Shloka 40

संहाररूप-प्रादुर्भावः

Manifestation of Śiva’s Saṃhāra-Form

Devanagari script

दुःखप्रशमनं वाञ्छासिद्धिदं मंगलालयम् । अपमृत्युहरं बुद्धिप्रदं शत्रुविनाशनम्

Transliteration

duḥkhapraśamanaṃ vāñchāsiddhidaṃ maṃgalālayam | apamṛtyuharaṃ buddhipradaṃ śatruvināśanam

Translation

វាជាអ្នកសម្រួលទុក្ខ ជាអ្នកប្រទានការសម្រេចបំណងដែលប្រាថ្នា និងជាទីស្ថាននៃមង្គល; វាបំបាត់មរណភាពមិនទាន់ពេល ប្រទានប្រាជ្ញាច្បាស់លាស់ និងបំផ្លាញសត្រូវ។

Word by Word

• दुःखप्रशमनम्: alleviating sorrow
• दुःखप्रशमनम्: विशेषण (Adjectival qualifier)
• Type: Adjective
• Root: दुःख (प्रातिपदिक) + प्रशमन (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष: ‘दुःखस्य प्रशमनम्’; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• वाञ्छासिद्धिदम्: granting fulfillment of desires
• वाञ्छासिद्धिदम्: विशेषण (Adjectival qualifier)
• Type: Adjective
• Root: वाञ्छा (प्रातिपदिक) + सिद्धि (प्रातिपदिक) + द (प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-तत्पुरुष/उपपद-समास: ‘वाञ्छायाः सिद्धिं ददाति’ इति; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• मङ्गलालयम्: abode of auspiciousness
• मङ्गलालयम्: विधेय (Predicate nominal)
• Type: Noun
• Root: मङ्गल (प्रातिपदिक) + आलय (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष: ‘मङ्गलस्य आलयः’; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• अपमृत्युहरम्: removing untimely death
• अपमृत्युहरम्: विशेषण (Adjectival qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अपमृत्यु (प्रातिपदिक) + हर (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष: ‘अपमृत्योः हरः/हरणम्’; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• बुद्धिप्रदम्: bestowing intellect
• बुद्धिप्रदम्: विशेषण (Adjectival qualifier)
• Type: Adjective
• Root: बुद्धि (प्रातिपदिक) + प्रद (प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-तत्पुरुष/उपपद-समास: ‘बुद्धिं प्रददाति’ इति; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• शत्रुविनाशनम्: destroying enemies
• शत्रुविनाशनम्: विशेषण (Adjectival qualifier)
• Type: Adjective
• Root: शत्रु (प्रातिपदिक) + विनाशन (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष: ‘शत्रोः/शत्रूणां विनाशनम्’; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Mahākāla

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse summarizes Shiva’s grace as Pati (the liberating Lord): He calms duḥkha, grants auspiciousness, and bestows buddhi (right discernment) that turns the soul away from bondage toward peace and liberation.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

These are declared fruits of Saguna Shiva worship—approaching Shiva through a tangible focus such as the Linga, stotra, or mantra—where devotion ripens into inner clarity and protection, ultimately leading toward the higher (nirguṇa) realization.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A practical takeaway is daily Shiva-japa (especially the Pañcākṣarī “Om Namaḥ Śivāya”) with Linga worship, offering bilva leaves and vibhūti (Tripuṇḍra), praying for removal of apamṛtyu and the conquest of inner “enemies” like anger and delusion.