គមានសភាពទាំងសកល និងអកល (មិនបង្ហាញ) ព្រះអង្គ—អធិរាជ—ត្រូវបានហៅដោយពាក្យ «ព្រហ្មន»។
Verse 13
अपि लिंगे च बेरे च नित्यमभ्यर्च्यते जनैः । अब्रह्मत्वात्तदन्येषां निष्कलत्वं न हि क्वचित्
មនុស្សទាំងឡាយបូជាព្រះសិវៈរៀងរាល់ថ្ងៃ ទាំងក្នុងលិង្គ និងក្នុងបេរ (រូបបដិមាបរិសុទ្ធ) ផង។ តែសម្រាប់អង្គដទៃៗ ព្រោះមិនមែនជាព្រហ្មន (សច្ចធម៌អធិ) ទេ សភាពនិស្កល (គ្មានអង្គធាតុ) មិនអាចអនុវត្តបានពិតប្រាកដនៅពេលណាមួយឡើយ។
Verse 14
तस्मात्ते निष्कले लिंगे नाराध्यंते सुरेश्वराः । अब्रह्मत्वाच्च जीवत्वात्तथान्ये देवतागणाः
ហេតុនេះ ក្នុងលិង្គនិស្កល (គ្មានអង្គធាតុ) នោះ សូម្បីតែអធិរាជនៃទេវតា ក៏មិនសមរម្យឲ្យបូជាទេ។ ហើយក្រុមទេវតាផ្សេងៗផងដែរ—ព្រោះមិនមែនជាព្រហ្មនអធិ និងព្រោះនៅតែជាជីវៈ (ព្រលឹងកំណត់)។
Verse 15
तूष्णीं सकलमात्रत्वादर्च्यंते बेरमात्रके । जीवत्वं शंकरान्येषां ब्रह्मत्वं शंकरस्य च
ព្រោះព្រះអម្ចាស់ស្របពេញគ្រប់មាត្រា និងប្រភេទនៃសត្តភាព ទ្រង់ត្រូវបានបូជាដោយភាពស្ងៀមស្ងាត់ តាមរយៈរូបបេរា (រូបមూర్తិ) តែប៉ុណ្ណោះ។ អ្នកដទៃក្រៅពីសង្ករា មានស្ថានភាពជាជីវៈ (ព្រលឹងបុគ្គល) ខណៈសង្ករាតែមួយគត់មានស្ថានភាពជាព្រហ្ម (សច្ចៈអតិបរមា)។
Verse 16
वेदांतसारसंसिद्धं प्रणवार्थे प्रकाशनात् । एवमेव पुरा पृष्टो मंदरे नंदिकेश्वरः
ព្រោះអត្ថន័យនៃ ព្រṇវ (អូម्) បង្ហាញអ្វីដែលបានបង្កើតមាំមួនជាសារសំខាន់នៃ វេទាន្ត ដូច្នេះដែរ កាលពីបុរាណ នៅលើភ្នំ មន្ទរា នន្ទិកេឝ្វរ ត្រូវបានសួរអំពីវា។
Verse 17
सनत्कुमारमुनिना ब्रह्मपुत्रेण धीमता । सनत्कुमार उवाच । शिवान्यदेववश्यानां सर्वेषामपि सर्वतः
ដោយព្រះមុនី សនត្កុមារ ជាបុត្រកំណើតដោយចិត្តរបស់ ព្រះព្រហ្ម និងមានប្រាជ្ញា បានមានព្រះវាចា៖ «ក្នុងសត្វលោកទាំងអស់ គ្រប់ទីកន្លែង អ្នកដែលស្មោះភក្តិចំពោះ ព្រះសិវៈ មិនស្ថិតក្រោមអំណាចទេវតាផ្សេងណាមួយឡើយ»។
Verse 18
बेरमात्रं च पूजार्थं श्रुतं दृष्टं च भूरिशः । शिवमात्रस्य पूजायां लिंगं बेरं च दृश्यते
ឱ ភូរីឝៈ គេបានឮ ហើយក៏បានឃើញជាញឹកញាប់ថា ដើម្បីបូជា គេប្រើរូបបដិមា (បេរៈ)។ ប៉ុន្តែ ក្នុងការបូជាព្រះសិវៈតែប៉ុណ្ណោះ គេឃើញថា ទាំង លិង្គ និង រូបបដិមា ក៏ជាគ្រឹះសម្រាប់បូជាដែលត្រឹមត្រូវដែរ។
Verse 19
अतस्तद्ब्रूहि कल्याण तत्त्वं मे साधुबोधनम् । नंदिकेश्वर उवाच । अनुत्तरमिमं प्रश्नं रहस्यं ब्रह्मलक्षणम्
ដូច្នេះហើយ ឱ អ្នកមានមង្គល សូមប្រាប់ខ្ញុំអំពីតត្ត្វៈពិតនោះ—សូមផ្តល់ការបង្រៀនត្រឹមត្រូវ ដើម្បីឲ្យខ្ញុំភ្ញាក់ដឹងផ្លូវធម៌។ នន្ទិកេឝ្វរ បានមានព្រះវាចា៖ សំណួរនេះលើសគេ; វាជាគោលលទ្ធិសម្ងាត់ មានលក្ខណៈនៃ ព្រហ្មន៍ (សច្ចៈអតិបរមា)។
Verse 20
कथयामि शिवेनोक्तं भक्तियुक्तस्य तेऽनघ । शिवस्य ब्रह्मरूपत्वान्निष्कलत्वाच्च निष्कलम्
ឱ អ្នកគ្មានបាបអើយ ខ្ញុំនឹងប្រាប់ដល់អ្នកនូវព្រះវចនៈដែលព្រះសិវៈបានមានព្រះបន្ទូលសម្រាប់អ្នកមានភក្តិ៖ ព្រោះព្រះសិវៈមានសភាពជាព្រះព្រហ្ម និងជានិષ្កល (គ្មានផ្នែក) ដូច្នេះសច្ចៈអធិឧត្តមនោះក៏គ្មានផ្នែកដែរ។
Verse 21
लिंगं तस्यैव पूजायां सर्ववेदेषु संमतम् । तस्यैव सकलत्वाच्च तथा सकलनिष्कलम्
ក្នុងការបូជាព្រះអង្គនោះ (ព្រះសិវៈ) លិង្គ ត្រូវបានវេទទាំងអស់ទទួលស្គាល់។ ហើយដោយព្រះអង្គជាមូលដ្ឋាន និងជាទ្រទ្រង់នៃរូបរាងបង្ហាញទាំងអស់ លិង្គត្រូវយល់ថា ជាទាំង «សកល» (មានលក្ខណៈ) និង «និស្កល» (លើសលក្ខណៈ) គឺ សកល-និស្កល។
Verse 22
सकलं च तथा बेरं पूजायां लोकसंमतम् । शिवान्येषां च जीवत्वात्सकलत्वाच्च सर्वतः
ក្នុងពិធីបូជា ទាំងសកល (រូបបង្ហាញ) និងបេរៈ (ព្រះរូបបូជាដែលបានបុណ្យសិទ្ធិ) ត្រូវបានលោកទាំងឡាយទទួលស្គាល់។ ព្រោះព្រះសិវៈ និងទេវតាផ្សេងៗមានវត្តមានដូចជាជីវិត ហើយដោយសកលភាព ពួកទ្រង់បង្ហាញពេញលេញសម្រាប់សក្ការៈគ្រប់វិធី។
Verse 23
बेरमात्रं च पूजायां संमतं वेदनिर्णये । स्वाविर्भावे च देवानां सकलं रूपमेव हि
ក្នុងពិធីបូជា តាមសេចក្តីសម្រេចដ៏ដាច់ខាតនៃវេទៈ គេយល់ព្រមថា បេរៈ (ព្រះរូបបូជាដែលបានបុណ្យសិទ្ធិ) តែប៉ុណ្ណោះគឺសមស្រប។ ពិតប្រាកដណាស់ ពេលទេវតាបង្ហាញខ្លួនដោយស្វ័យប្រវត្តិ ពួកទ្រង់បង្ហាញជារូបសកលពេញលេញ។
Verse 24
शिवस्य लिंगं बेरं च दर्शने दृश्यते खलु । सनत्कुमार उवाच । उक्तं त्वया महाभाग लिंगबेरप्रचारणम्
ក្នុងទស្សនៈនៃការបូជា គេឃើញពិតប្រាកដទាំងលិង្គរបស់ព្រះសិវៈ និងបេរៈ (ព្រះរូបបូជា)។ សនត្កុមារ បានមានព្រះវាចា៖ «ឱ មហាបុណ្យ! អ្នកបានពន្យល់អំពីការផ្សព្វផ្សាយ និងការអនុវត្តបូជាតាមលិង្គ និងបេរៈហើយ»។
Verse 25
शिवस्य च तदन्येषां विभज्य परमार्थतः । तस्मात्तदेव परमं लिंगबेरादिसंभवम्
ដោយបានបែងចែកយល់ច្បាស់តាមពិត ក្នុងអត្ថន័យខ្ពស់បំផុត រវាងព្រះសិវៈ និងអ្វីៗទាំងអស់ដែលមិនមែនជាទ្រង់ នោះគេដឹងថា «នោះ» តែប៉ុណ្ណោះជាព្រះអធិបតី—ទ្រង់ដែលជាមូលហេតុឲ្យកើតមានលិង្គ បេរៈ និងរូបបូជាផ្សេងៗទៀត។
Verse 26
श्रोतुमिच्छामि योगींद्र लिंगाविर्भावलक्षणम् । नंदिकेश्वर उवाच । शृणु वत्स भवत्प्रीत्या वक्ष्यामि परमार्थतः
«ឱ ព្រះអម្ចាស់ក្នុងចំណោមយោគីទាំងឡាយ ខ្ញុំប្រាថ្នាស្តាប់អំពីលក្ខណៈនៃការបង្ហាញខ្លួនរបស់លិង្គ»។ នន្ទិកេស្វរ បាននិយាយថា៖ «ស្តាប់ចុះ កូនអើយ ដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះអ្នក ខ្ញុំនឹងពន្យល់តាមសច្ចៈដ៏ខ្ពស់បំផុត»។
Verse 27
पुरा कल्पे महाकाले प्रपन्ने लोकविश्रुते । आयुध्येतां महात्मानौ ब्रह्मविष्णू परस्परम्
កាលពីកប្បមុន ក្នុងសម័យដ៏ធំ និងល្បីល្បាញទូទាំងលោក ព្រះព្រហ្ម និងព្រះវិષ્ણុ អ្នកមានព្រលឹងធំទាំងពីរ បានចូលប្រយុទ្ធគ្នាទៅវិញទៅមក។
Verse 28
तयोर्मानं निराकर्तुं तन्मध्ये परमेश्वरः । निष्कलस्तंभरूपेण स्वरूपं समदर्शयत्
ដើម្បីបំបាក់មោទនភាពរបស់ទាំងពីរ ព្រះអម្ចាស់ដ៏អធិរាជបានបង្ហាញខ្លួននៅកណ្ដាលពួកគេ ហើយបានបង្ហាញសភាពដើមរបស់ព្រះអង្គ ក្នុងរូបស្តម្ភអលិង្គៈ ដែលគ្មានផ្នែក និងស្ងៀមស្ងាត់ (លិង្គ)។
Verse 29
ततः स्वलिंगचिह्नत्वात्स्तंभतो निष्कलं शिवः । स्वलिंगं दर्शयामास जगतां हितकाम्यया
បន្ទាប់មក ព្រោះស្តម្ភនោះមានសញ្ញារបស់ព្រះអង្គជាលិង្គ ព្រះសិវៈអនិષ្កលៈ (គ្មានផ្នែក) បានបង្ហាញលិង្គរបស់ព្រះអង្គចេញពីក្នុងស្តម្ភ ដោយព្រះហឫទ័យមេត្តាចង់ប្រយោជន៍ដល់លោកទាំងអស់។
Verse 30
तदाप्रभृति लोकेषु निष्कलं लिंगमैश्वरम् । सकलं च तथा बेरं शिवस्यैव प्रकल्पितम्
ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ក្នុងលោកទាំងឡាយ លិង្គដ៏អធិរាជរបស់ព្រះសិវៈ ត្រូវបានបង្កើតជាសភាពអនិષ្កលៈ (គ្មានរូប) ហើយរូបបេរៈ (bera) ដែលមានកាយរូប ក៏ត្រូវបានកំណត់ជាសភាពសកលៈ (មានរូប) របស់ព្រះសិវៈដែរ។
Verse 31
शिवान्येषः तु देवानां बेरमात्रं प्रकल्पितम् । तत्तद्बेरं तु देवानां तत्तद्भोगप्रदं शुभम् । शिवस्य लिंगबेरत्वं भोगमोक्षप्रदं शुभम्
សម្រាប់ទេវតាផ្សេងៗ រូបបូជា (bera) ត្រូវបានកំណត់ឡើងត្រឹមជារូបសម្រាប់ការគោរពបូជា; ហើយរូបនីមួយៗនៃទេវតានោះៗ ប្រទានសេចក្តីសុខសម្បទាដែលសមនឹងទេវតានោះ ដោយសុភមង្គល។ តែសម្រាប់ព្រះសិវៈ រូបបូជាគឺលិង្គផ្ទាល់—សុភមង្គល និងជាអ្នកប្រទានទាំងភោគសម្បទា និងមោក្សៈ។
It argues that even without extensive śravaṇa-ādi disciplines, one can attain siddhi and cross saṃsāra through devoted, regular worship of Śiva via liṅga and bera, supported by offerings and acts of reverence performed according to one’s capacity.
The pair functions as a theological bridge: the liṅga encodes Śiva’s transpersonal, non-figurative absoluteness, while the bera supports relational devotion and liturgical detail; together they authorize multiple cognitive and devotional entry-points into the same Śiva-Tattva.
Śiva is foregrounded as Śaṅkara and Mahādeva—titles emphasizing auspiciousness and supreme divinity—rather than a localized avatāra; the focus is on his worshipable presence through liṅga/bera rather than a narrative form.