Adhyaya 4
Kotirudra SamhitaAdhyaya 461 Verses

अत्रीश्वरमाहात्म्यवर्णनम् (Atrīśvara-māhātmya-varṇanam) — “Account of the Greatness of Atrīśvara”

ជំពូកនេះ តាមការរាយការណ៍របស់សូតា បើកឡើងដោយពិពណ៌នាព្រះឥសី អត្រី ជាអ្នកដ៏លេចធ្លោក្នុងចំណោមអ្នកដឹងព្រះព្រហ្ម។ អត្រីសុំទឹក; អនសូយា ភរិយារបស់គាត់ កាន់កមណ្ឌលុ ចូលព្រៃ ហើយជួបសំណួរទាំងផ្លូវជីវិត និងផ្លូវធម៌ថា តើនឹងរកទឹកពីណា។ នៅទីនោះ ព្រះនាងគង្គា បង្ហាញខ្លួនជាទេវីនៃទន្លេ និងសន្ទនាជាមួយនាង ដូចជាបុព្វកថាមាហាត្ម្យ។ គង្គាបញ្ជាក់ថា ការមករបស់នាងកើតពីការមើលឃើញសេវាកម្មដល់ព្រះសិវៈ និងការទទួលស្គាល់ធម៌ស្ត្រីសុចរិតរបស់អនសូយា។ ដូច្នេះ រឿងភ្ជាប់ជីវិតឥសី-គ្រួសារ ភូមិសាស្ត្រពិសិដ្ឋ (គង្គាជាទីរថៈចល័ត) និងទស្សនៈសៃវៈ ដែលព្រះសិវៈជាព្រះអាត្មាខ្ពស់ ហើយការបូជារបស់ទ្រង់ទាក់ទាញអំណាចទេវតា។ ជាអត្ថន័យជ្រាលជ្រៅ វាបង្ហាញថា ភាពបរិសុទ្ធ និងភក្តីភាពអាចទាក់ទាញអំណាចទីរថៈ ធ្វើឲ្យអត្រីឥស្វរៈក្លាយជាទីសក្ការៈសៃវៈ ដែលសេចក្តីបរិសុទ្ធនៃទន្លេ និងព្រះគុណតាមលិង្គរួមគ្នា។

Shlokas

Verse 1

सूत उवाच । कदाचित्स ऋषिश्रेष्ठो ह्यत्रिर्ब्रह्मविदां वरः । जागृतश्च जलं देहि प्रत्युवाच प्रियामिति

សូត្រ បាននិយាយ៖ ម្តងមួយ ព្រះឥសីដ៏ប្រសើរ អត្រី—ជាអ្នកដឹងព្រះព្រហ្មដ៏លើសលប់—បានភ្ញាក់ឡើង ហើយនិយាយទៅកាន់ភរិយាជាទីស្រឡាញ់ថា «សូមឲ្យទឹកខ្ញុំ»។

Verse 2

सापि साध्वी त्ववश्यं च गृहीत्वाथ कमण्डलुम् । जगाम विपिने तत्र जलं मे नीयते कुतः

នាងស្ត្រីសុចរិតនោះ ដោយត្រូវបង្ខំតាមការទទូចរបស់អ្នក ក៏យកកមណ្ឌលុ (ប៉ាន់ទឹក) ហើយទៅកាន់ព្រៃ។ តែទីនោះ នាងគិតថា «ទឹកសម្រាប់ខ្ញុំ នឹងយកមកពីណា?»

Verse 3

किं करोमि क्व गच्छामि कुतो नीयेत वै जलम् । इति विस्मयमापन्ना तां गंगां हि ददर्श सा

នាងភ្ញាក់ផ្អើលច្របូកច្របល់ គិតថា «ខ្ញុំនឹងធ្វើអ្វី? ខ្ញុំនឹងទៅណា? ទឹកពិតប្រាកដនឹងយកមកពីណា?» ក្នុងភាពអស្ចារ្យនោះ នាងបានឃើញទន្លេគង្គាបរិសុទ្ធ។

Verse 4

तामनुव्रजती यावत् साब्रवीच्च सदा हि ताम् । गंगा सरिद्वरा देवी बिभ्रती सुन्दरां तनुम्

ពេលនាងដើរតាមទៅបន្តិចម្តងៗ ព្រះនាងគង្គា—ទេវីជាទន្លេឧត្តមជាងគេ—បាននិយាយជានិច្ចទៅកាន់នាង ខណៈព្រះនាងកាន់រាងកាយដ៏ស្រស់ស្អាត។

Verse 5

गंगोवाच । प्रसन्नास्मि च ते देवि कुत्र यासि वदाधुना । धन्या त्वं सुभगे सत्यं तवाज्ञां च करोम्यहम्

គង្គាទេវីមានព្រះវាចា៖ «ឱ ទេវី! ខ្ញុំពេញចិត្តចំពោះអ្នក។ ឥឡូវនេះ សូមប្រាប់ថា អ្នកកំពុងទៅទីណា? ឱ អ្នកមានសុភមង្គល អ្នកពិតជាមានពរ។ ខ្ញុំនឹងអនុវត្តតាមព្រះបញ្ជារបស់អ្នក»។

Verse 6

सूत उवाच । तद्वचश्च तदा श्रुत्वा ऋषिपत्नी तपस्विनी । प्रत्युवाच वचः प्रीत्या स्वयं सुचकिता द्विजाः

សូត្រ បាននិយាយ៖ ពេលនោះ កាលបានឮពាក្យទាំងនោះ នាងភរិយានៃឥសី អ្នកធ្វើតបស្យា—ដោយខ្លួនឯងភ្ញាក់ផ្អើល—បានឆ្លើយតបដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ ទៅកាន់ព្រះទ្វិជៈ (ព្រាហ្មណ៍) ទាំងឡាយ។

Verse 7

अनसूयोवाच । का त्वं कमलपत्राक्षि कुतो वा त्वं समागता । तथ्यं ब्रूहि कृपां कृत्वा साध्वी सुप्रवदा सती

អនសូយា បាននិយាយ៖ «នាងជានរណា ឱ ស្ត្រីភ្នែកដូចស្លឹកផ្កាឈូក? នាងមកពីណាទៅ? សូមមេត្តា ប្រាប់សេចក្តីពិត។ ឱ ស្ត្រីសាធ្វី អ្នកនិយាយពិត សូមនិយាយឲ្យច្បាស់»។

Verse 8

सूत उवाच । इत्युक्ते च तया तत्र मुनिपत्न्या मुनीश्वराः । सरिद्वरा दिव्यरूपा गंगा वाक्यमथाब्रवीत्

សូត្រ បាននិយាយ៖ ពេលភរិយានៃមុនីបាននិយាយដូច្នោះនៅទីនោះ ឱ មុនីឧត្តមទាំងឡាយ កង្គា—ទន្លេដ៏ប្រសើរបំផុត មានរូបទេវី—បានចាប់ផ្តើមនិយាយ។

Verse 9

गंगोवाच । स्वामिनः सेवनं दृष्ट्वा शिवस्य च परात्मनः । साध्वि धर्मं च ते दृष्ट्वा स्थितास्मि तव सन्निधौ

កង្គា បាននិយាយ៖ «ឱ ស្ត្រីសាធ្វី កាលបានឃើញការបម្រើដោយភក្តីរបស់អ្នកចំពោះព្រះសិវៈ ព្រះអាត្មាអធិរាជ ហើយបានឃើញធម៌ដ៏ត្រឹមត្រូវរបស់អ្នក ខ្ញុំបានមក ហើយស្ថិតនៅជិតអ្នកនេះ»។

Verse 10

अहं गंगा समायाता भजनात्ते शुचिस्मिते । वशीभूता ह्यहं जाता यदिच्छसि वृणीष्व तत्

ខ្ញុំគឺព្រះនាងគង្គា។ ខ្ញុំបានមកទីនេះដោយសារការបូជារបស់អ្នក ឱ អ្នកមានញញឹមបរិសុទ្ធ។ ពិតប្រាកដ ខ្ញុំបានស្ថិតក្រោមព្រះបំណងរបស់អ្នក—អ្វីដែលអ្នកប្រាថ្នា ចូរជ្រើសយកពរនោះ។

Verse 11

सूत उवाच । इत्युक्ते गंगया साध्वी नमस्कृत्य पुरः स्थिता । उवाचेति जलं देहि चेत्प्रसन्ना ममाऽधुना

សូត្រាបានមានពាក្យថា៖ ព្រះនាងគង្គា អ្នកមានសីលធម៌ បាននិយាយដូច្នោះហើយ ក៏កោតគោរពថ្វាយបង្គំ ហើយឈរនៅមុខទ្រង់ ទូលថា «បើទ្រង់ពេញព្រះហឫទ័យចំពោះខ្ញុំឥឡូវនេះ សូមប្រទានទឹកដល់ខ្ញុំ»។

Verse 12

इत्येतद्वचनं श्रुत्वा गर्तं कुर्ष्विति साऽब्रवीत् । शीघ्रं चायाच्च तत्कृत्वा स्थिता तत्क्षणमात्रतः

ពេលបានឮពាក្យនោះ នាងបានមានព្រះវាចាថា «ចូរជីករណ្តៅមួយ»។ គាត់បានមកយ៉ាងរហ័ស ធ្វើតាមនោះ ហើយនាងឈរនៅទីនោះត្រឹមតែបន្តិចប៉ុណ្ណោះ។

Verse 13

तत्र सा च प्रविष्टा च जलरूपमभूत्तदा । आश्चर्य्यं परमं गत्वा गृहीतं च जलं तया

នៅទីនោះ នាងបានចូលទៅ ហើយនៅពេលនោះបានក្លាយជារូបទឹក។ ដោយអស្ចារ្យយ៉ាងខ្លាំង នាងបានយកទឹកនោះមកកាន់ខ្លួន។

Verse 14

उवाच वचनं चैतल्लोकानां सुखहेतवे । अनसूया मुनेः पत्नी दिव्यरूपां सरिद्वराम्

ដើម្បីសុខសាន្ត និងសេចក្តីសុខរបស់សត្វលោកទាំងអស់ អនសូយា ភរិយារបស់មុនី បានមានពាក្យទាំងនេះ ទៅកាន់ទន្លេល្អបំផុត ដែលភ្លឺរលោងដោយរូបទេវភាព។

Verse 15

अनसूयोवाच । यदि त्वं सुप्रसन्ना मे वर्तसे च कृपामयि । स्थातव्यं च त्वया तावन्मत्स्वामी यावदा व्रजेत्

អនសូយា បានមានពាក្យថា៖ «ឱ អ្នកពោរពេញដោយមេត្តា បើអ្នកពិតជាពេញចិត្ត និងអនុគ្រោះដល់ខ្ញុំ សូមអ្នកស្នាក់នៅទីនេះរហូតដល់ម្ចាស់ខ្ញុំ (ស្វាមី) ចាកចេញទៅ»។

Verse 16

सूत उवाच । इति श्रुत्वानसूयाया वचनं सुखदं सताम् । गंगोवाच प्रसन्नाति ह्यत्रेर्दास्यसि मेऽनघे

សូតាបាននិយាយ៖ ពេលបានស្តាប់ពាក្យដ៏មង្គល ដែលធ្វើឲ្យព្រះសន្តទាំងឡាយរីករាយ របស់អនសូយា នាងគង្គា ដែលពេញចិត្តយ៉ាងខ្លាំង បាននិយាយថា «ឱ អ្នកគ្មានបាប អ្នកនឹងត្រូវបានប្រគល់ឲ្យខ្ញុំ ជាភរិយារបស់អត្រី»។

Verse 17

इत्युक्ते च तया तत्र ह्यनपायि कृतन्तथा । स्वामिने तज्जलं दिव्यं दत्त्वा तत्पुरतः स्थिता

ពេលនាងនិយាយដូច្នោះនៅទីនោះ អ្នកមិនខានបានប្រព្រឹត្តតាម។ នាងបានប្រគល់ទឹកដ៏ទេវីនោះដល់ព្រះស្វាមី ហើយឈរនៅមុខទ្រង់។

Verse 18

स ऋषिश्चापि सुप्रीत्या स्वाचम्य विधिपूर्वकम् । पपौ दिव्यं जलं तच्च पीत्वा सुखमवाप ह

មុនីនោះក៏មានសេចក្តីរីករាយយ៉ាងខ្លាំង បានធ្វើអាចមនៈតាមវិធីពិធីសាស្ត្រជាមុន; បន្ទាប់មកទ្រង់បានផឹកទឹកដ៏ទេវីនោះ ហើយពេលផឹករួច ទ្រង់បានទទួលសុខសាន្ត និងសេចក្តីសុខមង្គល។

Verse 19

अहो नित्यं जलं यच्च पीयते तज्जलं न हि । विचार्येति च तेनाशु परितश्चावलोकितम्

«អហោ! ទឹកដែលគេផឹករាល់ថ្ងៃថា ‘ទឹក’ នោះ មិនមែនជាទឹកពិតទេ»។ គិតដូច្នេះហើយ ទ្រង់បានមើលជុំវិញយ៉ាងរហ័ស ដើម្បីស្វែងយល់សេចក្តីពិត។

Verse 20

शुष्कान्वृक्षान्समालोक्य दिशो रूक्षतरास्तथा । उवाच तामृषिश्रेष्ठो न जातं वर्षणं पुनः

ឃើញដើមឈើស្ងួតក្រៀម និងទិសទាំងឡាយកាន់តែស្ងួតរឹង រីឯឥសីដ៏ប្រសើរនោះបានមានវាចា៖ «ម្តងទៀត ក៏មិនទាន់មានភ្លៀងធ្លាក់ឡើយ»។

Verse 21

तदुक्तं तत्समाकर्ण्य नेतिनेति प्रियान्तदा । तामुवाच पुनः सोऽपि जलं नीतं कुतस्त्वया

ពេលបានស្តាប់ពាក្យនោះ ស្រីជាទីស្រឡាញ់បានឆ្លើយនៅពេលនោះថា៖ «មិនមែនទេ មិនមែនទេ»។ បន្ទាប់មក គាត់ក៏និយាយទៅកាន់នាងម្តងទៀតថា៖ «ទឹកនេះ អ្នកនាំមកពីណា?»

Verse 22

इत्युक्ते तु तदा तेन विस्मयं परमं गता । अनसूया स्वमनसि सचिन्ता तु मुनीश्वराः

ពេលគាត់និយាយដូច្នោះ អនសូយា បានជួបប្រទះភាពអស្ចារ្យយ៉ាងខ្លាំង។ ហើយឥសីដ៏គួរគោរពទាំងឡាយ ក៏ក្លាយជាគិតពិចារណាខាងក្នុង ក្នុងចិត្តរបស់ខ្លួនផងដែរ។

Verse 23

निवेद्यते मया चेद्वै तदोत्कर्षो भवेन्मम । निवेद्यते यदा नैव व्रतभङ्गो भवेन्मम

បើខ្ញុំបានថ្វាយខ្លួននេះដោយពិធី នោះជាការលើកតម្កើងផ្លូវធម៌របស់ខ្ញុំ។ តែបើមិនបានថ្វាយសោះ នោះវ្រតៈរបស់ខ្ញុំមិនត្រូវបាក់បែកទេ។

Verse 24

नोभयं च तथा स्याद्वै निवेद्यं तत्तथा मम । इति यावद्विचार्येत तावत्पृष्टा पुनः पुनः

«កុំភ័យឡើយ; ការនោះឯងត្រូវប្រាប់មកខ្ញុំជាក់ជាមិនខាន»។ ដូច្នេះ ខណៈនាងនៅតែគិតពិចារណា នាងត្រូវបានសួរឡើងវិញម្តងហើយម្តងទៀត។

Verse 25

अथानुग्रहतः शंभोः प्राप्तबुद्धिः पतिव्रता । उवाच श्रूयतां स्वामिन्यज्जातं कथयामि ते

បន្ទាប់មក ដោយព្រះគុណនៃសម្ភូ (Śambhu) ភរិយាសុចរិតនោះបានទទួលប្រាជ្ញាត្រឹមត្រូវវិញ ហើយនិយាយថា៖ «ម្ចាស់ស្រី សូមស្តាប់ ខ្ញុំនឹងប្រាប់អំពីអ្វីដែលទើបកើតឡើង»។

Verse 26

अनसूयोवाच । शंकरस्य प्रतापाच्च तवैव सुकृतैस्तथा । गंगा समागतात्रैव तदीयं सलिलन्त्विदम्

អនសូយា បាននិយាយថា៖ «ដោយព្រះតេជៈរបស់ សង្ករ (Śaṅkara) ហើយក៏ដោយបុណ្យកុសលដែលអ្នកបានសន្សំផងដែរ ព្រះគង្គា បានមកដល់ទីនេះដោយខ្លួនឯង; ទឹកនេះឯង គឺជាស្ទឹងបរិសុទ្ធរបស់នាងពិតប្រាកដ»។

Verse 27

सूत उवाच । एवं वचस्तदा श्रुत्वा मुनिर्विस्मयमानसः । प्रियामुवाच सुप्रीत्या शंकरं मनसा स्मरन्

សូត បាននិយាយថា៖ ពេលឮពាក្យទាំងនោះហើយ ឥសីមានចិត្តពោរពេញដោយការភ្ញាក់ផ្អើល។ ដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ លោកបាននិយាយទៅកាន់ភរិយាជាទីស្រឡាញ់ ខណៈដែលក្នុងចិត្តកំពុងរំលឹកដល់ សង្ករ (Śaṅkara) ព្រះសិវៈ។

Verse 28

अत्रिरुवाच । प्रिये सुन्दरि त्वं सत्यमथ वाचं व्यलीककाम् । ब्रवीषि च यथार्थं त्वं न मन्ये दुर्लभन्त्विदम्

អត្រី បាននិយាយថា៖ «ស្រីជាទីស្រឡាញ់ អ្នកស្រស់ស្អាត អ្នកនិយាយពាក្យពិត និងគ្មានការបោកបញ្ឆោត; អ្នកនិយាយត្រឹមត្រូវពិតប្រាកដ។ ទោះយ៉ាងណា ខ្ញុំមិនគិតថា រឿងនេះអាចទទួលបានដោយងាយស្រួលទេ»។

Verse 29

असाध्यं योगिभिर्यच्च देवैरपि सदा शुभे । तच्चैवाद्य कथं जातं विस्मयः परमो मम

ឱ អ្នកមានមង្គល! អ្វីដែលសូម្បីតែយោគី និងទេវតាទាំងឡាយក៏មិនអាចឈានដល់បានជានិច្ច—ថ្ងៃនេះវាបានកើតមានដូចម្តេច? ការភ្ញាក់ផ្អើលរបស់ខ្ញុំធំមហិមា។

Verse 30

यद्येवं दृश्यते चेद्वै तन्मयेहं न चान्यथा । इति तद्वचनं श्रुत्वा प्रत्युवाच पतिप्रिया

«បើអ្វីដែលឃើញនេះពិតជាយ៉ាងនេះមែន នោះខ្ញុំជាសារធាតុពី “តត់” នោះតែមួយ—មិនមែនអ្វីផ្សេងទៀតឡើយ»។ ពេលបានឮពាក្យនោះ ភរិយាជាទីស្រឡាញ់បានឆ្លើយតបវិញ។

Verse 31

अनसूयोवाच । आगम्यतां मया सार्द्धं त्वया नाथ महामुने । सरिद्वराया गंगाया द्रष्टुमिच्छा भवेद्यदि

អនសូយា បាននិយាយថា៖ «ឱ ព្រះមហាមុនីដ៏គួរគោរព ជាព្រះអម្ចាស់របស់ខ្ញុំ—បើលោកប្រាថ្នាចង់ឃើញគង្គា ទន្លេដ៏ប្រសើរបំផុត នោះសូមមកជាមួយខ្ញុំ»។

Verse 32

सूत उवाच । इत्युक्त्वा तु समादाय पतिं तं सा पतिव्रता । गता द्रुतं शिवं स्मृत्वा यत्र गंगा सरिद्वरा

សូត បាននិយាយថា៖ និយាយដូច្នេះហើយ នារីស្ត្រីសុចរិតបម្រើប្តីនោះ បាននាំប្តីរបស់នាងទៅជាមួយ ហើយប្រញាប់ចេញដំណើរ ដោយរំលឹកដល់ព្រះសិវៈ ទៅកាន់ទីដែលគង្គា ទន្លេដ៏ប្រសើរបំផុត ហូរ។

Verse 33

दर्शयामास तां तत्र गंगां पत्ये पतिव्रता । गर्ते च संस्थितां तत्र स्वयं दिव्यस्वरूपिणीम्

នៅទីនោះ នារីស្ត្រីសុចរិតបម្រើប្តីនោះ បានបង្ហាញដល់ប្តីរបស់នាង នាងទេវីគង្គា ដែលដោយព្រះឆន្ទៈរបស់នាងឯង មានរូបសម្បត្តិទេវភាពភ្លឺរលោង ឈរនៅក្នុងរណ្តៅមួយនៅទីនោះ។

Verse 34

तत्र गत्वा ऋषिश्रेष्ठो गर्तं च जलपूरितम् । आकण्ठं सुन्दरं दृष्ट्वा धन्येयमिति चाब्रवीत्

លុះទៅដល់ទីនោះ ឥសីដ៏ប្រសើរ បានឃើញរណ្តៅដ៏ស្រស់ស្អាត មួយពេញទឹកដល់ក។ មើលឃើញហើយ គាត់បាននិយាយថា «ខ្ញុំពិតជាមានពរ»។

Verse 35

किं मदीयं तपश्चैव किमन्येषां पुनस्तदा । इत्युक्तो मुनिशार्दूलो भक्त्या तुष्टाव तां तदा

«តើតបស្យារបស់ខ្ញុំមានអ្វី? ហើយតបស្យារបស់អ្នកដទៃនៅពេលនោះវិញមានអ្វី?» ដូច្នេះពេលត្រូវបាននិយាយ ឥសីដ៏ក្លាហានដូចខ្លា ពោរពេញដោយភក្តី បានសរសើរព្រះនាងភ្លាមៗ។

Verse 36

ततो हि स मुनिस्तत्र सुस्नातः सुभगे जले । आचम्य पुनरेवात्र स्तुतिं चक्रे पुनः पुनः

បន្ទាប់មក មុនីនោះបានងូតទឹកយ៉ាងល្អក្នុងទឹកដ៏មង្គលនៅទីនោះ។ បន្ទាប់ពីធ្វើអាចមនៈម្តងទៀត គាត់បានថ្វាយស្តូត្រសរសើរជាបន្តបន្ទាប់—ម្តងហើយម្តងទៀត—នៅកន្លែងបរិសុទ្ធនោះ។

Verse 37

अनसूयापि संस्नाता सुन्दरे तज्जले तदा । नित्यं चक्रे मुनिः कर्म सानसूयापि सुव्रता

បន្ទាប់មក អនសូយ៉ាក៏បានងូតទឹកក្នុងទឹកដ៏ស្រស់ស្អាតនោះដែរ។ មុនីបានប្រតិបត្តិកិច្ចប្រចាំថ្ងៃជានិច្ច ហើយអនសូយ៉ាដ៏មានសីលធម៌ មាំមួនក្នុងវ្រត ក៏បានធ្វើដូចគ្នាផងដែរ។

Verse 38

ततस्सोवाच तां गंगा गम्यते स्वस्थलं मया । इत्युक्ते च पुनः साध्वी तामुवाच सरिद्वराम्

បន្ទាប់មក គាត់បាននិយាយទៅកាន់ព្រះគង្គា៖ «ខ្ញុំនឹងត្រឡប់ទៅលំនៅដ្ឋានសមរម្យរបស់ខ្ញុំ»។ ពេលបាននិយាយដូច្នោះហើយ ស្ត្រីសាធ្វីបាននិយាយទៅកាន់ទន្លេដ៏ប្រសើរនោះម្តងទៀត។

Verse 39

अनसूयोवाच । यदि प्रसन्ना देवेशि यद्यस्ति च कृपा मयि । त्वया स्थेयं निश्चलत्वादस्मिन्देवि तपोवने

អនសូយ៉ាបាននិយាយថា៖ «បើអ្នកពេញព្រះហឫទ័យ ឱ ព្រះនាងម្ចាស់ទេវតា ហើយបើមានព្រះមេត្តាចំពោះខ្ញុំ នោះ ឱ ទេវី សូមអ្នកស្ថិតនៅទីនេះ ក្នុងព្រៃតបស្យាដ៏បរិសុទ្ធនេះ ដោយមាំមួន មិនរអិលរអួល»។

Verse 40

महतां च स्वभावश्च नांगीकृत्य परित्यजेत् । इत्युक्ता च करौ बद्ध्वा तां तुष्टाव पुनःपुनः

«មនុស្សមិនគួរបោះបង់សភាពធម្មជាតិរបស់អ្នកធំទេ»។ ពេលបានឮដូច្នោះ គាត់បានបត់ដៃគោរព ហើយសរសើរនាងដោយភក្តីភាព ម្តងហើយម្តងទៀត។

Verse 41

ऋषिश्चापि तथोवाच त्वया स्थेयं सरिद्वरे । सानुकूला भव त्वं हि सनाथान्देवि नः कुरु

ឥសីនោះក៏មានព្រះវាចាដូច្នេះថា៖ «ឱ ព្រះនាងទេវី អ្នកគួរត្រូវស្ថិតនៅទីនេះ នៅកំពង់ទន្លេដ៏ប្រសើរបំផុតនេះ។ សូមមានព្រះហឫទ័យអនុគ្រោះ និងអំណោយផលដល់យើង ហើយសូមធ្វើឲ្យយើងមានការការពារ មានជម្រកពឹងផ្អែកដ៏ប្រាកដ»។

Verse 42

तदीयं तद्वचः श्रुत्वा रम्यं गंगा सरिद्वरा । प्रसन्नमानसा गंगाऽनसूयां वाक्यमब्रवीत्

ព្រះគង្គាដ៏រម្យ—ជាទន្លេប្រសើរបំផុត—បានឮពាក្យពិរោះនោះហើយ មានចិត្តស្ងប់ស្ងាត់រីករាយ បន្ទាប់មកបានមានព្រះវាចាទៅកាន់ អនសូយា ដូច្នេះ។

Verse 43

गंगोवाच । शंकरार्चनसंभूतफलं वर्षस्य यच्छसि । स्वामिनश्च तदा स्थास्ये देवानामुपकारणात

ព្រះគង្គាមានព្រះវាចាថា៖ «ឱ ព្រះអម្ចាស់ ដោយសារអ្នកប្រទានផលដែលកើតពីការបូជាព្រះសង្ករ សម្រាប់មួយឆ្នាំទាំងមូល ដូច្នេះ ខ្ញុំក៏នឹងស្ថិតនៅទីនោះក្នុងកាលនោះ ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ទេវតាទាំងឡាយ»។

Verse 44

तथा दानैर्न मे तुष्टिस्तीर्थस्नानैस्तथा च वै । यज्ञैस्तथाथ वा योगैर्यथा पातिव्रतेन च

«ខ្ញុំមិនសប្បាយព្រះហឫទ័យដូច្នេះដោយទានទេ មិនដោយងូតទឹកនៅទីរមណីយដ្ឋានបរិសុទ្ធទេ មិនដោយយជ្ញទេ មិនសូម្បីដោយវិន័យយោគៈទេ ដូចដែលខ្ញុំសប្បាយព្រះហឫទ័យដោយភាពស្មោះត្រង់ប្តីភរិយា (បាតិវ្រត្យ) របស់ភរិយាសុចរិត»។

Verse 45

पतिव्रतां यथा दृष्ट्वा मनसः प्रीणनं भवेत् । तथा नान्यैरुपायैश्च सत्यं मे व्याहृतं सति

«ឱ សតី! ដូចដែលការមើលឃើញភរិយាដែលស្មោះត្រង់ និងចិត្តភក្តីចំពោះប្តី នាំឲ្យចិត្តរីករាយយ៉ាងខ្លាំង ដូច្នោះដែរ ចិត្តខ្ញុំក៏ពេញចិត្ត—មិនមែនដោយវិធីផ្សេងទៀតឡើយ។ នេះជាសច្ចៈដែលខ្ញុំបានពោលប្រាប់អ្នក ឱ នារីសុចរិត»។

Verse 46

पतिव्रतां स्त्रियं दृष्ट्वा पापनाशो भवेन्मम । शुद्धा जाता विशेषेण गौरीतुल्या पतिव्रता

«ពេលបានឃើញស្ត្រីបតិវ្រតា អ្នកស្មោះត្រង់ចំពោះស្វាមី សូមឲ្យបាបទាំងឡាយរបស់ខ្ញុំរលាយបាត់; សូមឲ្យខ្ញុំបានបរិសុទ្ធជាពិសេស—នាងជាបតិវ្រតា ដូចព្រះនាងគោរីផ្ទាល់»។

Verse 47

तस्माच्च यदि लोकस्य हिताय तत्प्रयच्छसि । तर्ह्यहं स्थिरतां यास्ये यदि कल्याणमिच्छसि

«ដូច្នេះ បើអ្នកប្រទានវា ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់លោកទាំងមូល នោះខ្ញុំនឹងបានស្ថេរភាពមាំមួន—បើអ្នកប្រាថ្នាសេចក្តីមង្គលពិតប្រាកដ»។

Verse 48

सूत उवाच । इत्येवं वचनं श्रुत्वाऽनसूया सा पतिव्रता । गंगायै प्रददौ पुण्यं सर्वं तद्वर्षसंभवम्

សូតៈបាននិយាយថា៖ ពេលបានស្តាប់ពាក្យទាំងនោះហើយ អនសូយា ស្ត្រីបតិវ្រតា បានប្រទានបុណ្យទាំងអស់ ដែលបានសន្សំពីមួយឆ្នាំនោះ ដល់ព្រះនាងគង្គា។

Verse 49

महतां च स्वभावो हि परेषां हितमावहेत् । सुवर्णं चन्दनं चेक्षुरसस्तत्र निदर्शनम्

ពិតប្រាកដណាស់ ធម្មជាតិរបស់មហាបុរស គឺនាំមកនូវប្រយោជន៍ដល់អ្នកដទៃ; មាស ចន្ទន៍ និងទឹកអំពៅ ត្រូវបានលើកយកមកជាគំរូនៃចរិតមេត្តាករុណានេះ។

Verse 50

एतद्दृष्ट्वानसूयं तत्कर्म पातिव्रतं महत् । प्रसन्नोभून्महादेवः पार्थिवादाविराशु वै

ព្រះមហាទេវៈបានទតឃើញ អនសូយា និងកិច្ចការធំដ៏បរិសុទ្ធនៃភាពស្មោះត្រង់ចំពោះស្វាមី (បាតិវ្រត) នោះ ហើយទ្រង់ពេញព្រះហឫទ័យ ក៏បានបង្ហាញព្រះអង្គយ៉ាងឆាប់រហ័សពីរូបបារថិវៈ (រូបដី)។

Verse 51

शंभुरुवाच । दृष्ट्वा ते कर्म साध्व्येतत् प्रसन्नोऽस्मि पतिव्रते । वरं ब्रूहि प्रिये मत्तो यतः प्रियतरासि मे

ព្រះសម្ភូមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឃើញកិច្ចការល្អប្រពៃរបស់អ្នកនេះ ឱ អ្នកស្ត្រីសុចរិតស្មោះត្រង់ចំពោះស្វាមី ខ្ញុំរីករាយណាស់។ ស្រីស្នេហ៍អើយ ចូរអ្នកសុំពរ​ពីខ្ញុំ ព្រោះអ្នកជាទីស្រឡាញ់ជាងអ្វីទាំងអស់សម្រាប់ខ្ញុំ»។

Verse 52

अथ तौ दम्पती शंभुमभूतां सुन्दराकृतिम् । पञ्चवक्त्रादिसंयुक्तं हरं प्रेक्ष्य सुविस्मितौ

បន្ទាប់មក ប្តីប្រពន្ធនោះបានឃើញព្រះសម្ភូ—មានរូបសោភាស្រស់ស្អាតអស្ចារ្យ—ព្រះហរៈប្រកបដោយមុខប្រាំ និងសញ្ញាទេវភាពផ្សេងៗ; ពេលឃើញព្រះអង្គ ពួកគេភ្ញាក់ផ្អើល និងអស្ចារ្យចិត្តយ៉ាងខ្លាំង។

Verse 53

नत्वा स्तुत्वा करौ बद्ध्वा महाभक्तिसमन्वितौ । अवोचेतां समभ्यर्च्य शंकरं लोकशंकरम्

ដោយបានក្រាបបង្គំ សរសើរ ហើយប្រណម្យដៃជាប់គ្នា ដោយពោរពេញដោយភក្តីធំៗ ពួកគេបានបូជាថ្វាយព្រះសង្ករៈ អ្នកធ្វើសុខសាន្តដល់លោកទាំងឡាយ ហើយទើបនិយាយ។

Verse 54

दम्पती ऊचतुः । यदि प्रसन्नो देवेश प्रसन्ना जगदम्बिका । अस्मिंस्तपोवने तिष्ठ लोकानां सुखदो भव

គូស្វាមីភរិយាបាននិយាយថា៖ «ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃទេវតាទាំងឡាយ ប្រសិនបើព្រះអង្គពេញព្រះហឫទ័យ ហើយព្រះជគទម្ភិកា មាតានៃសកលលោក ក៏ពេញព្រះហឫទ័យដែរ សូមស្ថិតនៅក្នុងព្រៃតបស្យានេះ ហើយក្លាយជាអ្នកផ្តល់សុខដល់លោកទាំងឡាយ»។

Verse 55

प्रसन्ना च तदा गंगा प्रसन्नश्च शिवस्तदा । उभौ तौ च स्थितौ तत्र यत्रासीदृषिसत्तमः

នៅពេលនោះ ទន្លេគង្គាក៏ស្ងប់ស្ងាត់ និងពេញដោយព្រះគុណ ហើយព្រះសិវៈក៏ពេញព្រះហឫទ័យដែរ។ ព្រះទាំងពីរបានស្ថិតនៅទីនោះ នៅកន្លែងដែលព្រះឥសីដ៏ប្រសើរបំផុតកំពុងស្ថិត។

Verse 56

अत्रीश्वरश्च नाम्नासीदीश्वरः परदुःखहा । गंगा सापि स्थिता तत्र तदा गर्तेथ मायया

នៅទីនោះមានព្រះអម្ចាស់មួយអង្គ ដែលគេហៅថា អត្រីឥស្វរៈ ជាព្រះអម្ចាស់អ្នកបំបាត់ទុក្ខរបស់អ្នកដទៃ។ ទន្លេគង្គាក៏ស្ថិតនៅទីនោះដែរ; បន្ទាប់មក ដោយមាយារបស់ព្រះអម្ចាស់ នាងបានចូលទៅក្នុងរណ្តៅមួយនៅកន្លែងនោះ។

Verse 57

तद्दिनं हि समारभ्य तत्राक्षय्यजलं सदा । हस्तमात्रे हि तद्गर्ते गंगा मन्दाकिनी ह्यभूत्

ចាប់ពីថ្ងៃនោះតទៅ កន្លែងនោះមានទឹកមិនដែលអស់ជានិច្ច។ ក្នុងរណ្តៅតូចត្រឹមមួយក្តាប់ដៃនោះ ព្រះគង្គាដ៏បរិសុទ្ធបានបង្ហាញខ្លួនជា មន្ទាគិនី។

Verse 58

तत्रैव ऋषयो दिव्याः समाजग्मुस्सहांगनाः । तीर्थात्तीर्थाच्च ते सर्वे ते पुरा निर्गता द्विजाः

នៅទីនោះផ្ទាល់ ព្រះឥសីដ៏ភ្លឺរលោងបានមកដល់ជាមួយភរិយារបស់ពួកគេ។ ព្រះទ្វិជៈទាំងអស់នោះ ដែលបានចេញដំណើរពីមុន បានធ្វើធម្មយាត្រាពីទីរថទៅទីរថ ហើយមកដល់ទីនេះ។

Verse 59

यवाश्च व्रीहयश्चैव यज्ञयागपरायणाः । युक्ता ऋषिवरैस्तैश्च होमं चक्रुश्च ते जनाः

ដោយយកស្រូវបារ្លី និងអង្ករ ជាអ្នកឧទ្ទិសខ្លួនដល់យញ្ញ និងពិធីបូជា មនុស្សទាំងនោះ—ក្រោមការណែនាំត្រឹមត្រូវដោយព្រះឥសីដ៏ប្រសើរ—បានធ្វើពិធីហោម (បូជាភ្លើង)។

Verse 60

कर्मभिस्तैश्च संतुष्टा वृष्टिं चक्रुर्घनास्तदा । आनन्दः परमो लोके बभूवातिमुनीश्वराः

ពពកទាំងឡាយបានពេញចិត្តដោយកិច្ចការធម៌ទាំងនោះ ហើយនៅពេលនោះបានបង្អួតភ្លៀងចុះ។ ដូច្នេះ ឱ ព្រះមហាមុនីដ៏ប្រសើរ សេចក្តីអំណរដ៏លើសលប់បានកើតឡើងទូទាំងលោក។

Verse 61

अत्रीश्वरस्य माहात्म्यमित्युक्तं वः सुखावहम् । भुक्तिमुक्तिप्रदं सर्वकामदं भक्ति वर्द्धनम्

ដូច្នេះ ខ្ញុំបានប្រាប់អ្នកទាំងឡាយអំពីមហិមារបស់ អត្រីឥស្វរ ដែលនាំមកនូវសុខសាន្ត និងអំណរ។ វាប្រទានទាំងភោគសម្បត្តិ និងមោក្សៈ បំពេញបំណងល្អទាំងអស់ ហើយបង្កើនភក្តិ។

Frequently Asked Questions

The chapter presents Anasūyā’s forest encounter with Gaṅgā, who declares she is drawn by the sight of devotion to Śiva and by Anasūyā’s righteous conduct—an argument that tīrtha-power and divine proximity are activated by Śaiva bhakti and ethical purity.

The kamaṇḍalu signifies portable ascetic authority and ritual readiness; the forest marks a liminal testing-ground; Gaṅgā as a speaking deity symbolizes tīrtha as conscious grace, implying that sacred waters are not merely physical but embodiments of Śiva-aligned purity and anugraha.

Śiva is highlighted primarily as parātman—the supreme inner reality whose worship and service regulate the movement of divine agencies (here, Gaṅgā). No distinct iconographic form of Śiva or explicit Gaurī manifestation is foregrounded in the sampled verses, though the episode prepares the theological ground for Atrīśvara as a Śaiva sacred locus.