Adhyaya 26
Satarudra SamhitaAdhyaya 2665 Verses

Vaiśyanātha-avatāra-kathā (The Account of Śiva’s Manifestation as Vaiśyanātha)

អធ្យាយនេះជាព្រះនន្ទីស្វរៈ (Nandīśvara uvāca) ប្រាប់រឿងអវតាររបស់ព្រះសិវៈជាវៃស្យនាថ (Vaiśyanātha)។ កំណត់ទីកន្លែងនៅនន្ទិಗ್ರាម (Nandigrāma) ហើយណែនាំមហានន្ទា នារីកម្សាន្តល្បីដោយសម្រស់ ទ្រព្យសម្បត្តិ និងសិល្បៈសម្តែង។ ទោះមានស្លាកសង្គម នាងស្មោះស្រឡាញ់សង្ករៈ (Śaṃkara) ជានិច្ច ធ្វើជបៈនាមសិវៈ ពាក់ភស្ម (bhasma) និងរុទ្រាក្ស (rudrākṣa) និងបូជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ នាងច្រៀងសរសើរព្រះសិវៈ និងរាំដោយភក្តិ។ ស្វា និងមាន់ត្រូវបានពាក់រុទ្រាក្ស និងហ្វឹកហាត់ឲ្យរាំ បង្ហាញថាសញ្ញាសៃវៈ និងវិន័យអនុវត្តអាចបរិសុទ្ធសូម្បីតែសត្វ។ មូលបទទាំងនេះរៀបចំចិត្តអ្នកអានសម្រាប់ការអនុគ្រោះសង្គ្រោះរបស់អវតារ និងទស្សនៈថាព្រះគុណ (anugraha) មកតាមភក្តិ នាមបរិសុទ្ធ និងនិមិត្តសៃវៈ។

Shlokas

Verse 1

नन्दीश्वर उवाच । शृणु तात प्रवक्ष्यामि शिवस्य परमात्मनः । अवतारं परमानन्दं वैश्यनाथाह्वयं मुने

នន្ទីឥશ્વរ បានមានព្រះវាចា៖ «ស្តាប់ទៅ កូនអើយ។ ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងពណ៌នាពីការចុះមក (អវតារ) របស់ព្រះសិវៈ ព្រះអាត្មាអធិបតី—អវតារនៃសុភមង្គលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ដែលគេហៅថា វៃស្យនាថា ឱ មុនី»។

Verse 2

नन्दिग्रामे पुरा काचिन्महानन्देति विश्रुता । बभूव वारवनिता शिवभक्ता सुसुन्दरी

កាលពីបុរាណ នៅនន្ទីក្រាម មាននារីវារវនិតាម្នាក់ ល្បីឈ្មោះថា មហានន្ទា—ស្រស់ស្អាតយ៉ាងលើសលប់ ហើយជាអ្នកស្រឡាញ់បូជាព្រះសិវៈ។

Verse 3

महाविभवसम्पन्ना सुधनाढ्या महोज्ज्वला । नानारत्नपरिच्छिन्न शृङ्गाररसनिर्भरा

នាងមានសម្បត្តិអស្ចារ្យ ធនធានសម្បូរបែប និងភ្លឺរលោងយ៉ាងខ្លាំង—តុបតែងដោយគ្រឿងអលង្ការរតនានានា ពោរពេញដោយរសសោភ័ណនៃការតុបតែងមង្គល។

Verse 4

सर्वसंगीत विद्यासु निपुणातिमनोहरा । तस्या गेयेन हृष्यन्ति राज्ञ्यो राजान एव च

នាងជំនាញល្អឥតខ្ចោះក្នុងវិជ្ជាសិល្បៈតន្ត្រីទាំងអស់ ហើយទាក់ទាញចិត្តយ៉ាងខ្លាំង។ ដោយបទចម្រៀងរបស់នាង ព្រះមហាក្សត្រិយានី និងព្រះមហាក្សត្រផ្ទាល់ ក៏រីករាយសប្បាយចិត្ត។

Verse 5

समानर्च सदा साम्बं सा वेश्या शंकरं मुदा । शिवनामजपासक्ता भस्मरुद्राक्षभूषणा

នាងវេស្យានោះតែងតែបូជាព្រះសង្ករ ដ៏ជាព្រះសិវៈរួមជាមួយព្រះអុមា ដោយសេចក្តីរីករាយ។ នាងជាប់ចិត្តក្នុងការជបៈនាមព្រះសិវៈ ហើយតុបតែងខ្លួនដោយបាស្មៈបរិសុទ្ធ (ត្រីបុណ្ឌ្រ) និងគ្រាប់រុទ្រាក្ស។

Verse 6

शिवं सम्पूज्य सा नित्यं सेवन्ती जगदीश्वरम् । ननर्त परया भक्त्या गायन्ती शिवसद्यशः

ក្រោយពីបូជាព្រះសិវៈដោយគោរព នាងបានបម្រើព្រះអម្ចាស់នៃលោកជានិច្ច។ ច្រៀងសរសើរព្រះសិវៈដ៏រុងរឿងភ្លាមៗ នាងរាំដោយភក្តីភាពខ្ពស់បំផុត។

Verse 7

रुद्राक्षैर्भूषयित्वैकं मर्कटं चैव कुक्कुटम् । करतालैश्च गीतैश्च सदा नर्तयति स्म सा

នាងយកគ្រាប់រុទ្រាក្សៈតុបតែងស្វាមួយ និងមាន់ជល់មួយ ហើយធ្វើឲ្យពួកវារាំជានិច្ច ដោយមានការទះដៃ និងបទចម្រៀងជាមួយ។

Verse 8

नृत्यमानौ च तौ दृष्ट्वा शिवभक्तिरता च सा । वेश्या स्म विहसत्युच्चैः प्रेम्णा सर्वसखीयुता

ពេលឃើញពួកវាទាំងពីរកំពុងរាំ នាងវេស្យាដែលជាប់ចិត្តក្នុងភក្តីភាពចំពោះព្រះសិវៈ បានសើចខ្លាំងដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ ហើយមានមិត្តស្រីទាំងអស់នៅជុំវិញ។

Verse 9

रुद्राक्षैः कृतकेयूरकर्णा भरणमण्डनः । मर्कटः शिक्षया तस्याः पुरो नृत्यति बालवत्

ស្វានោះត្រូវបានតុបតែងដោយកងដៃ និងគ្រឿងត្រចៀកដែលធ្វើពីគ្រាប់រុទ្រាក្សៈ។ ដោយការបង្ហាត់របស់នាង វារាំនៅមុខនាងដូចក្មេងតូចម្នាក់។

Verse 10

शिखासंबद्धरुद्राक्षः कुक्कुटः कपिना सह । नित्यं ननर्त नृत्यज्ञः पश्यतां हितमावहन्

ដោយមានគ្រាប់រុទ្រក្សចងនៅនឹងជុកសក់ សត្វមាន់រួមជាមួយសត្វស្វា បានរាំជារៀងរាល់ថ្ងៃដោយជំនាញរាំយ៉ាងស្ទាត់ជំនាញ ដោយនាំមកនូវផលប្រយោជន៍ និងសិរីសួស្តីដល់អ្នកទស្សនាទាំងឡាយ។

Verse 11

एवं सा कुर्वती वेश्या कौतुकम्परमादरात् । शिवभक्तिरता नित्यं महानन्दभराऽभवत्

ដូច្នេះ នាងវេស្យា បានប្រព្រឹត្តដូច្នោះ ដោយចិត្តក្តីចង់ដឹងយ៉ាងខ្លាំង និងការគោរពខ្ពង់ខ្ពស់ បន្ទាប់មកនាងបានជាប់ចិត្តក្នុងភក្តិដល់ព្រះសិវៈជានិច្ច ហើយពោរពេញដោយអានន្ទដ៏មហិមា។

Verse 12

शिवभक्तिं प्रकुर्वन्त्या वेश्याया मुनिसत्तम । बहुकालो व्यतीयाय तस्याः परमसौख्यतः

ឱ មុនីដ៏ប្រសើរ! ខណៈដែលនាងវេស្យានោះបន្តអនុវត្តភក្តិដល់ព្រះសិវៈ ពេលវេលាយូរបានកន្លងផុតទៅសម្រាប់នាង ក្នុងសុខដ៏លើសលប់នៅក្នុងចិត្ត។

Verse 13

एकदा च गृहे तस्या वैश्यो भूत्वा शिवस्स्वयम् । परीक्षितुं च तद्भावमाजगाम शुभो व्रती

ម្តងមួយ ព្រះសិវៈដោយព្រះអង្គឯង បានក្លាយជាវៃស្យៈ (ពាណិជ្ជករ) មកដល់ផ្ទះនាង ដើម្បីសាកល្បងសភាពចិត្តនៃភក្តិនាង; ព្រះអង្គដ៏មង្គល អ្នករក្សាវ្រតដ៏មាំមួន បានមកដល់។

Verse 14

त्रिपुण्ड्रविलसद्भालो रुद्राक्षाभरणः कृती । शिवनामजपासक्तो जटिलः शैववेषभृत्

លើថ្ងាសព្រះអង្គភ្លឺរលោងដោយត្រីពុណ្ឌ្រ (សញ្ញាផេះបីខ្សែ); ព្រះអង្គពាក់អលង្ការរុទ្រាក្សៈ មានវិន័យ និងសម្រេចក្នុងការប្រព្រឹត្ត។ ព្រះអង្គជាប់ចិត្តក្នុងជបៈនាមព្រះសិវៈ មានសក់ជាចងជាតិ និងស្លៀកពាក់វេសសៈរបស់អ្នកបូជាព្រះសិវៈ។

Verse 15

स बिभ्रद्भस्मनिचयं प्रकोष्ठे वरकंकणम् । महारत्नपरिस्तीर्णं राजते परकौतुकी

ព្រះអង្គ រីករាយក្នុងការតុបតែងអស្ចារ្យ បញ្ចេញពន្លឺ—កាន់កម្ទេចភស្មបរិសុទ្ធ និងពាក់កងដៃល្អឥតខ្ចោះលើកំភួនដៃ ពោរពេញដោយមហារត្ន។

Verse 16

तमागतं सुसंपूज्य सा वेश्या परया मुदा । स्वस्थाने सादरं वैश्यं सुन्दरी हि न्यवेशयत्

ពេលពាណិជ្ជករមកដល់ នាងវេស្យានោះ ពោរពេញដោយសេចក្តីរីករាយយ៉ាងខ្លាំង បានទទួលបូជាគោរពតាមគួរ ហើយអញ្ជើញអង្គុយពាណិជ្ជករវៃស្យាដ៏សង្ហា នៅកន្លែងរបស់នាងដោយក្តីគោរព។

Verse 17

तत्प्रकोष्ठे वरं वीक्ष्य कंकणं सुमनोहरम् । तस्मिञ्जातस्पृहा सा च तं प्रोवाच सुविस्मिता

នាងឃើញកងដៃដ៏ល្អប្រណិត ស្រស់ស្អាតយ៉ាងខ្លាំង នៅលើកំភួនដៃរបស់គាត់ ក៏កើតចិត្តប្រាថ្នា ហើយដោយការភ្ញាក់ផ្អើលរីករាយ នាងបាននិយាយទៅកាន់គាត់។

Verse 18

महानन्दोवाच । महारत्नमयश्चायं कंकणस्त्वत्करे स्थितः । मनो हरति मे सद्यो दिव्यस्त्रीभूषणोचितः

មហានន្ទៈបាននិយាយ៖ «កងដៃនេះ បង្កើតពីមហារត្នា ឥឡូវស្ថិតលើដៃរបស់អ្នក។ វាឆក់យកចិត្តខ្ញុំភ្លាមៗ—សមជាគ្រឿងអលង្ការដ៏ទេវីសម្រាប់នារីសួគ៌»។

Verse 19

नन्दीश्वर उवाच । इति तां नवरत्नाढ्ये सस्पृहां करभूषणे । वीक्ष्योदारमतिर्वैश्यः सस्मितं समभाषत

នន្ទីឥશ્વរ បាននិយាយ៖ ដូច្នេះ ពេលឃើញនាងពាក់អលង្ការពោរពេញដោយនវរត្នា និងតុបតែងយ៉ាងសម្បូរ ពាណិជ្ជករវៃស្យាដែលមានចិត្តទូលាយ ក៏ញញឹម ហើយនិយាយដោយចិត្តប្រាថ្នា។

Verse 20

वैश्यनाथ उवाच । अस्मिन्रत्नवरे दिव्ये सस्पृहं यदि ते मनः । त्वमेवाधत्स्व सुप्रीत्या मौल्यमस्य ददासि किम्

វៃស្យនាថមានព្រះវាចា៖ «បើចិត្តរបស់អ្នកប្រាថ្នាចង់បានរត្នៈទិវ្យដ៏ប្រសើរនេះ អ្នកចូរយកវាទៅដោយសេចក្តីរីករាយក្នុងភក្តី—តើអ្នកអាចផ្តល់តម្លៃអ្វីសមនឹងវាបានដែរ?»

Verse 21

वेश्योवाच । वयं हि स्वैरचारिण्यो वेश्यास्तु न पतिव्रताः । अस्मत्कुलोचितो धर्मो व्यभिचारो न संशयः

នាងវេស្យាបាននិយាយថា៖ «ពិតប្រាកដ យើងជាស្ត្រីដើរតាមចិត្តខ្លួនឯង; ជាវេស្យា យើងមិនមែនជាស្ត្រីស្មោះត្រង់ចំពោះប្តីតែមួយទេ។ សម្រាប់វង្ស និងមុខរបររបស់យើង ធម៌ដែលគេរាប់ថាសមរម្យគឺការរួមស្នេហាជាមួយមនុស្សជាច្រើន—មិនមានសង្ស័យឡើយ»។

Verse 22

यद्येतदखिलं चित्तं गृह्णाति करभूषणम् । दिनत्रयमहोरात्रं पत्नी तव भवाम्यहम्

«បើអ្នកទទួលយកការបូជាទាំងមូលនៃចិត្តខ្ញុំ—គ្រឿងអលង្ការសម្រាប់ដៃរបស់អ្នកនេះ—នោះអស់រយៈបីថ្ងៃបីយប់ ខ្ញុំនឹងក្លាយជាប្រពន្ធរបស់អ្នក»។

Verse 23

वैश्य उवाच । तथास्तु यदि ते सत्यं वचनं वीरवल्लभे । ददामि रत्नवलयं त्रिरात्रं भव मे वधूः

វៃស្យាបាននិយាយថា៖ «ដូច្នោះហើយ—បើពាក្យរបស់អ្នកពិតប្រាកដ មនុស្សស្រីជាទីស្រឡាញ់របស់វីរៈ។ ខ្ញុំនឹងផ្តល់កងដៃមានត្បូង; សម្រាប់បីយប់ អ្នកចូរជាកូនក្រមុំរបស់ខ្ញុំ»។

Verse 24

एतस्मिन्व्यवहारे तु प्रमाणं शशिभास्करौ । त्रिवारं सत्यमित्युक्त्वा हृदयं मे स्पृश प्रिये

ក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ ព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យជាសាក្សី និងជាប្រមាណ។ បន្ទាប់ពីនិយាយបីដងថា «នេះជាសេចក្តីពិត» សូមប៉ះលើបេះដូងខ្ញុំ មនុស្សជាទីស្រឡាញ់។

Verse 25

वेश्योवाच । दिनत्रयमहोरात्रं पत्नी भूत्वा तव प्रभो । सहधर्मं चरामीति सत्यंसत्यं न संशयः

នាងកេស្យា (នារីកម្សាន្ត) បាននិយាយថា៖ «ឱ ព្រះអម្ចាស់ សម្រាប់បីថ្ងៃបីយប់ពេញ ខ្ញុំនឹងក្លាយជាប្រពន្ធរបស់ព្រះអង្គ ហើយដើរតាមធម៌រួមជាមួយព្រះអង្គ។ នេះជាសច្ចៈ—សច្ចៈពិត—មិនមានសង្ស័យឡើយ»។

Verse 26

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्त्वा हि महानन्दा त्रिवारं शशिभास्करौ । प्रमाणीकृत्य सुप्रीत्या सा तद्धृदयमस्पृशत्

នន្ទីឥશ્વរ បានមានព្រះវាចា៖ បន្ទាប់ពីនាងមហានន្ទា បាននិយាយដូច្នោះហើយ នាងបានអញ្ជើញព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យ ជាសាក្សីបីដងដោយក្តីគោរព ហើយដោយសេចក្តីរីករាយ នាងបានប៉ះបេះដូងរបស់គាត់ដោយស្នេហាដ៏ជ្រាលជ្រៅ។

Verse 27

अथ तस्यै स वैश्यस्तु प्रदत्त्वा रत्नकंकणम् । लिंगं रत्नमयं तस्य हस्ते दत्त्वेदमब्रवीत्

បន្ទាប់មក វៃស្យនោះ បានប្រគេនកងដៃត្បូងមួយដល់នាង ហើយបានដាក់លិង្គព្រះសិវៈដែលធ្វើពីត្បូង ចូលក្នុងដៃនាង រួចនិយាយពាក្យទាំងនេះ។

Verse 28

वैश्यनाथ उवाच । इदं रत्नमयं लिंगं शैवं मत्प्राणदवल्ल भम् । रक्षणीयं त्वया कान्ते गोपनीयं प्रयत्नतः

វៃស្យនាថ បានមានព្រះវាចា៖ «ស្រីស្នេហ៍អើយ លិង្គសៃវៈដែលធ្វើពីត្បូងនេះ ជាទីស្រឡាញ់ដូចដង្ហើមជីវិតរបស់ខ្ញុំ។ អ្នកត្រូវថែរក្សាវា ហើយខិតខំលាក់បាំងវាឲ្យបានល្អ»។

Verse 29

नन्दीश्वर उवाच । एवमस्त्विति सा प्रोच्य लिंगमादाय रत्नजम् । नाट्यमण्डपिका मध्ये निधाय प्राविशद्गृहम्

នន្ទីឥશ્વរ បានមានព្រះវាចា៖ «ដូច្នោះហើយ»។ នាងបាននិយាយដូច្នេះ រួចយកលិង្គដែលធ្វើពីត្បូង ហើយដាក់វានៅកណ្ដាលមណ្ឌបរាំ បន្ទាប់មកនាងចូលទៅក្នុងផ្ទះ។

Verse 30

सा तेन संगता रात्रौ वैश्येन विटधर्मिणा । सुखं सुष्वाप पर्यंके मृदुतल्पोपशो भिते

នៅរាត្រីនោះ នាងបានស្នាក់ជាមួយគាត់—វៃស្យៈម្នាក់ដែលប្រព្រឹត្តដូចអ្នកល្មើសកាម—ហើយនាងបានដេកយ៉ាងសុខស្រួលលើគ្រែសាឡុង ដែលតុបតែងដោយពូកទន់។

Verse 31

ततो निशीथसमये मुने वैश्यपतीच्छया । अकस्मादुत्थिता वाणी नृत्यमण्डपिकान्तरे

បន្ទាប់មក នៅវេលាយប់ជ្រៅបំផុត ឱ មុនី ដោយបំណងរបស់ភរិយាវៃស្យា សំឡេងមួយបានលេចឡើងភ្លាមៗ នៅក្នុងផ្នែកខាងក្នុងនៃមណ្ឌបរាំ។

Verse 32

महाप्रज्वलितो वह्निः सुसमीरसहायवान् । नाट्यमण्डपिकां तात तामेव सहसावृणोत्

ភ្លើងដ៏ធំ សន្ធោសន្ធៅឆេះរលោង ហើយមានខ្យល់ខ្លាំងជួយបន្ថែម បានគ្របដណ្ដប់មណ្ឌបរាំនោះយ៉ាងឆាប់រហ័ស ឱ អ្នកជាទីស្រឡាញ់។

Verse 33

मण्डपे दह्यमाने तु सहसोत्थाय संभ्रमात् । मर्कटं मोचयामास सा वेश्या तत्र बन्धनात्

ពេលមណ្ឌបកំពុងឆេះ នាងវេស្យានោះបានលោតឈរឡើងភ្លាមៗដោយភ័យស្លន់ស្លោ ហើយដោះលែងស្វានៅទីនោះចេញពីចំណង។

Verse 34

स मर्कटो मुक्तबन्धः कुक्कुटेन सहामुना । भिया दूरं हि दुद्राव विधूयाग्निकणान्बहून्

ស្វានោះបានរួចពីចំណង ហើយរត់ជាមួយមាន់នោះទៅឆ្ងាយដោយភ័យខ្លាច ព្រមទាំងក្រឡុកបោះចេញផ្កាភ្លើងជាច្រើន។

Verse 35

स्तम्भेन सह निर्दग्धं तल्लिंगं शकलीकृतम् । दृष्ट्वा वेश्या स वैश्यश्च दुरंतं दुःखमापतुः

ពេលលិង្គនោះជាមួយស្តម្ភរបស់វា ត្រូវបានដុតឆេះ ហើយបែកបាក់ជាបំណែកៗ នាងវេស្យា និងវៃស្យៈនោះ ឃើញហើយក៏ធ្លាក់ចូលទៅក្នុងទុក្ខវេទនាដ៏មិនអាចទ្រាំទ្រ។

Verse 36

दृष्ट्वा ह्यात्मसमं लिंगं दग्धं वैश्यपतिस्तदा । ज्ञातुन्तद्भावमन्तःस्थम्मरणाय मतिन्दधे

ពេលឃើញលិង្គ—ស្មើដូចអាត្មានៃខ្លួន—ត្រូវបានដុតឆេះ នាយកវៃស្យៈនោះបានដាក់ចិត្តសម្រេចទៅរកមរណៈ ដើម្បីដឹងនូវសភាពខាងក្នុង និងអត្ថន័យពិតនៃសច្ចៈដែលស្ថិតនៅក្នុង។

Verse 37

निविश्येतितरां खेदाद्वैश्यस्तामाह दुःखिताम् । नानालीलो महेशानः कौतुकान्नरदेहवान्

ដោយអស់កម្លាំងពីទុក្ខសោក វៃស្យៈបានអង្គុយចុះ ហើយនិយាយទៅកាន់នាងដោយចិត្តសោកសៅ។ ព្រោះព្រះមហេសានៈ—ដែលលីឡារបស់ទ្រង់មានច្រើនប្រភេទ—បានយករាងមនុស្សដោយល្បែងទេវតាដ៏អស្ចារ្យ។

Verse 38

वैश्यपतिरुवाच । शिवलिंगे तु निर्भिन्ने दग्धे महत्प्राणवल्लभे । सत्यं वच्मि न सन्देहो नाहं जीवितुमुत्सहे

វៃស្យបតិបាននិយាយថា៖ «ពេលលិង្គព្រះសិវៈត្រូវបានបំបែក និងដុតឆេះ—ដែលខ្ញុំស្រឡាញ់លើសជីវិត—ខ្ញុំនិយាយតាមសច្ចៈ មិនមានសង្ស័យទេ៖ ខ្ញុំមិនប្រាថ្នារស់ទៀតឡើយ»។

Verse 39

चितां कारय मे भद्रे स्वभृत्यैस्त्वं वरैर्लघु । शिवे मनस्समावेश्य प्रवेक्ष्यामि हुताशनम्

«ឱ អ្នកមានពរ សូមឲ្យអ្នកបម្រើល្អៗរបស់អ្នករៀបចំចិតាឲ្យខ្ញុំឆាប់ៗ។ ដាក់ចិត្តខ្ញុំទាំងស្រុងក្នុងព្រះសិវៈ ខ្ញុំនឹងចូលទៅក្នុងភ្លើង»។

Verse 40

यदि ब्रह्मेन्द्रविष्ण्वाद्या वारयेयुः समेत्य माम् । तथाप्यस्मिन् क्षणे भद्रे प्रविशामि त्यजाम्यसून्

«ទោះបីព្រះប្រហ្មា ព្រះឥន្ទ្រ ព្រះវិស្ណុ និងទេវតាផ្សេងៗ ប្រមូលមកព្យាយាមរារាំងខ្ញុំក៏ដោយ ក៏នៅក្នុងខណៈនេះឯង ឱ អ្នកមានសុភមង្គល ខ្ញុំនឹងចូលទៅក្នុងសេចក្តីសម្រេចនោះ ហើយបោះបង់ដង្ហើមជីវិត»។

Verse 41

नन्दीश्वर उवाच । तमेवं दृढनिर्बन्धं सा विज्ञाय सुदुःखिता । स्वभृत्यैः कारयामास चितां स्वभवनाद्बहिः

នន្ទីឥશ્વរ បានមានព្រះវាចា៖ ដោយដឹងថាគាត់បានសម្រេចចិត្តយ៉ាងមាំមួន នាងក៏សោកស្តាយយ៉ាងខ្លាំង ហើយបានបញ្ជាឲ្យអ្នកបម្រើរបស់នាងរៀបចំចិតា (កន្លែងដុតសព) នៅខាងក្រៅលំនៅដ្ឋាន។

Verse 42

ततस्स वैश्यश्शिव एक एव प्रदक्षिणीकृत्य समिद्धमग्निम् । विवेश पश्यत्सु नरेषु धीरः सुकौतुकी संगतिभावमिच्छुः

បន្ទាប់មក វៃស្យៈនោះ—មានចិត្តមាំមួន និងស្មោះបូជាព្រះសិវៈ—បានដើរប្រទក្សិណជុំវិញភ្លើងដែលឆេះរលោងតែម្នាក់ឯង ហើយនៅមុខមនុស្សទាំងឡាយ គាត់បានចូលទៅក្នុងភ្លើងដោយស្ងប់ស្ងាត់ ដោយប្រាថ្នាឲ្យបានសាមគ្គី និងភាពជិតស្និទ្ធជាមួយព្រះសិវៈ។

Verse 43

दृष्ट्वा सा तद्गतिं वेश्या महानन्दातिविस्मिता । अनुतापं च युवती प्रपेदे मुनिसत्तम

ឃើញគោលដៅដែលគាត់បានទៅដល់ នាងវេស្យានោះ ក៏រីករាយយ៉ាងខ្លាំង និងភ្ញាក់ផ្អើលជាទីបំផុត ហើយបន្ទាប់មក នាងត្រូវបានក្តីសោកស្តាយចំពោះអំពើខ្លួនគ្របដណ្តប់ ឱ មុនិសត្តម។

Verse 44

अथ सा दुःखिता वेश्या स्मृत्वा धर्म सुनिर्मलम् । सर्वान्बंधुजनान्वीक्ष्य बभाषे करुणं वचः

បន្ទាប់មក នាងវេស្យាដែលពោរពេញដោយទុក្ខ បាននឹកចាំធម៌ដ៏បរិសុទ្ធឥតមន្ទិល ហើយមើលទៅកាន់សាច់ញាតិទាំងអស់ រួចនិយាយពាក្យសម្តីពោរពេញដោយមេត្តាករុណា។

Verse 45

महानन्दोवाच । रत्नकंकणमादाय मया सत्यमुदाहृतम् । दिनत्रयमहं पत्नी वैश्यस्यामुष्य संमता

មហានន្ទាបានពោលថា៖ «ដោយកាន់កងដៃត្បូងនេះ ខ្ញុំបាននិយាយការពិត។ អស់រយៈពេលបីថ្ងៃ ខ្ញុំត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថាជាភរិយារបស់វៃស្យៈ (ឈ្មួញ) នោះ»។

Verse 46

कर्मणा मत्कृतेनायं मृतो वैश्यः शिवव्रती । तस्मादहं प्रवेक्ष्यामि सहानेन हुताशनम्

«ដោយសារតែអំពើដែលខ្ញុំបានធ្វើ វៃស្យៈនេះ—ដែលប្រកាន់ខ្ជាប់នូវសច្ចៈនៃការលះបង់ចំពោះព្រះសិវៈ—បានស្លាប់បាត់បង់ជីវិត។ ដូច្នេះ ខ្ញុំនឹងចូលទៅក្នុងភ្លើង (អណ្តាតភ្លើងដែលកំពុងឆេះ) ជាមួយគាត់»។

Verse 47

स्वधर्मचारिणी त्यक्तमाचार्य्यै सत्यवादिभिः । एवं कृते मम प्रीत्या सत्यं मयि न नश्यतु

ទោះនាងបានប្រតិបត្តិធម៌របស់ខ្លួនដោយស្មោះត្រង់ ក៏ត្រូវបានគ្រូអាចារ្យអ្នកនិយាយសច្ចៈបោះបង់ចោល។ បើការនេះធ្វើដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះខ្ញុំ សូមឲ្យសច្ចៈនៅក្នុងខ្ញុំកុំវិនាសឡើយ។

Verse 48

सत्याश्रयः परो धर्म सत्येन परमा गतिः । सत्येन स्वर्ग मोक्षौ च सत्ये सर्वं प्रतिष्ठितम्

ធម៌ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត គឺធម៌ដែលពឹងផ្អែកលើសច្ចៈ។ ដោយសច្ចៈ មនុស្សឈានដល់គោលដៅអតិបរមា។ ដោយសច្ចៈ ទទួលបានទាំងសួគ៌ និងមោក្ខៈ; នៅក្នុងសច្ចៈ ពិតប្រាកដ អ្វីៗទាំងអស់តាំងមូលដ្ឋានយ៉ាងមាំមួន។

Verse 49

नन्दीश्वर उवाच । इति सा दृढनिर्वन्धा वार्यमाणापि बन्धुभिः । सत्यलोकपरा नारी प्राणांस्त्यक्तुं मनो दधे

នន្ទីឥશ્વរ បានមានព្រះវាចា៖ ដូច្នេះ នាងស្ត្រីនោះមានចិត្តមាំមួន ទោះបីសាច់ញាតិព្យាយាមរារាំងក៏ដោយ។ នាងដែលបំណងទៅសត្យលោក បានសម្រេចក្នុងចិត្តថា នឹងលះបង់ជីវិតរបស់នាង។

Verse 50

सर्वस्वं द्विजमुख्येभ्यो दत्त्वा ध्यात्वा सदाशिवम् । तमग्निं त्रिः परिक्रम्य प्रवेशाभिमुखी ह्यभूत्

នាងបានបរិច្ចាគទ្រព្យសម្បត្តិទាំងអស់ដល់ព្រះទ្វិជជាន់ខ្ពស់ ហើយសមាធិលើសដាសិវ (Sadāśiva)។ បន្ទាប់មក នាងបានដើរវង់ជុំវិញភ្លើងបរិសុទ្ធនោះបីដង ហើយបែរមុខទៅចូលក្នុងវា។

Verse 51

तां पतन्तीं समिद्धेग्नौ स्वपदार्पितमानसाम् । वारयामास विश्वात्मा प्रादुर्भूतः स वै शिवः

នៅពេលនាងកំពុងធ្លាក់ចូលក្នុងភ្លើងដ៏ឆេះភ្លឺរលោង ដែលបានបញ្ឆេះល្អ—ចិត្តនាងបានបូជាទាំងស្រុងដល់ព្រះបាទរបស់ទ្រង់—ព្រះសិវៈ អាត្មានៃសកលលោក បានបង្ហាញព្រះអង្គ ហើយទប់ស្កាត់នាង។

Verse 52

सा तं विलोक्याखिलदेवदेवन्त्रिलोचनं चन्द्रकलावतंसम् । शशांकसूर्यानलकोटिभासं स्तब्धेव भीतेव तथैव तस्थौ

នាងបានឃើញទ្រង់—ព្រះអម្ចាស់នៃទេវទាំងអស់ ព្រះត្រីភ្នែក ពាក់ចន្ទកលាជាមកុដ—ភ្លឺរលោងដូចព្រះចន្ទ ព្រះអាទិត្យ និងភ្លើងរាប់កោដិ—នាងឈរនៅទីនោះដូចជាត្រូវសន្លប់ មិនចលនា ហើយញ័រដូចជាភ័យ។

Verse 53

तां विह्वलां सुवित्रस्वां वेपमानां जडीकृताम् । समाश्वास्य गलद्बाष्पां करौ धृत्वाऽब्रवीद्वचः

ឃើញនាងស្រពិចស្រពិល ភ័យខ្លាច ញ័រ ហើយដូចជាត្រូវសន្លប់—ទ្រង់បានលួងលោមនាងយ៉ាងទន់ភ្លន់។ ទឹកភ្នែកហូរចុះ ទ្រង់កាន់ដៃទាំងពីររបស់នាង ហើយមានព្រះវាចាថា៖

Verse 54

शिव उवाच । सत्यं धर्मं च धैर्यं च भक्तिं च मयि निश्चलाम् । परीक्षितुं त्वत्सकाशं वैश्यो भूत्वाहमागतः

ព្រះសិវៈមានព្រះវាចា៖ «ដើម្បីសាកល្បងសេចក្តីពិត ធម៌ ភាពអត់ធ្មត់ និងភក្តីភាពមិនរអិលរបស់អ្នកចំពោះខ្ញុំ ខ្ញុំបានមករកអ្នក ដោយបម្លែងជារូបវៃស្យៈ»។

Verse 55

मा ययाग्निं समुद्दीप्य दग्धन्ते नाट्यमण्डपम् । दग्धं कृत्वा रत्नलिंगं प्रविष्टोहं हुताशनम्

«អាឡាស! ដោយនាងនោះបានបញ្ឆេះភ្លើង ហើយដុតឆេះសាលានាដ្យបូជាសក្ការៈ។ ដោយបានដុតលិង្គដូចរតនៈរួច ខ្ញុំផងដែរ បានចូលទៅក្នុងភ្លើងកំពុងឆេះ»។

Verse 56

सा त्वं सत्यमनुस्मृत्य प्रविष्टाग्निं मया सहा । अतस्ते संप्रदास्यामि भोगांस्त्रिदशदुर्लभान्

អ្នកនោះ—ដោយរំលឹកសច្ចៈ—បានចូលទៅក្នុងភ្លើងជាមួយខ្ញុំ។ ដូច្នេះ ខ្ញុំនឹងប្រទានដល់អ្នកនូវសេចក្តីរីករាយ និងសិទ្ធិទេវៈ ដែលសូម្បីតែទេវតាទាំងសាមសិបក៏ពិបាកទទួលបាន។

Verse 57

यद्यदिच्छसि सुश्रोणि तदेव हि ददामि ते । त्वद्भक्त्याहं प्रसन्नोस्मि तवादेयं न विद्यते

ឱ នាងមានចង្កេះស្រស់ស្អាត អ្វីដែលអ្នកប្រាថ្នា ខ្ញុំនឹងប្រទានឲ្យអ្នកតែប៉ុណ្ណោះ។ ដោយសារភក្តីរបស់អ្នក ខ្ញុំបានពេញព្រះហឫទ័យ; សម្រាប់អ្នក គ្មានអ្វីណាដែលមិនសមរម្យក្នុងការទទួលពីខ្ញុំទេ។

Verse 58

नन्दीश्वर उवाच । इति ब्रुवति गौरीशे शंकरे भक्तवत्सले । महानन्दा च सा वेश्या शंकरम्प्रत्यभाषत

នន្ទីឥશ્વរ បានមានព្រះវាចា៖ ខណៈព្រះសង្ករា ព្រះអម្ចាស់របស់គោរី អ្នកស្រឡាញ់អ្នកបូជាដោយមេត្តា កំពុងមានព្រះវាចាដូច្នោះ នាងវេស្យា មហានន្ទា ក៏ឆ្លើយតបព្រះសង្ករា។

Verse 59

वेश्योवाच । न मे वाञ्छास्ति भोगेषु भूमौ स्वर्गे रसातले । तव पादाम्बुजस्पर्शादन्यत्किंचिन्न कामये

នាងវេស្យា បានមានពាក្យថា៖ «ខ្ញុំមិនប្រាថ្នាភោគសុខទេ ទាំងលើផែនដី ទាំងសួគ៌ ឬសូម្បីតែរសាតល។ លើសពីការប៉ះពាល់នៃព្រះបាទផ្កាឈូករបស់ព្រះអង្គ ខ្ញុំមិនចង់បានអ្វីទៀតឡើយ»។

Verse 60

ये मे भृत्याश्च दास्यश्च ये चान्ये मम बान्धवाः । सर्वे त्वद्दर्शनपरास्त्वयि सन्न्यस्तवृत्तयः

«អ្នកបម្រើ និងស្រីបម្រើរបស់ខ្ញុំ ព្រមទាំងសាច់ញាតិដទៃទៀតទាំងអស់—គ្រប់គ្នាសុទ្ធតែផ្តោតចិត្តលើការទស្សនាព្រះអង្គតែមួយ; ជីវិត និងការខិតខំខាងក្នុងរបស់ពួកគេ បានប្រគល់ដាក់ក្នុងព្រះអង្គ»។

Verse 61

सर्वानेतान्मया सार्द्धं निनीयात्मपरम्पदम् । पुनर्जन्मभयं घोरं विमोचय नमोऽस्तु ते

សូមនាំពួកគេទាំងអស់នេះ ជាមួយខ្ញុំ ទៅកាន់ស្ថានភាពអតិបរមានៃអាត្មា—លំនៅដ្ឋានខ្ពស់បំផុតរបស់ព្រះអង្គ។ សូមដោះលែង(យើង)ពីភ័យខ្លាចដ៏សាហាវនៃការកើតឡើងវិញ។ សូមនមស្ការ​ដល់ព្រះអង្គ។

Verse 62

नन्दीश्वर उवाच । ततस्स तस्या वचनम्प्रतिनन्द्य महेश्वरः । ताः सर्वाश्च तया सार्धं निनाय स्वम्परम्पदम्

នន្ទីឥស្វរ បានមានព្រះវាចា៖ បន្ទាប់មក ព្រះមហេស្វរ បានទទួលយកពាក្យរបស់នាងដោយព្រះហឫទ័យមេត្តា ហើយបាននាំពួកគេទាំងអស់—ជាមួយនាង—ចូលទៅកាន់លំនៅដ្ឋានអតិបរមារបស់ព្រះអង្គ គឺស្ថានភាពខ្ពស់បំផុតនៃមោក្ខ។

Verse 63

वैश्यनाथावतारस्ते वर्णितः परमो मया । महानन्दासुखकरो भक्तानन्दप्रदस्सदा

ដូច្នេះ ការពិពណ៌នាអតិបរមាអំពីអវតារដែលមាននាមថា វៃស្យនាថ បានត្រូវខ្ញុំរៀបរាប់រួចហើយ។ ព្រះអង្គប្រទានអានន្ទដ៏មហា និងសុខសាន្ត ហើយតែងប្រទានសេចក្តីរីករាយដល់អ្នកភក្តិជានិច្ច។

Verse 64

इदं चरित्रं परमं पवित्रं सतां च सर्वप्रदमाशु दिव्यम् । शिवावतारस्य विशाम्पतेर्महानन्दामहासौख्यकरं विचित्रम्

រឿងរ៉ាវនេះ ជារឿងដ៏អធិកបរិសុទ្ធ បំផុត—ទេវភាព និងប្រទានពរ​គ្រប់យ៉ាង​ដល់អ្នកសុចរិតយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ នេះជាកថាអស្ចារ្យនៃអវតាររបស់ព្រះសិវៈ ឱ​ព្រះអម្ចាស់នៃមនុស្ស ដែលនាំមកនូវអានន្ទដ៏មហា និងសុខដ៏ជ្រាលជ្រៅក្នុងធម៌។

Verse 65

इदं यः शृणुयाद्भक्त्या श्रावयेद्वा समाहितः । च्यवते न स्वधर्मात्स परत्र लभते गतिम्

អ្នកណាដែលស្តាប់រឿងនេះដោយភក្តី ឬដោយចិត្តសមាធិ ឲ្យគេអានសូត្រដល់អ្នកដទៃ—មិនធ្លាក់ចេញពីស្វធម្ម (កាតព្វកិច្ចធម៌ផ្ទាល់ខ្លួន) ទេ; ហើយនៅលោកក្រោយ គាត់ទទួលបានគតិដ៏ប្រសើរ និងសុភមង្គល។

Frequently Asked Questions

Nandīśvara introduces the Vaiśyanātha-avatāra narrative and grounds it in an exemplum: Mahānandā’s unwavering Shaiva devotion. The theological argument is that authentic bhakti—expressed through worship and nāma-japa—carries salvific force irrespective of social designation.

Rudrākṣa and bhasma operate as condensed Shaiva theology: they signify belonging to Śiva, inner purification, and remembrance. Their extension even to a trained monkey and rooster dramatizes the doctrine that sacred signs and disciplined practice can transform the field of action (karma) into offering (upacāra), sacralizing the mundane.

Śiva is highlighted as the supreme paramātman and specifically introduced under the avatāra-name Vaiśyanātha. The sampled verses do not foreground a distinct Gaurī/Umā manifestation; the emphasis is on Śiva’s grace mediated through devotion and Shaiva observances.