Adhyaya 37
Satarudra SamhitaAdhyaya 3768 Verses

Kirātāvatāra, Durvāsā-upākhyāna, and the Logic of Divine Rescue (Kirātākhyam-avatāra; Pāṇḍava-prasaṅga)

អធ្យាយនេះជាព្រះនន្ទីស្វរាបង្រៀន ដោយណែនាំអវតារកិរាតរបស់ព្រះសិវៈ (ពិនាគិន អ្នកកាន់ធ្នូ) និងរំលឹកថាព្រះអង្គបានសម្លាប់អសុរ មូកា ដើម្បីពេញចិត្តអរជុន ហើយប្រទានពរ។ បន្ទាប់មកនិទានភ្ជាប់ទៅប្រវត្តិ៖ បណ្ឌវទាំងប្រាំជាមួយទ្រោបទីរស់នៅព្រៃទ្វៃតា ដោយពឹងលើភាជន៍អាហារដែលព្រះសូរ្យប្រទាន។ ទុរយោធន៍ផ្ញើឥសីទុរវាសា និងសិស្សមកសាកល្បងការទទួលភ្ញៀវ ដើម្បីបង្កវិបត្តិ។ ពេលភ្ញៀវទៅងូតទឹក ម្ចាស់ផ្ទះកង្វល់ព្រោះអស់អាហារ។ ទ្រោបទីរំលឹកព្រះក្រឹស្ណា ព្រះអង្គមកភ្លាមៗ ហើយញុំាម្សៅស្លឹកបន្លែតិចតួចដែលនៅសល់ ដោយព្រះគុណធ្វើឲ្យទុរវាសា និងបរិវារស្កប់ស្កល់ដោយអាថ៌កំបាំង បំបាត់គ្រោះថ្នាក់ និងជៀសវាងបណ្តាសា។ អធ្យាយបង្ហាញទ្រឹស្តីភក្តិ៖ ការចងចាំនាំឲ្យព្រះមានវត្តមាន ការបូជាតិចក៏គ្រប់គ្រាន់ពេលព្រះគុណដំណើរការ ហើយការសាកល្បងរបស់សត្រូវក្លាយជាភស្តុតាងនៃការការពារអ្នកស្មោះត្រង់តាមធម៌។ ចុងក្រោយ បណ្ឌវសួរព្រះក្រឹស្ណាអំពីគ្រោះថ្មី និងកិច្ចការត្រឹមត្រូវ ដើម្បីទទួលយកដំបូន្មានវិញ្ញាណ។

Shlokas

Verse 1

नन्दीश्वर उवाच । शृणु प्राज्ञ किराताख्यमवतारम्पिनाकिनः । मूकं च हतवान्प्रीतो योऽर्जुनाय वरन्ददौ

នន្ទីឥશ્વរ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ អ្នកប្រាជ្ញ សូមស្តាប់អវតាររបស់ព្រះសិវៈ អ្នកកាន់ពិនាកៈ ដែលមាននាមថា កិរាតៈ។ ព្រះអង្គពេញព្រះហឫទ័យ បានសម្លាប់មូកៈ ហើយបន្ទាប់មកប្រទានពរ​ដល់អរជុន»។

Verse 2

सुयोधनजितास्ते वै पाण्डवाः प्रवराश्च ते । द्रौपद्या च तया साध्व्या द्वैताख्यं वनमाययुः

ពិតប្រាកដណាស់ បណ្ឌវៈដ៏ប្រសើរ ទាំងនោះ ត្រូវសុយោធនៈឈ្នះ ហើយបានទៅកាន់ព្រៃឈ្មោះ ទ្វៃតៈ ជាមួយនាងទ្រោបទី ដ៏សុចរិត។ ដូច្នេះ សូម្បីអ្នកខ្ពង់ខ្ពស់ក៏ត្រូវវាសនាលោកីយ៍នាំទៅកាន់ទុក្ខ; តែសម្រាប់អ្នកភក្តិ ការនិរទេសនោះក្លាយជាវាលសម្រាប់បង្វែរចិត្តទៅកាន់ព្រះសិវៈ ព្រះបតិ អ្នកដោះស្រាយពីបាសៈទាំងអស់។

Verse 3

तत्रैव सूर्य्यदत्तां वै स्थालीं चाश्रित्य ते तदा । कालं च वाहयामासुस्सुखेन किल पाण्डवाः

នៅទីនោះឯង ពេលនោះ បណ្ឌវៈទាំងឡាយបានពឹងផ្អែកលើឆ្នាំងបាយ (ស្ថាលី) ដែលព្រះអាទិត្យប្រទាន ហើយបានបន្តពេលវេលារបស់ពួកគេដោយសុខសាន្ត។

Verse 4

छलार्थं प्रेरितस्तेन दुर्वासा मुनिपुङ्गवः । सुयोधनेन विप्रेन्द्र पाण्डवान्तिकमादरात्

ឱ ព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរ ឥសីដ៏អធិការ ឌួរវាសា ត្រូវសុយោធនៈជំរុញ ដោយបំណងបោកបញ្ឆោត បានទៅកាន់ទីលំនៅបណ្ឌវៈដោយការគោរព។

Verse 5

छात्रैः स्वैर्वायुतैस्सार्द्धं ययाचे तत्र तान्मुदा । भोज्यं चित्तेप्सितं वै स तेभ्यश्चैव समागतः

នៅទីនោះ គាត់បានមកជាមួយសិស្ស និងអ្នកបម្រើរបស់ខ្លួន ហើយបានសុំដោយអំណរ។ ហើយអាហារដែលគាត់ប្រាថ្នានៅក្នុងចិត្ត ក៏បានទទួលពីពួកគេដែរ។

Verse 6

स्वीकृत्य पाण्डवैस्तैस्तैः स्नानार्थं प्रेषितास्तदा । दुर्वासःप्रमुखाश्चैव मुनयश्च तपस्विनः

ពួកបណ្ឌវៈបានទទួលព្រះមុនីទាំងនោះដោយកិត្តិយសសមគួរ ហើយបន្ទាប់មកបានអញ្ជើញព្រះឥសីអ្នកតបស្យា ដឹកនាំដោយទុរវាសា ឲ្យទៅងូតទឹក។

Verse 7

अथ ते पाण्डवाः सर्वे अन्नाभावान्मुनीश्वर । दुःखिताश्च तदा प्राणांस्त्यक्तुं चित्ते समादधुः

បន្ទាប់មក ពួកបណ្ឌវៈទាំងអស់ ឱ ព្រះមហាមុនី ដោយសារខ្វះអាហារ បានទុក្ខព្រួយ ហើយនៅពេលនោះបានសម្រេចក្នុងចិត្តថា នឹងបោះបង់ជីវិតរបស់ខ្លួន។

Verse 8

द्रौपद्या च स्मृतः कृष्ण आगतस्तत्क्षणादपि । शाकं च भक्षयित्वा तु तेषां तृप्तिं समादधत्

ដ្រೌបទីបានរំលឹកដល់ព្រះក្រឹષ્ણ ហើយព្រះអង្គបានមកភ្លាមៗ។ ព្រះអង្គបានទទួលទានបន្លែសាមញ្ញនោះ ហើយបានបង្កើតការពេញចិត្តពេញលេញដល់ពួកគេទាំងអស់។

Verse 9

दुर्वासाश्च तदा शिष्यांस्तृप्ताञ्ज्ञात्वा ययौ पुनः । पाण्डवाः कृच्छ्रनिर्मुक्ताः कृष्णस्य कृपया तदा

នៅពេលនោះ ទុរវាសា ដឹងថាសិស្សរបស់ខ្លួនបានពេញចិត្តពេញលេញហើយ ក៏ចាកចេញទៅវិញ។ ពួកបណ្ឌវៈបានរួចផុតពីគ្រោះថ្នាក់ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ ដោយព្រះគុណរបស់ព្រះក្រឹષ્ણ។

Verse 10

अथ ते पाण्डवाः कृष्णं पप्रच्छुः किम्भविष्यति । बलवाञ्छत्रुरुत्पन्नः किं कार्य्यन्तद्वद प्रभो

បន្ទាប់មក ពណ្ឌវាទាំងឡាយ បានសួរ ព្រះក្រឹષ્ણៈ «ឥឡូវនេះ នឹងកើតអ្វីឡើង? សត្រូវមានកម្លាំងបានកើតឡើង—តើយើងគួរធ្វើដូចម្តេច? សូមប្រាប់ពួកយើង ព្រះអម្ចាស់»។

Verse 11

नन्दीश्वर उवाच । इति पृष्ठस्तदा तैस्तु श्रीकृष्णः पाण्डवैर्मुने । स्मृत्वा शिवपदाम्भोजौ पाण्डवानिदमब्रवीत्

នន្ទីឥស្វរៈបានមានព្រះវាចា៖ ដូច្នេះ នៅពេលនោះ ព្រះស្រីក្រឹស្ណ ត្រូវបានបណ្ឌវទាំងឡាយសួរ ឱ មុនី។ ព្រះអង្គបានរំលឹកក្នុងព្រះហឫទ័យដល់ព្រះបាទកម្រងផ្កាឈូករបស់ព្រះសិវៈ ហើយបានមានព្រះវាចាទៅកាន់បណ្ឌវទាំងឡាយដូច្នេះ។

Verse 12

श्रीकृष्ण उवाच । श्रूयतां पाण्डवाः श्रेष्ठाः श्रुत्वा कर्तव्यमेव हि । मद्वृत्तान्तं विशेषेण शिवसेवासमन्वितम्

ព្រះស្រីក្រឹស្ណបានមានព្រះវាចា៖ «សូមស្តាប់ បណ្ឌវទាំងឡាយដ៏ប្រសើរ។ ពេលបានស្តាប់ហើយ ត្រូវអនុវត្តជាក់ជាមិនខាន។ ខ្ញុំនឹងរៀបរាប់ប្រវត្តិរបស់ខ្ញុំជាពិសេស—ប្រវត្តិដែលភ្ជាប់ជាមួយសេវាបម្រើ និងការបូជាព្រះសិវៈ»។

Verse 13

द्वारकां च मया गत्वा शत्रूणां विजिगीषया । विचार्य्य चोपदेशांश्च उपमन्योर्महात्मनः

បន្ទាប់មក ខ្ញុំបានទៅដល់ ទ្វារកា ដោយបំណងឈ្នះសត្រូវទាំងឡាយ ហើយបានពិចារណាព្រះឱវាទដ៏បរិសុទ្ធរបស់ឥសីមហាត្មា ឧបមន្យុ រួចប្រតិបត្តិតាមនោះ។

Verse 14

मया ह्याराधितः शम्भुः प्रसन्नः परमेश्वरः । बटुके पर्वतश्रेष्ठे सप्तमासं सुसेवितः

ពិតប្រាកដណាស់ ខ្ញុំបានបូជាអារាធនា ព្រះសម្ភូ (Śambhu) ព្រះអម្ចាស់ដ៏អធិរាជ; ព្រះអង្គបានពេញព្រះហឫទ័យ។ លើភ្នំបដុក (Baṭuka) ដែលល្អឯក ខ្ញុំបានបម្រើព្រះអង្គយ៉ាងល្អអស់រយៈពេលប្រាំពីរខែ។

Verse 15

इष्टान्कामानदान्मह्यं विश्वेशश्च स्वयं स्थितः । तत्प्रभावान्मया सर्वसामर्थ्यं लब्धमुत्तमम्

ព្រះវិશ્વេឝ (Viśveśa) ព្រះអម្ចាស់នៃសកលលោក ទ្រង់ស្ថិតនៅដោយព្រះអង្គផ្ទាល់ បានប្រទានបំណងប្រាថ្នាដែលខ្ញុំស្រឡាញ់។ ដោយអានុភាពនៃព្រះគុណរបស់ព្រះអង្គ ខ្ញុំបានទទួលសមត្ថភាពដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ និងពេញលេញគ្រប់ប្រការ។

Verse 16

इदानीं सेव्यते देवो भुक्तिमुक्ति फलप्रदः । यूयं सेवत तं शम्भुमपि सर्वसुखावहम्

ឥឡូវនេះជាពេលវេលាបូជាព្រះទេវៈ ដែលប្រទានផលទាំងសុខលោកីយ៍ និងមោក្ខៈ។ អ្នកទាំងឡាយក៏គួរបូជាព្រះសម្ភូ (Śambhu) នោះដែរ ដែលនាំមកនូវសុខពិតទាំងអស់។

Verse 17

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्त्वान्तर्दधे कृष्ण आश्वास्याथ च पाण्डवान् । द्वारकामगमच्छीघ्रं स्मरच्छिवपदाम्बुजम्

នន្ទីឥશ્વរ បានមានព្រះវាចា៖ ពេលនិយាយដូច្នេះហើយ ក្រឹෂ್ಣបានលាក់ខ្លួនបាត់ពីទស្សនៈ។ បន្ទាប់ពីលួងលោមបណ្ឌវៈទាំងឡាយ គាត់បានទៅដ្វារកា​យ៉ាងរហ័ស ខណៈដែលចងចាំជានិច្ចនូវជើងផ្កាឈូករបស់ព្រះសិវៈ។

Verse 18

पाण्डवा अथ भिल्लं च प्रेषयामासुरोजसा । गुणानां च परीक्षार्थं तस्य दुर्योधनस्य च

បន្ទាប់មក ពណ្ឌវទាំងឡាយ ដោយចិត្តក្លាហានមាំមួន បានផ្ញើជនភិល្ល (Bhilla) ជាទូត ដើម្បីសាកល្បង និងពិនិត្យឲ្យច្បាស់ នូវគុណលក្ខណៈ និងចេតនារបស់ ទុរយោធន។

Verse 19

सोपि सर्वं च तत्रत्यन्दुर्योधनगुणोदयम् । समीचीनं च तज्ज्ञात्वापुनः प्राप प्रभून्प्रति

គាត់ផងដែរ បានសង្កេតឃើញអ្វីៗទាំងអស់នៅទីនោះ—ការលេចឡើងនៃគុណលក្ខណៈរបស់ ទុរយោធន—ហើយពេលដឹងថា វាសមរម្យត្រឹមត្រូវ គាត់បានត្រឡប់ទៅរកម្ចាស់ទាំងឡាយ (មេដឹកនាំរបស់គាត់) ម្តងទៀត។

Verse 20

तदुक्तन्ते निशम्यैवं दुखम्प्रापुर्मुनीश्वर । परस्परं समूचुस्ते पाण्डवा अतिदुःखिताः

ឱ ព្រះមហាមុនី, ពេលបានស្តាប់រឿងនោះរហូតដល់ចប់ ពណ្ឌវទាំងឡាយត្រូវទុក្ខសោកគ្របដណ្តប់។ ដោយទុក្ខយ៉ាងខ្លាំង ពួកគេបាននិយាយពិភាក្សាគ្នាទៅវិញទៅមក។

Verse 21

किङ्कर्तव्यं क्व गन्तव्यमस्माभिरधुना युधि । समर्था अपि वै सर्वे सत्यपाशेन यन्त्रिताः

«ឥឡូវនេះ ក្នុងសមរភូមិ យើងគួរធ្វើអ្វី ហើយគួរទៅទីណា? ទោះបីយើងទាំងអស់មានសមត្ថភាព ក៏ត្រូវបានចងក្រង និងទប់ស្កាត់ដោយខ្សែព្រ័ត្រនៃសច្ចៈ»។

Verse 22

नन्दीश्वर उवाच । एतस्मिन्समये व्यासो भस्मभूषितमस्तकः । रुद्राक्षाभरणश्चायाज्जटाजूटविभूषितः

នន្ទីឥશ્વរ បានមានព្រះវាចា៖ «នៅពេលនោះ វ្យាសៈបានមកដល់—ក្បាលតុបតែងដោយភស្មៈ (ផេះបរិសុទ្ធ) ពាក់អលង្ការរុទ្រាក្សៈ ហើយស្រស់ស្អាតដោយសក់ជតាជូត (សក់ជាប់ជុំ)»។

Verse 23

पञ्चाक्षरं जपन्मंत्रं शिवप्रेमसमाकुलः । तेजसां च स्वयंराशिस्साक्षाद्धर्म इवापरः

ដោយចិត្តពោរពេញដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះព្រះសិវៈ គាត់បានសូត្រមន្ត្រាបញ្ចអក្សរ (នមះ សិវាយ) មិនឈប់ឈរ; គាត់ក្លាយជាគំនរពន្លឺដ៏ភ្លឺរលោងបង្ហាញដោយខ្លួនឯង ដូចធម្មៈផ្ទាល់ដែលបង្ហាញជារូបមួយទៀត។

Verse 24

तन्दृष्ट्वा ते तदा प्रीता उत्थाय पुरतः स्थिताः । दत्त्वासनं तदा तस्मै कुशाजिनसुशोभितम्

ពេលពួកគេឃើញគាត់ ពួកគេរីករាយយ៉ាងខ្លាំង។ ពួកគេក៏ក្រោកឡើងភ្លាមៗ ឈរនៅមុខគាត់ ហើយបានប្រគេនអាសនៈមួយដល់គាត់ ដែលតុបតែងស្រស់ស្អាតដោយស្មៅគុសៈដ៏បរិសុទ្ធ និងស្បែកក្តាន់។

Verse 25

तत्रोपविष्टं तं व्यासं पूजयन्ति स्म हर्षिताः । स्तुतिं च विविधां कृत्वा धन्याः स्म इति वादिनः

នៅទីនោះ ពួកគេឃើញព្រះវ្យាសៈអង្គុយរួច ក៏បូជាគាត់ដោយចិត្តរីករាយ។ បន្ទាប់ពីបានថ្វាយស្តូត្រច្រើនបែប ពួកគេបាននិយាយថា «យើងពិតជាមានពរ»។

Verse 26

तपश्चैव सुसन्तप्तं दानानि विविधानि च । तत्सर्वं सफलं जातं तृप्तास्ते दर्शनात्प्रभो

ឱ ព្រះអម្ចាស់! តបស្សាដែលយើងបានអនុវត្តដោយកំដៅខ្លាំង និងទានជាច្រើនប្រភេទដែលយើងបានប្រគេន—ទាំងអស់នេះឥឡូវបានទទួលផល។ ដោយតែបានឃើញព្រះអង្គប៉ុណ្ណោះ យើងបានពេញចិត្ត និងបំពេញបូរណ៍។

Verse 27

दुःखं च दूरतो जातन्दर्शनात्ते पितामह । दुष्टैश्चैव महादुःखं दत्तं नः क्रूरकर्मभिः

ឱ បិតាមហា! ដោយតែបានឃើញព្រះអង្គ ទុក្ខសោករបស់យើងបានរត់ឆ្ងាយទៅ។ ប៉ុន្តែអ្នកអាក្រក់ ដោយអំពើឃោរឃៅរបស់ពួកគេ បានបង្កទុក្ខធំដល់យើងពិតប្រាកដ។

Verse 28

श्रीमतान्दर्शने जाते दुःखं चैव गमिष्यति । कदाचिन्न गतं तत्र निश्चयोयं विचारितः

ពេលបានទទួលដರ್ಶನនៃព្រះអម្ចាស់ដ៏ព្រះសិរី (ព្រះសិវៈ) ទុក្ខសោកប្រាកដជាចាកចេញ។ ស្ថានភាពនោះ មិនដែលខកខាននៅពេលណាទេ—នេះជាសេចក្តីសន្និដ្ឋានក្រោយពិចារណាដោយល្អ។

Verse 29

महतामाश्रमे प्राप्ते समर्थे सर्वकर्मणि । यदि दुःखं न गच्छेतु दैवमेवात्र कारणम्

សូម្បីតែបានមកដល់អាស្រាមរបស់មហាបុរស—ទីដែលសកម្មភាពធម៌ទាំងអស់ត្រូវបានគាំទ្រយ៉ាងពេញលេញ—បើទុក្ខសោកមិនចាកចេញទេ នោះវាសនាកម្ម (दैव) ការចំរើនផលកម្មចាស់ គឺជាមូលហេតុនៅទីនេះ។

Verse 30

निश्चयेनैव गच्छेतु दारिद्यं दुःखकारणम् । महतां च स्वभावोयं कल्पवृक्षसमो मतः

ដោយសេចក្តីសម្រេចចិត្តដ៏មាំមួន ភាពក្រីក្រ ដែលក្លាយជាមូលហេតុនៃទុក្ខ ត្រូវបានបណ្តេញចេញប្រាកដ។ នេះហើយជាស្វಭាវរបស់មហាអ្នកបូជាភក្តិ—គេរាប់ថាស្មើដើមកល្បវೃក្ស បំពេញបំណង ជានិច្ចចង់ដកទុក្ខ និងផ្តល់ជំនួយ។

Verse 31

तद्गुणानेव गणयेन्महतो वस्तुमात्रतः । आश्रयस्य वशादेव पुंसो वै जायते प्रभो

ឱ ព្រះអម្ចាស់! គួររាប់តែគុណលក្ខណៈនៃសច្ចៈអធិមហា តាមដែលការវាស់វែងដ៏កំណត់អាចយល់បានប៉ុណ្ណោះ; ព្រោះការរស់នៅ និងការក្លាយទៅរបស់ជីវាត្មា កើតឡើងតាមអំណាចនៃទីពឹង—ព្រះសិវៈ ជាទីជ្រកកោនចុងក្រោយ។

Verse 32

लघुत्वं च महत्त्वं च नात्र कार्य्या विचारणा । उत्तमानां स्वभावोयं यद्दीनप्रतिपालनम्

មិនថាតូចតាច ឬអធិមហា ក៏មិនចាំបាច់ពិចារណាទេ; ព្រោះធម្មជាតិរបស់អ្នកប្រសើរ គឺការពារ និងលើកទ្រទ្រង់អ្នកអស់កម្លាំង និងអ្នករងទុក្ខ។

Verse 33

रंकस्य लक्षणं लोके ह्यतिश्रेयस्करं मतम् । पुरोऽस्य परयत्नो वै सुजनानां च सेवनम्

ក្នុងលោកនេះ សញ្ញានៃអ្នកទាបខ្លួនពិត ត្រូវបានចាត់ថាជាប្រយោជន៍អធិមហា; អ្វីដែលលេចធ្លោមុនគេក្នុងគាត់ គឺការខិតខំយ៉ាងស្មោះ និងការសេវាស្និទ្ធជាមួយអ្នកមានគុណធម៌។

Verse 34

अतः परं च भाग्यं वै दोषश्चैव न दीयताम् । एतस्मात्कारणात्स्वामिंस्त्वयि दृष्टो शुभन्तदा

ដូច្នេះ ចាប់ពីពេលនេះទៅ កុំឲ្យដាក់បន្ទុកថា «សំណាង» ឬ «កំហុស» លើអ្នកណាម្នាក់ឡើយ។ ដោយហេតុនេះហើយ ឱ ព្រះអម្ចាស់ អំពើល្អ និងសេចក្តីមង្គល ត្រូវបានឃើញថាស្ថិតនៅលើព្រះអង្គនៅពេលនោះ។

Verse 35

त्वदागमनमात्रेण सन्तुष्टानि मनांसि नः । दिशोपदेशं येनाशु दुःखं नष्टम्भवेच्च नः

ដោយតែព្រះអង្គយាងមកប៉ុណ្ណោះ ចិត្តរបស់យើងបានស្ងប់សុខពេញចិត្ត។ សូមប្រទានទិសដៅ និងការណែនាំ ដើម្បីឲ្យទុក្ខសោករបស់យើងរលាយបាត់យ៉ាងឆាប់រហ័ស។

Verse 36

नन्दीश्वर उवाच । इत्येतद्वचनं श्रुत्वा पाण्डवानां महामुनिः । प्रसन्नमानसो भूत्वा व्यासश्चैवाब्रवीदिदम्

នន្ទីឥશ્વរ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ពេលបានស្តាប់ពាក្យទាំងនេះពីពាណ្ឌវៈ មហាមុនី វ្យាសៈ—ចិត្តស្ងប់ស្ងាត់ និងរីករាយ—បាននិយាយដូចតទៅ។

Verse 37

इति श्रीशिवमहापुराणे तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां किरातावतारवर्णनप्रसंगेऽर्जुनाय व्यासोपदेशवर्णनं नाम सप्तत्रिंशोऽध्यायः

ដូច្នេះ ក្នុង «សិវមហាបុរាណ» ដ៏គួរគោរព ក្នុងភាគទីបីហៅថា «សតរុទ្រសំហិតា» នេះជាជំពូកទី៣៧ មានចំណងជើង «ការពិពណ៌នាអំពីការប្រៀនប្រដៅរបស់វ្យាសៈដល់អర్జុន» ក្នុងបរិបទនៃរឿងអវតារកិរាតា (អ្នកប្រមាញ់) របស់ព្រះសិវៈ។

Verse 38

सुजनानां स्वभावोयं प्राणान्तेऽपि सुशोभनः । धर्मं त्यजन्ति नैवात्र सत्यं सफलभाजनम्

នេះជាសភាពដើមរបស់អ្នកសុជន៖ ទោះដល់ចុងជីវិតក៏ភ្លឺរលោងយ៉ាងស្រស់ស្អាត។ នៅទីនេះពួកគេមិនបោះបង់ធម៌ឡើយ ហើយសច្ចៈក្លាយជាភាជន៍ដែលផ្ទុកផលល្អ។

Verse 39

अस्माकं चैव यूयं च ते चापि समताङ्गताः । तथापि पक्षपातो वै धर्मिष्ठानां मतो बुधैः

«យើង អ្នក និងពួកគេផងដែរ សុទ្ធតែឈានដល់ស្ថានភាពស្មើគ្នា។ ទោះយ៉ាងណា បណ្ឌិតទាំងឡាយថា អ្នកធម៌ពិតប្រាកដមានការជ្រើសរើសដោយចេតនា—ឈរខាងធម៌»។

Verse 40

धृतराष्ट्रेन दुष्टेन प्रथमं च ह्यचक्षुषा । धर्मस्त्यक्तः स्वयं लोभाद्युष्माकं राज्यमाहृतम्

ដំបូង ដោយធೃತរाष्ट्र អ្នកអាក្រក់—មែនហើយ អ្នកខ្វាក់នោះ—បានបោះបង់ធម៌ដោយសារលោភលន់ ហើយបានដកហូតរាជ្យដែលជាសិទ្ធិសមរម្យរបស់អ្នកទៅ។

Verse 41

तस्य यूयं च ते चापि पुत्रा एव न संशयः । पितर्य्युपरते बाला अनुकंप्या महात्मनः

«អ្នកទាំងអស់គ្នា និងពួកគេផងដែរ ជាកូនប្រុសរបស់គាត់ពិតប្រាកដ—មិនមានសង្ស័យឡើយ។ ឥឡូវពេលឪពុករបស់អ្នកបានលាចាកទៅហើយ កូនៗទាំងនេះគួរឲ្យមហាត្មា​នោះអាណិតមេត្តា»។

Verse 42

पश्चात्पुत्रश्च तेनैव वारितो न कदाचन । अनर्थो नैव जायेत यच्चैवं च कृतन्तदा

បន្ទាប់មក សូម្បីតែកូនប្រុស—ដែលត្រូវបានទប់ស្កាត់ដោយគាត់តែម្នាក់—ក៏មិនហ៊ានប្រព្រឹត្តខុសម្ដងទៀតឡើយ។ ដូច្នេះ វិបត្តិមិនកើតឡើងទេ ព្រោះរឿងនោះត្រូវបានដោះស្រាយត្រឹមត្រូវតាមរបៀបនោះ។

Verse 43

अतः परं च यज्जातं तज्जातं नान्यथाभवेत् । अयन्दुष्टो भवन्तश्च धर्मिष्ठाः सत्यवादिनः

ចាប់ពីពេលនេះទៅ អ្វីដែលកើតឡើង នឹងកើតឡើងតាមសភាពដើមរបស់វា មិនមានការប្រែប្រួលពីវាសនាដែលបានកំណត់ឡើយ។ ហើយអ្នកទាំងឡាយមិនត្រូវក្លាយជាមនុស្សពុករលួយទេ ត្រូវឈរជាប់ក្នុងធម៌ និងស្មោះត្រង់ក្នុងពាក្យសម្តី។

Verse 44

तस्मादन्ते च तस्यैवाशुभं हि भविता धुवम् । यच्चैव वापितं बीजं तत्प्ररोहो भवेदिह

ដូច្នេះ នៅទីបញ្ចប់ វិបត្តិប្រាកដជានឹងធ្លាក់លើមនុស្សនោះឯង។ ព្រោះគ្រាប់ពូជណាដែលមនុស្សបានសាបព្រោះ នោះពន្លករបស់វា នឹងលូតឡើងនៅទីនេះ (ក្នុងជីវិតនេះ) ជាក់ជាមិនខាន។

Verse 45

तस्माद्दुःखं न कर्तव्यं भवद्भिः सर्वथा ध्रुवम् । भविष्यति शुभं वो हि नात्र कार्य्या विचारणा

ដូច្នេះ អ្នកទាំងឡាយកុំឲ្យខ្លួនធ្លាក់ចូលក្នុងទុក្ខសោកដោយវិធីណាមួយឡើយ—នេះជាការពិតមិនប្រែប្រួល។ សុភមង្គលនឹងមកដល់អ្នកជាក់ជាមិនខាន; នៅទីនេះមិនចាំបាច់សង្ស័យ ឬពិចារណាបន្ថែមទៀតទេ។

Verse 46

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्त्वा पाण्डवाः सर्वे तेन व्यासेन प्रीणिताः । युधिष्ठिरमुखास्ते च पुनरेवाब्रुवन्वचः

នន្ទីឥស្វរៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ ពេលនិយាយដូច្នេះហើយ បណ្ឌវទាំងអស់ត្រូវបានព្រះឥសីវ្យាសរីករាយ; ហើយពួកគេដែលមានយុធិស្ឋិរាជាអ្នកដឹកនាំ ក៏បាននិយាយពាក្យរបស់ខ្លួនឡើងវិញម្ដងទៀត។

Verse 47

पाण्डवा ऊचुः । सत्यमुक्तन्त्वया नाथ दुष्टैर्दुःखं निरंतरम् । दुष्टात्मभिर्वने चापि दीयते हि मुहुर्मुहुः

បណ្ឌវៈបានទូលថា៖ «ឱ ព្រះអម្ចាស់ ព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះអង្គពិតប្រាកដ។ ពីមនុស្សអាក្រក់ ទុក្ខសោកកើតឡើងមិនឈប់ឈរ ហើយសូម្បីនៅព្រៃ ក៏អ្នកចិត្តពុករលួយបង្កទុក្ខឲ្យម្តងហើយម្តងទៀត»។

Verse 48

तन्नाशयाशुभम्मेद्य किंचिद्देयं शुभं विभो । कृष्णेन कथितं पूर्वमाराध्यश्शङ्करस्सदा

«ដើម្បីបំផ្លាញអមង្គលនោះ ឱ ព្រះអម្ចាស់ដ៏គ្រប់លាតសន្ធឹង គួរផ្តល់អំណោយបរិសុទ្ធ និងមង្គលមួយចំនួន។ នេះគឺជាព្រះក្រឹෂ್ಣបានបង្រៀនពីមុន—ដូច្នេះគួរថ្វាយបង្គំព្រះសង្ករ ជានិច្ច»។

Verse 49

प्रमादश्च कृतोऽस्माभिस्तद्वचश्शिथिलीकृतम् । स देवमार्गस्तु पुनरिदानीमुपदिश्यताम्

«ពិតណាស់ យើងបានប្រព្រឹត្តដោយអសកម្ម និងបានធ្វើឲ្យព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះអង្គរលុងរាល។ ដូច្នេះ សូមព្រះអង្គណែនាំម្តងទៀត—ឥឡូវនេះ—អំពីមាគ៌ាទេវៈនោះ (ផ្លូវនាំទៅកាន់ព្រះ)»។

Verse 50

नन्दीश्वर उवाच । इत्येतद्वचनं श्रुत्वा व्यासो हर्षसमन्वितः । उवाच पाण्डवान्प्रीत्या स्मृत्वा शिवपदांबुजम्

នន្ទីឥશ્વរ បានមានព្រះវាចា៖ ព្រះវ្យាស បានស្តាប់ពាក្យទាំងនេះហើយ មានសេចក្តីរីករាយពេញចិត្ត ក៏រំលឹកដល់ព្រះបាទផ្កាឈូកនៃព្រះសិវៈ ហើយនិយាយទៅកាន់បណ្ឌវទាំងឡាយដោយសេចក្តីស្រឡាញ់។

Verse 51

व्यास उवाच । श्रूयतां वचनं मेद्य पांडवा धर्मबुद्धयः । सत्यमुक्तं तु कृष्णेन मया संसेव्यते शिवः

ព្រះវ្យាស បានមានព្រះវាចា៖ ឱ បណ្ឌវទាំងឡាយ ដែលមានបញ្ញាធម៌ សូមស្តាប់ពាក្យរបស់ខ្ញុំ។ ព្រះក្រឹෂ್ಣ បាននិយាយពិតប្រាកដណាស់ ព្រោះខ្ញុំផ្ទាល់ក៏បម្រើ និងគោរពបូជាព្រះសិវៈជានិច្ច។

Verse 52

भवद्भिः सेव्यतां प्रीत्या सुखं स्यादतुलं सदा । सर्वदुःखं भवत्येव शिवाऽसेवात एव हि

ដូច្នេះ សូមអ្នកទាំងឡាយបូជាព្រះសិវៈដោយសេចក្តីស្រឡាញ់និងភក្តី; នោះសុខដ៏លើសលប់នឹងកើតមានជានិច្ច។ ពិតប្រាកដណាស់ ទុក្ខទាំងអស់កើតឡើងតែពីការមិនបម្រើ និងមិនបូជាព្រះសិវៈប៉ុណ្ណោះ។

Verse 53

नंदीश्वर उवाच । अथ पंचसु तेष्वेव विचार्य्य शिवपूजने । अर्जुनं योग्यमुच्चार्य व्यासो मुनिवरस्तथा

នន្ទីឥશ્વរ បានមានព្រះវាចា៖ បន្ទាប់មក ក្នុងចំណោមបងប្អូនប្រាំនោះ ព្រះវ្យាស មហាមុនី បានពិចារណាអំពីការបូជាព្រះសិវៈ ហើយប្រកាសថា អర్జុន ជាអ្នកសមស្រប និងគួរឲ្យទុកចិត្តសម្រាប់ការបូជានោះ។

Verse 54

तपःस्थानं विचार्य्यैवं ततस्स मुनिसत्तमः । पाण्डवान्धर्मसन्निष्ठान्पुनरेवाब्रवीदिदम्

បន្ទាប់ពីពិចារណាដូច្នេះអំពីទីកន្លែងសមស្របសម្រាប់តបស្យា មហាមុនីដ៏ឧត្តមនោះ ក៏និយាយម្តងទៀតទៅកាន់បណ្ឌវទាំងឡាយ ដែលបានឈរជាប់ក្នុងធម៌ ដោយពាក្យទាំងនេះ។

Verse 55

व्यास उवाच । श्रूयताम्पाण्डवास्सर्वे कथयामि हितं सदा । शिवं सर्वं परं दृष्ट्वा परं ब्रह्म सताङ्गतिम्

ព្រះវ្យាសមានព្រះវាចា៖ «ឱ បណ្ឌវាទាំងអស់ ចូរស្តាប់។ ខ្ញុំនឹងនិយាយជានិច្ចនូវអ្វីដែលមានប្រយោជន៍ពិត។ ដោយបានឃើញព្រះសិវៈជាសកល និងជាព្រះអធិបតីបំផុត—ចូរដឹងថាព្រះអង្គជាព្រះព្រហ្មបរមៈ ជាជម្រក និងគោលដៅចុងក្រោយរបស់អ្នកសុចរិត»។

Verse 56

ब्रह्मादित्रिपरार्द्धान्तं यत्किंचिद्दृश्यते जगत् । तत्सर्वं शिवरूपं च पूज्यन्ध्येयं च तत्पुनः

ចាប់ពីព្រះព្រហ្មា រហូតដល់ចុងបញ្ចប់នៃកាលវែងបំផុត (ត្រីបរារទ្ធ) អ្វីៗណាដែលឃើញជាចក្រវាល—ទាំងអស់សុទ្ធតែជារូបនៃព្រះសិវៈ។ ដូច្នេះ សច្ចធម៌នោះត្រូវគោរពបូជា និងសមាធិគិតគូរឡើងវិញថាជាព្រះសិវៈ។

Verse 57

सर्वेषां चैव सेष्योसौ शङ्करस्सर्वदुःखहा । शिवः स्वल्पेन कालेन संप्रसीदति भक्तितः

ព្រះសង្ករៈជាជម្រកខ្ពស់បំផុតសម្រាប់សត្វទាំងអស់ និងជាអ្នកបំបាត់ទុក្ខទាំងពួង។ ដោយសេចក្តីភក្តីប៉ុណ្ណោះ ព្រះសិវៈក៏ប្រទានព្រះគុណយ៉ាងពេញលេញក្នុងពេលខ្លីណាស់។

Verse 58

सुप्रसन्नो महेशो हि भक्तेभ्यः सकलप्रदः । भुक्तिं मुक्तिमिहामुत्र यच्छतीति सुनिश्चितम्

ព្រះមហេសៈពេលព្រះអង្គពេញចិត្តយ៉ាងខ្លាំង នោះព្រះអង្គជាអ្នកប្រទានអ្វីៗទាំងអស់ដល់អ្នកភក្តី។ ជាការប្រាកដថា ព្រះអង្គប្រទានទាំងសុខសម្បទាលោកិយ និងមោក្សៈ—ទាំងនៅជីវិតនេះ និងនៅលោកក្រោយ។

Verse 59

तस्मात्सेव्यस्सदा शभ्भुर्भुक्तिमुक्तिफलेप्सुभिः । पुरुषश्शङ्करः साक्षाद्दुष्टहन्ता सतांगतिः

ដូច្នេះ អ្នកដែលប្រាថ្នាផលនៃសុខសម្បទាលោកិយ និងមោក្សៈ ត្រូវបូជាព្រះសម្ភូជានិច្ច។ ព្រោះព្រះសង្ករៈជាព្រះអធិបតីខ្ពស់បំផុតដោយពិត—ជាអ្នកបំផ្លាញអ្នកអាក្រក់ និងជាជម្រកប្រាកដ និងគោលដៅចុងក្រោយរបស់អ្នកសុចរិត។

Verse 60

परन्तु प्रथमं शक्रविद्यां दृढमना जपेत् । क्षत्रियस्य पराख्यस्य चेदमेव समाहितम्

ប៉ុន្តែជាមុនសិន គួរច្រៀងជបៈ «វិទ្យា-សក្រក» ដោយចិត្តរឹងមាំ និងផ្តោតអារម្មណ៍។ ការអនុវត្តនេះឯង ត្រូវបានកំណត់នៅទីនេះ ជាច្បាប់ដាច់ខាតសម្រាប់ក្សត្រិយៈដ៏ល្បីឈ្មោះ។

Verse 61

अतोर्जुनश्च प्रथमं शक्रविद्यां जपेद्दृढः । करिष्यति परीक्षाम्प्राक् संतुष्टस्तद्भविष्यति

ដូច្នេះ អរជុន គួរច្រៀងជបៈ «វិទ្យា-សក្រក» ជាមុនសិន ដោយសេចក្តីប្តេជ្ញារឹងមាំ។ មុនពេលត្រូវសាកល្បង គាត់នឹងក្លាយជាមនុស្សពេញចិត្ត និងមានស្ថិរភាព—ដូច្នេះហើយវានឹងកើតមាន។

Verse 62

सुप्रसन्नश्च विघ्नानि संहरिष्यति सर्वदा । पुनश्चैवं शिवस्यैव वरं मन्त्रं प्रदास्यति

ដោយពេញចិត្តយ៉ាងខ្លាំង គាត់នឹងបំផ្លាញឧបសគ្គទាំងអស់ជានិច្ច។ ហើយបន្ទាប់មក ដោយរបៀបដូចនេះឯង គាត់នឹងប្រទានមន្ត្រល្អឥតខ្ចោះរបស់ព្រះសិវៈម្ដងទៀត។

Verse 63

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्त्वार्जुनमाहूयोपेन्द्रविद्यामुपादिशत् । स्नात्वा च प्राङ्मुखो भूत्वा जग्राहार्जुन उग्रधीः

នន្ទីឥស្វរៈមានព្រះវាចា៖ «និយាយដូច្នេះហើយ គាត់បានហៅអរជុនមក និងបង្រៀនវិទ្យា-ឧបេន្ទ្រ។ បន្ទាប់មក អរជុន—មានសេចក្តីប្តេជ្ញាខ្លាំង—បានងូតទឹក បែរមុខទៅទិសកើត ហើយទទួលយកវិទ្យាសក្ការៈនោះតាមពិធី»។

Verse 64

पार्थिवस्य विधानं च तस्मै मुनिवरो ददौ । प्रत्युवाच च तं व्यासो धनंजयमुदारधीः

មុនីដ៏ប្រសើរបំផុតបានបង្រៀនគាត់អំពីវិធីបូជាបារថិវៈ (បូជាលីង្គពីដី) ដោយត្រឹមត្រូវ; បន្ទាប់មក វ្យាសៈអ្នកមានចិត្តឧត្តម បានឆ្លើយទៅដល់ ធនញ្ជយ (អរជុន)។

Verse 65

व्यास उवाच । इतो गच्छाधुना पार्थ इन्द्रकीले सुशोभने । जाह्नव्याश्च समीपे वै स्थित्वा सम्यक् तपः कुरु

វ្យាសបានមានព្រះវាចា៖ «ឥឡូវនេះ ចូរចាកចេញពីទីនេះទៅ អេ កូនប្រុសព្រឹថា ទៅកាន់ឥន្ទ្រកីឡដ៏រុងរឿង។ នៅទីនោះ ស្នាក់នៅជិតជាហ្នវី (គង្គា) ហើយអនុវត្តតបៈឲ្យត្រឹមត្រូវ ដោយវិន័យពេញលេញ»។

Verse 66

अदृश्या चैव विद्या स्यात्सदा ते हितकारिणी । इत्याशिषन्ददौ तस्मै ततः प्रोवाच तान्मुनिः

«សូមឲ្យអ្នកមានវិទ្យាដែលអាចធ្វើឲ្យខ្លួនមើលមិនឃើញ ហើយសូមឲ្យវិទ្យានេះជួយប្រយោជន៍ដល់អ្នកជានិច្ច»។ ដោយបានប្រទានពរដូច្នេះហើយ ឥសីនោះក៏និយាយបន្តទៅកាន់គាត់។

Verse 67

धर्म्ममास्थाय सर्वं वै तिष्ठन्तु नृपसत्तमाः । सिद्धिः स्यात्सर्वथा श्रेष्ठा नात्र कार्या विचारणा

សូមឲ្យព្រះមហាក្សត្រដ៏ប្រសើរទាំងអស់ ឈរយ៉ាងមាំមួនក្នុងធម៌។ ដូច្នេះហើយ សិទ្ធិដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត នឹងត្រូវបានសម្រេចគ្រប់វិធី—មិនចាំបាច់សង្ស័យ ឬពិចារណាបន្ថែមឡើយ។

Verse 68

नन्दीश्वर उवाच । इति दत्त्वाशिषन्तेभ्यः पाण्डवेभ्यो मुनीश्वरः । स्मृत्वा शिवपदाम्भोजं व्यासश्चान्तर्दधे क्षणात्

នន្ទីឥશ્વរ បានមានព្រះវាចា៖ ដោយបានប្រទានពរ​ដូច្នេះ​ដល់ពណ្ឌវៈដែលកំពុងទទួលពរ មុនីឥશ્વរ វ្យាសៈ បានរំលឹកដល់បាទបង្គំដូចផ្កាឈូករបស់ព្រះសិវៈ ហើយភ្លាមៗក៏លាក់ខ្លួនបាត់ពីទស្សនៈ។

Frequently Asked Questions

It juxtaposes Śiva’s Kirāta manifestation (slaying Mūka and blessing Arjuna) with the Durvāsā episode at the Pāṇḍavas’ forest dwelling, arguing through narrative that divine intervention is activated by devotion and safeguards dharma when adversaries attempt to weaponize ritual obligations like hospitality.

The ‘last morsel’ (śāka) functions as a ritual-symbol of sufficiency through anugraha: when devotion is intact, the smallest remainder becomes plenitude. The bathing interval (snāna) marks the liminal window of karmic testing, where anxiety peaks and remembrance becomes the decisive yogic act.

Śiva is highlighted as Pinākin in the Kirāta (hunter) form—an adaptive manifestation that enters the world to confront adharma (Mūka) and to confer boons upon a qualified devotee (Arjuna).