Adhyaya 8
Kotirudra SamhitaAdhyaya 826 Verses

महाबलमाहात्म्यवर्णनम् (Mahābala Māhātmya-varṇanam) — “Account of the Greatness of Mahābala (and Western Sacred Liṅgas)”

ជំពូកនេះជាវាចនារបស់សូតាទៅកាន់ទ្វិជៈ ដោយរៀបរាប់ជាបញ្ជីព័ត៌មានអំពីលិង្គព្រះសិវៈល្បីៗនៅទិសខាងលិច។ វាបង្ហាញស្ថាបនាបរិសុទ្ធនៅកាពីឡានគរី ដែលមាននាមកាលារាមេស្វរៈ ជាលិង្គ “មហាទិវ្យ” ដែលការទស្សនាប៉ុណ្ណោះក៏លុបបាបបាន។ ព្រះសិវៈត្រូវបានបញ្ជាក់ថាស្ថិតនៅទីនោះក្រោមនាមមហាបល ដើម្បីប្រយោជន៍សុខសាន្តរបស់ព្រះព្រហ្ម ព្រះវិស្ណុ និងទេវតាផ្សេងៗ។ បន្ទាប់មកពិពណ៌នាតំបន់ឆ្នេរសមុទ្រទិសលិច ដោយដាក់ឈ្មោះមហាសិទ្ធេស្វរៈ ជាលិង្គប្រទានធម្ម អត្ថ កាម និងមោក្សៈ។ កោករណៈត្រូវបានលើកតម្កើងជាគ្ិសេត្រឆ្នេរដ៏ឧត្តម បំផ្លាញបាបធ្ងន់ដូចព្រហ្មហត្យា ហើយពោរពេញដោយលិង្គ និងទីរថៈរាប់មិនអស់ “គ្រប់ជំហាន”។ ចុងក្រោយមានការពិពណ៌នាពណ៌តាមយុគៈ (ស/ក្រហម-លឿង/ខ្មៅ) បង្ហាញការប្រែប្រួលនៃការបង្ហាញខ្លួន តែរក្សាការសង្គ្រោះរបស់ព្រះសិវៈឲ្យអាចចូលដល់បានជានិច្ច។

Shlokas

Verse 1

सूत उवाच । द्विजाः शृणुत सद्भक्त्या शिवलिंगानि तानि च । पश्चिमायां दिशायां वै यानि ख्यातानि भूतले

សូត្រាបានមានពាក្យថា៖ «ឱ ព្រះទ្វិជៈទាំងឡាយ សូមស្តាប់ដោយភក្តីស្មោះ ខណៈដែលខ្ញុំនឹងពណ៌នាព្រះសិវលិង្គដ៏បរិសុទ្ធទាំងនោះ ដែលល្បីលើផែនដី នៅទិសខាងលិច»។

Verse 2

ब्रह्मविष्ण्वादिदेवानां शंकरो हित काम्यया । महाबलाभिधानेन देवः संनिहितस्सदा

ដើម្បីសុខសាន្ត និងប្រយោជន៍របស់ព្រះព្រហ្ម ព្រះវិស្ណុ និងទេវតាផ្សេងៗ ព្រះឝង្ករ ដោយប្រាថ្នាឲ្យពួកគេបានល្អ តែងស្ថិតនៅទីនោះជានិច្ច ក្នុងនាមទេវតាដែលហៅថា «មហាបល»។

Verse 3

पश्चिमे सागरे चैव महासिद्धेश्वरः स्मृतः । धर्मार्थकामदश्चैव तथा मोक्षप्रदोऽपि हि

នៅក្នុងសមុទ្រខាងលិច នោះ (ជ្យោតិរលិង្គ) ត្រូវបានចងចាំថា «មហាសិទ្ធេស្វរ»។ វាប្រទានធម៌ អត្ថ និងកាម ហើយពិតប្រាកដថា វាក៏ប្រទានមោក្សផងដែរ។

Verse 5

गोकर्णे शिवलिंगानि विद्यन्ते कोटिकोटिशः । असंख्यातानि तीर्थानि तिष्ठन्ति च पदेपदे

នៅកោកណ៌ មានលិង្គព្រះសិវៈរាប់កោដិកោដិ; ហើយមានទីរថៈ (ទីរថ) រាប់មិនអស់ ឈរនៅទីនោះគ្រប់ជំហាន។

Verse 6

बहुनात्र किमुक्तेन गोकर्णस्थानि सर्वशः । शिवप्रत्यक्षलिंगानि तीर्थान्यम्भांसि सर्वशः

នៅទីនេះ តើត្រូវនិយាយច្រើនអ្វីទៀត? គ្រប់ទីកន្លែងនៅគោកರ್ಣ មានទីធម៌សក្ការៈ—លិង្គនៃព្រះសិវៈដែលបង្ហាញជាក់ស្តែងឲ្យឃើញ—ហើយមានទីរមណីយ៍បរិសុទ្ធ និងទឹកសក្ការៈបរិសុទ្ធគ្រប់ទិសទាំងអស់។

Verse 7

गोकर्णे शिवलिंगानां तीर्थानामपि सर्वशः । वर्ण्यते महिमा तात पुराणेषु महर्षिभिः

ឱ កូនជាទីស្រឡាញ់ នៅគោកರ್ಣ មហិមារបស់លិង្គព្រះសិវៈ និងទីធម៌បរិសុទ្ធទាំងអស់ ត្រូវបានសរសើរគ្រប់ទីកន្លែង ដូចដែលមហាឥសីបានពណ៌នានៅក្នុងបុរាណៈ។

Verse 8

कृतेयुगे स हि श्वेतस्त्रेतायां सोतिलोहितः । द्वापरे पीतवर्णश्च कलौ श्यामो भविष्यति

នៅក្រឹតយុគ ព្រះអង្គមានពណ៌ស; នៅត្រេតាយុគ ព្រះអង្គក្លាយជាពណ៌ក្រហមខ្លាំង។ នៅទ្វាបរយុគ ព្រះអង្គមានពណ៌លឿង; ហើយនៅកលិយុគ ព្រះអង្គនឹងមានពណ៌ងងឹត (ស្យាម)។

Verse 9

आक्रान्तसप्तपातालकुहरोपि महाबलः । प्राप्ते कलियुगे घोरे मृदुतामुपयास्यति

សូម្បីតែអ្នកមានកម្លាំងមហិមា ដែលអាចគ្របដណ្ដប់រូងជ្រៅនៃបាតាលទាំង៧ កាលណាយុគកាលីដ៏សាហាវមកដល់ ក៏នឹងក្លាយជាទន់ខ្សោយ និងថយចុះ។

Verse 10

महापातकिनश्चात्र समभ्यर्च्य महाबलम् । शिवलिंगं च गोकर्णे प्रयाताश्शांकरम्पदम्

សូម្បីតែអ្នកមានបាបធ្ងន់បំផុត ក៏ដោយបានបូជាដោយត្រឹមត្រូវនៅទីនេះ ចំពោះសិវលិង្គដ៏មានអំណាចនៅគោកណ៌ (Gokarṇa) ក៏បានឈានដល់លំនៅដ៏អធិឋានរបស់សង្គរ (Śaṅkara)។

Verse 11

गोकर्णे तत्र मुनयो गत्वा पुण्यर्क्षवासरे । येऽर्चयन्ति च तं भक्त्या ते रुद्राः स्युर्न संशय

នៅទីនោះ ក្នុងគោកណ៌ (Gokarṇa) ព្រះមុនីទាំងឡាយ បានទៅដល់នៅថ្ងៃមង្គលក្រោមនក្ខត្រព្រះចន្ទដ៏បរិសុទ្ធ; អ្នកណាដែលបូជាព្រះអង្គដោយភក្តី នោះប្រាកដជាក្លាយជារुद្រៈ (Rudra) មិនមានសង្ស័យឡើយ។

Verse 12

यदा कदाचिद्गोकर्णे यो वा को वापि मानवः । पूजयेच्छिवलिंगं तत्स गच्छेद्ब्रह्मणः पदम्

នៅពេលណាក៏ដោយ មនុស្សណាម្នាក់—អ្នកណាក៏បាន—បូជាលិង្គព្រះសិវៈនៅគោកណ៌ សូម្បីតែម្តង ក៏នឹងទៅដល់ព្រះបដ្ឋានដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់នៃព្រះព្រហ្ម (ព្រហ្មបទ) ជាស្ថានភាពមុខ្សៈអតិបរមា។

Verse 14

घोरेण तपसा लब्धं रावणाख्येन रक्षसा । तल्लिंगं स्थापयामास गोकर्ण गणनायकः

លិង្គនោះឯង ដែលរាក្សសឈ្មោះរាវណៈបានទទួលដោយតបស្យាដ៏សាហាវ ត្រូវបានគោកណ៌ មេដឹកនាំកណៈរបស់ព្រះសិវៈ ស្ថាបនាឡើង ដើម្បីឲ្យការបូជាវានឹងរឹងមាំជាប់លាប់។

Verse 15

विष्णुर्ब्रह्मा महेन्द्रश्च विश्वदेवो मरुद्गणाः । आदित्या वसवो दस्रौ शशांकश्च सतारकः

ព្រះវិស្ណុ ព្រះព្រហ្ម និងមហេន្ទ្រ (ឥន្ទ្រ) ព្រមទាំងវិશ્વទេវៈ និងក្រុមមរុត; អាទិត្យ វសុ អស្វិនទ្វ័យ និងព្រះចន្ទជាមួយផ្កាយទាំងឡាយ—ទាំងអស់ស្ថិតនៅទីនោះ ជាសាក្សីនៃសិរីល្អដ៏អតិបរមារបស់ព្រះសិវៈ។

Verse 16

एते विमानगतयो देवाश्च सह पार्षदैः । पूर्वद्वारं निषेवन्ते तस्य वै प्रीतिकारणात्

ទេវតាទាំងនេះ អង្គុយលើវិមានមេឃរបស់ពួកគេ និងមានបរិវាររួមដំណើរ តែងតែទៅកាន់ទ្វារខាងកើតជានិច្ច ព្រោះវាជាមូលហេតុនៃសេចក្តីរីករាយដ៏ធំសម្រាប់ទ្រង់ (ព្រះសិវៈ)។

Verse 17

यमो मृत्युः स्वयं साक्षाच्चित्रगुप्तश्च पावकः । पितृभिः सह रुद्रैश्च दक्षिणद्वारमाश्रितः

យមរាជ—មរណៈផ្ទាល់ខ្លួន—ជាមួយចិត្រគុប្ត និងព្រះអគ្គិ ព្រមទាំងពិត្ដ្រ និងរុទ្រាទាំងឡាយ បានឈរប្រចាំនៅទ្វារខាងត្បូង។

Verse 18

वरुणः सरितां नाथो गंगादिसरिता गणैः । महाबलं च सेवन्ते पश्चिमद्वारमाश्रिताः

វរុណៈ ម្ចាស់នៃទន្លេទាំងឡាយ ជាមួយក្រុមទន្លេដូចជា គង្គា និងទន្លេផ្សេងៗ ព្រមទាំងមហាបលាដ៏មហិមា បានប្រចាំនៅទ្វារខាងលិច ដើម្បីបម្រើ និងការពារទីសក្ការៈនោះ។

Verse 19

तथा वायुः कुबेरश्च देवेशी भद्रकालिका । मातृभिश्चण्डिकाद्याभिरुत्तरद्वारमाश्रिताः

ដូចគ្នានេះ វាយុ និងកុបេរ ព្រមទាំងព្រះនារីទេវី—ភទ្រកាលី មហារដ្ឋានីនៃទេវតា—ជាមួយមាតೃទាំងឡាយ និងចណ្ឌិកា និងទេវីផ្សេងៗ បានយកទីតាំងនៅទ្វារខាងជើង។

Verse 20

सर्वे देवास्सगन्धर्वाः पितरः सिद्धचारणाः । विद्याधराः किंपुरुषाः किन्नरा गुह्यकाः खगाः

ទេវតាទាំងអស់ ព្រមទាំងគន្ធರ್ವៈ ពិត្ដ្រ សិទ្ធៈ និងចារណៈ វិទ្យាធរ គិំពុរុષ កិន្នរ គុហ្យក និងសត្វមានស្លាបទាំងឡាយ បានប្រមូលផ្តុំគ្នានៅទីនោះ។

Verse 21

नानापिशाचा वेताला दैतेयाश्च महाबलाः । नागाश्शेषादयस्सर्वे सिद्धाश्च मुनयोऽखिलाः

មានពិសាចាច្រើនប្រភេទ និងវេតាលា ព្រមទាំងដៃត្យដ៏មានកម្លាំងធំ; នាគទាំងអស់ចាប់ពីសេសៈជាដើម; ហើយសិទ្ធៈ និងមុនី (ឥសី) ទាំងអស់—សុទ្ធតែប្រមូលផ្តុំស្ថិតនៅទីនោះ។

Verse 22

प्रणुवन्ति च तं देवं प्रणमन्ति महाबलम् । लभन्त ईप्सितान्कामान्रमन्ते च यथासुखम्

ពួកគេបន្ទោសសរសើរព្រះទេវតានោះ ហើយកោតគោរពចំពោះព្រះអម្ចាស់ដ៏មានកម្លាំង; ដោយទទួលបានបំណងដែលប្រាថ្នា ពួកគេស្នាក់នៅដោយសុខសាន្ត និងរីករាយតាមសុភមង្គលដ៏សមគួរ។

Verse 23

बहुभिस्तत्र सुतपस्तप्तं सम्पूज्य तं विभुम् । लब्धा हि परमा सिद्धिरिहामुत्रापि सौख्यदा

នៅទីនោះ ដោយអ្នកបូជាជាច្រើន ការតបៈយ៉ាងតឹងរ៉ឹងត្រូវបានធ្វើឡើង ហើយដោយបានបូជាដល់ព្រះអម្ចាស់ (សិវៈ) ដែលសាយភាយគ្រប់ទីកន្លែង ការសម្រេចបានដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតត្រូវបានទទួល—ដែលផ្តល់សុភមង្គលទាំងក្នុងលោកនេះ និងលោកខាងមុខ។

Verse 24

गोकर्णे शिवलिंगं तु मोक्षद्वार उदाहृतः । महाबलाभिधानोऽसौ पूजितः संस्तुतो द्विजाः

នៅហ្គោករណៈ សិវលិង្គនោះត្រូវបានប្រកាសថាជា "ទ្វារនៃមោក្សៈ" (ការរំដោះ)។ ត្រូវបានគេស្គាល់តាមឈ្មោះថា មហាបាលៈ វាត្រូវបានបូជា និងសរសើរ—ឱ ព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ។

Verse 25

माघासितचतुर्दश्यां महाबलसमर्चनम् । विमुक्तिदं विशेषेण सर्वेषां पापिनामपि

នៅថ្ងៃទីដប់បួននៃខែខ្មៅក្នុងខែមាឃ ការបូជាចំពោះមហាបាលៈ គឺផ្តល់ការរំដោះជាពិសេស—សូម្បីតែសម្រាប់អ្នកទាំងឡាយណាដែលផ្ទុកទៅដោយបាបក៏ដោយ។

Verse 26

अस्यां शिवतिथौ सर्वे महोत्सवदिदृक्षवः । आयांति सर्वदेशेभ्यश्चातुर्वर्ण्यमहाजनाः

នៅក្នុងទិថិព្រះសិវៈដ៏បរិសុទ្ធនេះ អ្នកទាំងអស់ដែលប្រាថ្នាចង់ឃើញមហោស្រពដ៏អស្ចារ្យ នាំគ្នាមក ពួកមហាជនល្បីល្បាញនៃចតុវណ្ណៈ មកពីគ្រប់ទិសដី។

Verse 27

स्त्रियो वृद्धाश्च बालाश्च चतुराश्रमवासिनः । दृष्ट्वा तत्रेत्य देवेशं लेभिरे कृतकृत्यताम्

ស្ត្រី ចាស់ជរា និងកុមារ ព្រមទាំងអ្នករស់នៅក្នុងអាស្រមទាំងបួន បានមកដល់ទីនោះ ហើយពេលបានឃើញព្រះអម្ចាស់នៃទេវតា ក៏បានទទួលភាពពេញលេញ ដូចជាបានសម្រេចគោលបំណងជីវិតទាំងមូល។

Verse 28

महाबलप्रभावात्तु तच्च लिंगं शिवस्य तु । सम्पूज्यैकाथ चाण्डाली शिवलोकं गता द्रुतम्

ដោយអំណាចដ៏មហិមា និងបម្លែងដ៏ខ្លាំងក្លា នៃលិង្គព្រះសិវៈនោះ ចណ្ឌាលីបានបូជាដោយគោរពយ៉ាងពេញលេញ ហើយបានទៅដល់សិវលោកយ៉ាងឆាប់រហ័ស។

Frequently Asked Questions

Rather than a single extended myth, the chapter advances a theological geography: Sūta argues for Śiva’s constant accessibility by identifying named western liṅgas and asserting their salvific efficacy—especially that darśana itself can be pāpa-hāraka and that certain liṅgas grant all four puruṣārthas.

The liṅga functions as a stable axis of divine presence (saṃnidhāna) while the yuga-based color schema encodes a doctrine of adaptive manifestation: the form-signs may vary with cosmic time, yet Śiva’s liberating agency remains continuous, accessible through place, sight, and devotion.

The chapter highlights Śiva primarily through kṣetra-linked liṅga epithets—Kālarāmeśvara, Mahāsiddheśvara, and the Mahābala designation—emphasizing Śiva as the ever-present deity at these sites; Devī is not foregrounded in the cited passage.