Adhyaya 28
Kotirudra SamhitaAdhyaya 2875 Verses

रावणस्य तपः-शिवानुग्रहः — Rāvaṇa’s Austerity and Śiva’s Bestowal of Grace

អធ្យាយនេះ សូតប្រាប់រឿងរាវណៈ អ្នកគោរពព្រះសិវៈដ៏ខ្លាំងក្លា តែមានមោទនភាព។ គាត់ធ្វើតបស្យាខ្លាំងឡើងៗនៅកៃលាស ហើយបន្តទៅតំបន់ខាងត្បូងនៃហិមវត ដែលហៅថាទីសិទ្ធិ។ គាត់រៀបចំពិធីដោយជីករណ្តៅ ដំឡើងអគ្គី ដាក់សាន្និធិព្រះសិវៈជិតៗ ហើយធ្វើហវនៈ បញ្ចូលតបស្យាជាមួយវេដិកយជ្ញ។ គាត់អនុវត្តភាពតឹងរឹងតាមបីរដូវ—បញ្ចអគ្គីនៅរដូវក្តៅ ដេកលើដីនៅរដូវភ្លៀង និងជ្រមុជទឹកនៅរដូវរងា—តែព្រះមហាទេវមិនទាន់ពេញព្រះហឫទ័យ ព្រោះព្រះសិវៈពិបាកបូជាសម្រាប់អ្នកមានធម៌ច្របូកច្របល់។ បន្ទាប់មក រាវណៈបូជាខ្លួនឯងយ៉ាងគួរឱ្យខ្លាច ដោយកាត់ក្បាលមួយម្តងៗតាមលំដាប់ពិធី រហូតដល់៩ក្បាល។ ពេលនៅសល់តែមួយ ព្រះសង្ករាបង្ហាញខ្លួន ជាព្រះដែលស្រឡាញ់អ្នកភក្តិ ពេលការលះបង់ដល់កម្រិតសម្របសម្រួលទាំងស្រុង។ ព្រះអង្គស្តារក្បាលទាំងអស់ឲ្យគ្មានរបួស ហើយប្រទានពរ​កម្លាំងអស្ចារ្យមិនមានអ្នកលើស បង្ហាញថាព្រះគុណទាំងស្តារនិងបង្កើនអំណាច ទោះមានភាពមិនច្បាស់លាស់ផ្នែកសីលធម៌នៃអំណាចនោះក៏ដោយ។

Shlokas

Verse 1

सूत उवाच । रावणः राक्षसश्रेष्ठो मानी मानपरायणः । आरराध हरं भक्त्या कैलासे पर्वतोत्तमे

សូតាបាននិយាយថា៖ រាវណៈ មេដឹកនាំអសុរ-រាក្សសទាំងឡាយ មានមោទនភាព និងខិតខំរកកិត្តិយស បានបូជាហរៈ (ព្រះសិវៈ) ដោយភក្តីលើភ្នំកៃលាស ដែលល្អឥតខ្ចោះក្នុងចំណោមភ្នំទាំងអស់។

Verse 2

आराधितः कियत्कालं न प्रसन्नो हरो यदा । तदा चान्यत्तपश्चक्रे प्रासादार्थे शिवस्य सः

ក្រោយពីបានបូជារយៈពេលមួយ ហរៈ (ព្រះសិវៈ) មិនទាន់ពេញព្រះហឫទ័យទេ; ដូច្នេះ គាត់បានចាប់ផ្តើមតបស្យាផ្សេងទៀត ដើម្បីសាងសង់ប្រាសាទ-ស្ថានបូជាសម្រាប់ព្រះសិវៈ។

Verse 3

नतश्चायं हिमवतस्सिद्धिस्थानस्य वै गिरेः । पौलस्त्यो रावणश्श्रीमान्दक्षिणे वृक्षखंडके

ក្រោយពីបានកោតគោរពបង្គំ រាវណៈដ៏រុងរឿង ជាវង្សពុលស្ត្យៈ បានឈរនៅតំបន់ព្រៃខាងត្បូង នៃភ្នំហិមវត ដែលជាទីស្ថានសិទ្ធិដ៏ល្បីល្បាញ។

Verse 4

भूमौ गर्तं वर कृत्वा तत्राग्निं स्थाप्य स द्विजाः । तत्सन्निधौ शिवं स्थाप्य हवनं स चकार ह

ដោយជីករណ្តៅភ្លើងជាមង្គលលើដី ហើយដាក់អគ្គិពិសិដ្ឋនៅទីនោះ ព្រះទ្វិជៈបានដាក់ព្រះសិវៈនៅជិតមុខអគ្គិ ហើយបានធ្វើហោមៈ (បូជាអាហុតិ) តាមពិធី។

Verse 5

ग्रीष्मे पंचाग्निमध्यस्थो वर्षासु स्थंडिलेशयः । शीते जलांतरस्थो हि त्रिधा चक्रे तपश्च सः

នៅរដូវក្តៅ ទ្រង់បានធ្វើតបៈដោយឈរនៅកណ្តាលភ្លើងទាំងប្រាំ។ នៅរដូវវស្សា ទ្រង់បានសម្រាកនៅលើដីទទេ ហើយនៅរដូវរងា ទ្រង់បានស្ថិតនៅក្នុងទឹក—ដូច្នេះ តាមវិធីបីយ៉ាងនេះ ទ្រង់បានបំពេញតបៈយ៉ាងតឹងរ៉ឹង។

Verse 6

एकैकं च शिरश्छिन्नं विधिना शिवपूजने । एवं सत्क्रमतस्तेन च्छिन्नानि नव वै यदा

ក្នុងដំណើរនៃការបូជាព្រះសិវៈតាមពិធីដែលបានកំណត់ ទ្រង់បានកាត់ព្រះសិរសាម្តងមួយៗ។ ដូច្នេះ ដោយបន្តតាមរបៀបត្រឹមត្រូវ និងរៀបរយ នៅពេលដែលព្រះសិរសាទាំងប្រាំបួនត្រូវបានកាត់ផ្តាច់ដោយទ្រង់...

Verse 7

ततश्शिरांसि छित्त्वा च पूजनं शंकरस्य वै । प्रारब्धं दैत्यपतिना रावणेन महात्मना

បន្ទាប់មក បន្ទាប់ពីបានកាត់ព្រះសិរសា (របស់ខ្លួន) រួចហើយ រ៉ាវណៈដ៏មានមហិទ្ធិឫទ្ធិ—ជាម្ចាស់នៃពួកទៃត្យៈ—ពិតជាបានចាប់ផ្តើមការបូជាចំពោះព្រះសង្ករៈ (ព្រះសិវៈ)។

Verse 9

एकस्मिन्नवशिष्टे तु प्रसन्नश्शंकरस्तदा । आविर्बभूव तत्रैव संतुष्टो भक्तवत्सलः

នៅពេលនៅសល់តែមួយប៉ុណ្ណោះ ព្រះសង្ឃរៈ (សង្ករៈ) ដែលពេញព្រះហឫទ័យ បានបង្ហាញព្រះអង្គនៅទីនោះឯង ដោយពេញចិត្ត និងស្រឡាញ់អ្នកភក្តិជានិច្ច។

Verse 10

शिरांसि पूर्ववत्कृत्वा नीरुजानि तथा प्रभुः । मनोरथं ददौ तस्मादतुलं बलमुत्तमम्

បន្ទាប់មក ព្រះអម្ចាស់បានស្តារក្បាលរបស់ពួកគេឲ្យដូចមុន ឲ្យគ្មានការឈឺចាប់។ ហើយដល់អ្នកបូជានោះ ទ្រង់ប្រទានពរ​តាមបំណង គឺកម្លាំងដ៏ឧត្តម មិនអាចប្រៀបបាន។

Verse 11

प्रसादं तस्य संप्राप्य रावणस्स च राक्षसः । प्रत्युवाच शिवं शम्भुं नतस्कंधः कृतांजलिः

បានទទួលព្រះគុណប្រសាទរបស់ព្រះអង្គ រវណៈ មេដឹកនាំរាក្សស បានទម្លាក់ស្មាដោយទាបទន់ ប្រណម្យដៃជាអញ្ជលិ ហើយឆ្លើយទៅកាន់ព្រះសិវៈ ព្រះសម្ភូដ៏មង្គល។

Verse 12

रावण उवाच । प्रसन्नो भव देवेश लंकां च त्वां नयाम्यहम् । सफलं कुरु मे कामं त्वामहं शरणं गतः

រវណៈបានទូលថា៖ «សូមព្រះអម្ចាស់នៃទេវទាំងឡាយ ប្រទានព្រះមេត្តា។ ខ្ញុំនឹងនាំព្រះអង្គទៅកាន់លង្កា។ សូមធ្វើឲ្យបំណងខ្ញុំសម្រេច ខ្ញុំបានមកសុំជ្រកកោនក្រោមព្រះអង្គ»។

Verse 13

सूत उवाच । इत्युक्तश्च तदा तेन शंभुर्वै रावणेन सः । प्रत्युवाच विचेतस्कः संकटं परमं गतः

សូតបាននិយាយថា៖ ពេលនោះ ព្រះសម្ភូ ត្រូវរវណៈទូលដូច្នេះ ក៏មានព្រះចិត្តរអាក់រអួលបន្តិច ដោយបានជួបវិបត្តិធ្ងន់ធ្ងរ ហើយបានមានព្រះវាចាឆ្លើយតប។

Verse 14

शिव उवाच । श्रूयतां राक्षसश्रेष्ठ वचो मे सारवत्तया । नीयतां स्वगृहे मे हि सद्भक्त्या लिंगमुत्तमम्

ព្រះសិវៈមានព្រះវាចាថា៖ «ស្តាប់ពាក្យខ្ញុំឲ្យល្អ ឱរាក្សសដ៏ប្រសើរ ពាក្យដែលមានសារសំខាន់ជ្រាលជ្រៅ។ សូមយកលិង្គដ៏ឧត្តមនោះទៅផ្ទះរបស់អ្នក ហើយបូជាដោយសទ្ធាពិតប្រាកដ»។

Verse 15

भूमौ लिंगं यदा त्वं च स्थापयिष्यसि तत्र वै । स्थास्यत्यत्र न संदेहो यथेच्छसि तथा कुरु

«នៅពេលអ្នកដំឡើងលិង្គលើផែនដី នៅកន្លែងនោះឯង វានឹងស្ថិតនៅទីនេះពិតប្រាកដ—មិនមានសង្ស័យឡើយ។ ចូរធ្វើតាមដែលអ្នកប្រាថ្នា»។

Verse 16

सूत उवाच । इत्युक्तश्शंभुना तेन रावणो राक्षसेश्वरः । तथेति तत्समादाय जगाम भवनं निजम्

សូតបានមានពាក្យថា៖ ដោយបានទទួលព្រះបន្ទូលពីសម្ភូ (ព្រះសិវៈ) ដូច្នេះ រាវណៈ ព្រះអម្ចាស់នៃរាក្សស បានឆ្លើយថា «ដូច្នោះហើយ»។ ដោយយកព្រះបន្ទូលនោះដាក់ក្នុងចិត្ត គាត់បានចាកចេញទៅកាន់លំនៅដ្ឋានរបស់ខ្លួន។

Verse 17

आसीन्मूत्रोत्सर्गकामो मार्गे हि शिवमायया । तत्स्तंभितुं न शक्तोभूत्पौलस्त्यो रावणः प्रभुः

ដោយមាយារបស់ព្រះសិវៈផ្ទាល់ នៅលើផ្លូវនោះ ព្រះរាវណៈ អ្នកមានអំណាច នៃវង្សពុលស្ត្យៈ ត្រូវក្តីចង់នោមកើតឡើង ហើយមិនអាចទប់ទល់បាន។

Verse 18

दृष्ट्वैकं तत्र वै गोपं प्रार्थ्य लिंगं ददौ च तत् । मुहूर्तके ह्यतिक्रांते गोपोभूद्विकलस्तदा

ឃើញអ្នកគោលើកម្នាក់នៅទីនោះ គាត់បានអង្វរ ហើយប្រគល់លិង្គព្រះសិវៈនោះឲ្យគេ។ តែពេលមួយមុហូរត្រាកន្លងទៅ អ្នកគោលើកនោះក៏ក្លាយជាអស់កម្លាំង និងរអិលរអួល។

Verse 19

भूमौ संस्थापयामास तद्भारेणातिपीडितः । तत्रैव तत्स्थितं लिंगं वजसारसमुद्भवम् । सर्वकामप्रदं चैव दर्शनात्पापहारकम्

ដោយត្រូវទម្ងន់វាធ្ងន់ពេក គាត់បានដាក់វាចុះលើដី។ នៅទីនោះឯង លិង្គនោះបានស្ថិតមាំ—កើតពីសារធាតុដូចវជ្រៈ—ប្រទានការសម្រេចបំណងល្អទាំងអស់ ហើយត្រឹមតែបានឃើញក៏លាងបាប។

Verse 20

वैद्यनाथेश्वरं नाम्ना तल्लिंगमभवन्मुने । प्रसिद्धं त्रिषु लोकेषु भुक्तिमुक्तिप्रदं सताम्

ឱ មុនី, លិង្គនោះបានមាននាមថា «វૈદ્યនាថេស្វរៈ»។ វាល្បីល្បាញក្នុងលោកទាំងបី ហើយប្រទានទាំងភោគសម្បត្តិ និងមុក្តិដល់អ្នកសទ្ធាធម៌ដែលជាភក្តិជន។

Verse 21

ज्योतिर्लिंगमिदं श्रेष्ठं दर्शनात्पूजनादपि । सर्वपापहरं दिव्यं भुक्तिवर्द्धनमुत्तमम्

ជ្យោតិរលិង្គនេះជាលិង្គដ៏ប្រសើរបំផុត។ សូម្បីតែគ្រាន់តែបានឃើញវា—ហើយក៏ដោយការបូជាវា—វាជាព្រះដ៏ទេវ្យ ដែលលុបបំបាត់បាបទាំងអស់ និងជាអ្នកប្រទានដ៏ឧត្តម ដែលបង្កើនភោគសម្បត្តិ និងសេចក្តីមង្គល។

Verse 22

तस्मिंलिंगे स्थिते तत्र सर्वलोकहिताय वै । रावणः स्वगृहं गत्वा वरं प्राप्य महोत्तमम् । प्रियायै सर्वमाचख्यौ सुखेनाति महासुरः

ពេលលិង្គនោះត្រូវបានតាំងស្ថិតនៅទីនោះ ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់លោកទាំងអស់, រាវណៈបានត្រឡប់ទៅលំនៅរបស់ខ្លួន ដោយទទួលបានពរ​ដ៏ឧត្តមបំផុត។ អសុរៈដ៏ខ្លាំងក្លានោះ បានប្រាប់រឿងទាំងអស់ដល់ស្រីជាទីស្រឡាញ់ ដោយអំណរយ៉ាងសុខសាន្ត។

Verse 23

तच्छ्रुत्वा सकला देवाश्शक्राद्या मुनयस्तथा । परस्परं समामन्त्र्य शिवासक्तधियोऽमलाः

ពេលបានឮដូច្នោះ ព្រះទេវទាំងអស់ ចាប់ពីព្រះឥន្ទ្រ (សក្រក) និងមុនីទាំងឡាយផងដែរ—មានចិត្តបរិសុទ្ធដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះព្រះសិវៈ—បានពិភាក្សាគ្នាទៅវិញទៅមក ហើយប្រជុំយោបល់រួមគ្នា។

Verse 24

तस्मिन्काले सुरास्सर्वे हरिब्रह्मादयो मुने । आजग्मुस्तत्र सुप्रीत्या पूजां चक्रुर्विशेषतः

ឱ មុនី នៅកាលនោះ ព្រះទេវទាំងអស់ ចាប់ពី ហរិ (វិષ્ણុ) និង ព្រះព្រហ្មា បានមកដល់ទីនោះដោយសេចក្តីរីករាយយ៉ាងខ្លាំង ហើយបានធ្វើពិធីបូជាព្រះសិវៈដោយវិសេស។

Verse 25

प्रत्यक्षं तं तदा दृष्ट्वा प्रतिष्ठाप्य च ते सुराः । वैद्यनाथेति संप्रोच्य नत्वा नुत्वा दिवं ययुः

បន្ទាប់មក ព្រះទេវតាទាំងឡាយបានឃើញព្រះអង្គបង្ហាញព្រះវត្តមានចំពោះមុខពួកគេ ហើយបានប្រតិស្ឋាបនាព្រះអង្គតាមពិធី។ ពួកគេប្រកាសថា «ព្រះអង្គគឺ វૈទ្យនាថ» ហើយបានក្រាបថ្វាយបង្គំ សរសើរព្រះអង្គ រួចត្រឡប់ទៅស្ថានសួគ៌វិញ។

Verse 26

ऋषय ऊचुः । तस्मिंल्लिंगे स्थिते तत्र रावणे च गृहं गते । किं कि चरित्रमभूत्तात ततस्तद्वद विस्तरात्

ព្រះឥសីទាំងឡាយបានមានពាក្យថា៖ «ឱ ព្រះបុត្រាជាទីស្រឡាញ់, នៅពេលលិង្គនោះបានតាំងស្ថិតនៅទីនោះ ហើយរាវណៈបានត្រឡប់ទៅគេហដ្ឋានវិញ តើមានហេតុការណ៍អ្វីកើតឡើងបន្ទាប់? សូមប្រាប់រឿងនោះដោយលម្អិត»។

Verse 27

सूत उवाच । रावणोपि गृहं गत्वा वरं प्राप्य महोत्तमम् । प्रियायै सर्वमाचख्यौ मुमोदाति महासुरः

សូតបានមានពាក្យថា៖ រាវណៈក៏បានត្រឡប់ទៅគេហដ្ឋានវិញ បន្ទាប់ពីទទួលបានពរ​ដ៏ប្រសើរបំផុតនោះ ហើយបានប្រាប់អ្វីៗទាំងអស់ដល់នារីជាទីស្រឡាញ់របស់គាត់; អសុរ​ដ៏ខ្លាំងក្លានោះក៏រីករាយយ៉ាងខ្លាំង។

Verse 28

इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां वैद्यनाथेश्वरज्योतिर्लिंगमाहात्म्यवर्णनं नामाष्टाविंशोऽध्यायः

ដូច្នេះ ក្នុង «ស្រីសិវមហាបុរាណ» នៅផ្នែកទីបួន ដែលហៅថា «កោតិរុទ្រសំហិតា» បានបញ្ចប់ជំពូកទីម្ភៃប្រាំបី មានចំណងជើងថា «ការពិពណ៌នាពីមហិមា (មាហាត្ម្យ) នៃ វૈദ്യនាថេឝ្វរ ជ្យោតិរលិង្គ»។

Verse 29

देवादय ऊचुः । रावणोयं दुरात्मा हि देवद्रोही खलः कुधीः । शिवाद्वरं च संप्राप्य दुःखं दास्यति नोऽपि सः

ពួកទេវតា និងអ្នកដទៃបាននិយាយថា៖ «រាវណៈនេះពិតជាមនុស្សអាក្រក់ ជាសត្រូវនៃទេវតា ជាមនុស្សទាប និងមានបញ្ញាវៀចវេរ។ បានទទួលពរពីព្រះសិវៈហើយ គាត់នឹងនាំទុក្ខវេទនាមកលើយើងផងដែរ»។

Verse 30

किं कुर्मः क्व च गच्छामः किं भविष्यति वा पुनः । दुष्टश्च दक्षतां प्राप्तः किंकिं नो साधयिष्यति

«យើងត្រូវធ្វើអ្វី ហើយត្រូវទៅទីណា? បន្ទាប់នេះនឹងកើតអ្វីឡើងវិញ? ដក្ខៈអាក្រក់នោះបានទទួលអំណាចហើយ—គាត់នឹងអាចធ្វើអ្វីៗប្រឆាំងយើងបានខ្លះ?»

Verse 31

इति दुःखं समापन्नाश्शक्राद्या मुनयस्सुराः । नारदं च समाहूय पप्रच्छुर्विकलास्तदा

ដូច្នេះ ឥន្ទ្រៈ និងទេវតាផ្សេងៗ ព្រមទាំងមុនីទាំងឡាយ ត្រូវទុក្ខសោកគ្របដណ្ដប់។ ក្នុងភាពវឹកវរ ពួកគេបានអញ្ជើញនារៈទៈ ហើយសួរគាត់នៅពេលនោះ។

Verse 32

देवा ऊचुः । सर्वं कार्य्यं समर्थोसि कर्तुं त्वं मुनिसत्तम । उपायं कुरु देवर्षे देवानां दुःखनाशने

ព្រះទេវតាទាំងឡាយបានទូលថា៖ «ឱ មុនិសត្តម អ្នកអាចសម្រេចកិច្ចការទាំងអស់បាន។ ដូច្នេះ ឱ ទេវឫសី សូមរៀបចំឧបាយដើម្បីបំផ្លាញទុក្ខសោករបស់ព្រះទេវតាទាំងឡាយ»។

Verse 33

रावणोयं महादुष्टः किंकि नैव करिष्यति । क्व यास्यामो वयं चात्र दुष्टेनापीडिता वयम्

«រាវណៈនេះអាក្រក់យ៉ាងខ្លាំង—អំពើអាក្រក់អ្វីដែលគេមិនធ្វើ? យើងនឹងទៅទីណាពីទីនេះ? យើងកំពុងត្រូវបានអ្នកអាក្រក់នោះបៀតបៀន»។

Verse 34

नारद उवाच । दुःखं त्यजत भो देवा युक्तिं कृत्वा च याम्यहम् । देवकार्यं करिष्यामि कृपया शंकरस्य वै

នារទៈបាននិយាយថា៖ «ឱ ទេវតាទាំងឡាយ ចូរលះបង់ទុក្ខសោកចេញ។ ខ្ញុំបានគិតគូរយុទ្ធវិធីសមរម្យហើយ នឹងចេញដំណើរ។ ដោយព្រះគុណរបស់ សង្គរ (សិវៈ) ពិតប្រាកដ ខ្ញុំនឹងសម្រេចកិច្ចការរបស់ទេវតាទាំងឡាយ»។

Verse 35

सूत उवाच । इत्युक्त्वा स तु देवर्षिरगमद्रावणालयम् । सत्कारं समनुप्राप्य प्रीत्योवाचाखिलं च तत्

សូតៈបាននិយាយថា៖ និយាយដូច្នេះហើយ ព្រះឥសីទេវៈនោះបានទៅដល់លំនៅរបស់ រាវណៈ។ បន្ទាប់ពីទទួលបានការស្វាគមន៍ និងកិត្តិយសត្រឹមត្រូវនៅទីនោះ គាត់បានប្រាប់ដោយសេចក្តីរីករាយអំពីអ្វីៗទាំងអស់នោះ។

Verse 36

नारद उवाच । राक्षसोत्तम धन्यस्त्वं शैववर्य्यस्तपोमनाः । त्वां दृष्ट्वा च मनो मेद्य प्रसन्नमति रावण

នារទៈបាននិយាយថា៖ «ឱ អ្នកល្អឥតខ្ចោះក្នុងចំណោមរាក្សសៈ អ្នកមានពរ—ជាអ្នកស្រឡាញ់ព្រះសិវៈដ៏ឧត្តម មានចិត្តផ្តោតលើតបៈ។ ឃើញអ្នកថ្ងៃនេះ ចិត្តខ្ញុំបានរីករាយ និងស្ងប់ស្ងាត់ ឱ រាវណៈ»។

Verse 37

स्ववृत्तं ब्रूह्यशेषेण शिवाराधनसंभवम् । इति पृष्टस्तदा तेन रावणो वाक्यमब्रवीत्

«ចូរប្រាប់ប្រវត្តិរបស់អ្នកទាំងស្រុង—ដែលកើតឡើងពីការគោរពបូជាព្រះសិវៈ»។ ពេលត្រូវបានសួរដូច្នេះដោយគាត់ នៅពេលនោះ រាវណៈបានចាប់ផ្តើមនិយាយ។

Verse 38

रावण उवाच । गत्वा मया तु कैलासे तपोर्थं च महामुने । तत्रैव बहुकालं वै तपस्तप्तं सुदारुणम्

រាវណៈបានទូលថា៖ «ឱ មហាមុនី ខ្ញុំបានទៅកាន់កៃលាស ដើម្បីធ្វើតបស្យា។ នៅទីនោះ ខ្ញុំបានបំពេញតបស្យាដ៏តឹងរឹងយ៉ាងខ្លាំង អស់កាលយូរណាស់»។

Verse 39

यदा न शंकरस्तुष्टस्ततश्च परिवर्तितम् । आगत्य वृक्षखंडे वै पुनस्तप्तं मया मुने

«ពេលដែលព្រះសង្ករ មិនទាន់ពេញព្រះហឫទ័យ ខ្ញុំបានបម្លែងវិធីរបស់ខ្ញុំតាមសមគួរ; បន្ទាប់មក ខ្ញុំត្រឡប់មកកាន់ដុំឈើមួយ ហើយបន្តតបស្យានៅទីនោះវិញ ឱ មុនី»។

Verse 40

ग्रीष्मे पंचाग्निमध्ये तु वर्षासु स्थंडिलेशयः । शीते जलांतरस्थो हि कृतं चैव त्रिधा तपः

នៅរដូវក្តៅ អ្នកតបស្យាស្ថិតនៅកណ្ដាលភ្លើងប្រាំ; នៅរដូវភ្លៀង គេដេកលើដីទទេ; នៅរដូវរងា គេស្ថិតក្នុងទឹក—ដូច្នេះ តបស្យាបីប្រភេទត្រូវបានអនុវត្ត។

Verse 41

एवं मया कृतं तत्र तपोत्युग्रं मुनीश्वर । तथापि शंकरो मह्यं न प्रसन्नोऽभवन्मनाक्

ដូច្នេះ ឱ មុនីឥស្វរ ខ្ញុំបានធ្វើតបស្យាដ៏ខ្លាំងក្លានៅទីនោះ; ទោះយ៉ាងណា ព្រះសង្ករ មិនបានពេញព្រះហឫទ័យចំពោះខ្ញុំ សូម្បីតែបន្តិច។

Verse 42

तदा मया तु क्रुद्धेन भूमौ गर्तं विधाय च । तत्राग्निं समाधाय पार्थिवं च प्रकल्प्य च

បន្ទាប់មក ខ្ញុំដែលកំពុងក្តៅក្រហាយដោយកំហឹង បានជីករណ្តៅលើដី; នៅទីនោះ ខ្ញុំបានបញ្ឆេះភ្លើងបូជាពិសិដ្ឋ ហើយរៀបចំពិធីបូជា «បារថិវ» ដោយដី—ដើម្បីអញ្ជើញព្រះអម្ចាស់តាមរូបសញ្ញាលិង្គ និងការអធិស្ឋានមានវិន័យ។

Verse 43

गंधैश्च चंदनैश्चैव धूपैश्च विविधैस्तदा । नैवेद्यैः पूजितश्शम्भुरारार्तिकविधानतः

បន្ទាប់មក ព្រះសម្ភូ (Śambhu) ត្រូវបានបូជាដោយក្លិនក្រអូប ប៉ាស្តាចន្ទន៍ និងធូបជាច្រើនប្រភេទ ព្រមទាំងនៃវេដ្យ (អាហារបូជា) តាមវិធីអារារតិក (ārārtika) ដែលបានកំណត់។

Verse 44

प्रणिपातैः स्तवैः पुण्यैस्तोषितश्शंकरो मया । गीतैर्नृत्यैश्च वाद्यैश्च मुखांगुलिसमर्पणैः

ដោយការក្រាបបង្គំ និងបទសរសើរបរិសុទ្ធៗ ខ្ញុំបានធ្វើឲ្យព្រះសង្ករ ពេញព្រះហឫទ័យ; ហើយក៏ដោយចម្រៀង របាំ តន្ត្រី និងការបម្រើជាអំណោយដោយមាត់ និងម្រាមដៃរបស់ខ្ញុំផ្ទាល់។

Verse 45

एतैश्च विविधैश्चान्यैरुपायैर्भूरिभिर्मुने । शास्त्रोक्तेन विधानेन पूजितो भगवान् हरः

ឱ មុនី, ដោយវិធីទាំងនេះ និងវិធីផ្សេងៗជាច្រើនបែប ដោយអនុវត្តតាមរបៀបដែលសាស្ត្របានបញ្ជាក់ ព្រះហរៈដ៏ព្រះពរ ត្រូវបានបូជាដោយគ្រប់គ្រាន់។

Verse 46

न तुष्टः सन्मुखो जातो यदा च भगवान्हरः । तदाहं दुःखितोभूवं तपसोऽप्राप्य सत्फलम्

ពេលព្រះហរៈដ៏ព្រះពរ មិនពេញព្រះហឫទ័យ ហើយមិនបែរព្រះមុខមកដោយព្រះគុណចំពោះខ្ញុំទេ ខ្ញុំក៏ក្លាយជាសោកសៅ ព្រោះមិនទទួលបានផលពិតនៃតបស្យារបស់ខ្ញុំ។

Verse 47

धिक् शरीरं बलं चैव धिक् तपः करणं मम । इत्युक्त्वा तु मया तत्र स्थापितेग्नौ हुतं बहु

«អាសូរលើរាងកាយនេះ និងលើកម្លាំងផង! អាសូរលើវិធីតបស្យារបស់ខ្ញុំ!» ខ្ញុំបាននិយាយដូច្នេះ ហើយបន្ទាប់មកបានបង្កើតភ្លើងនៅទីនោះ និងបូជាអាហូតិជាច្រើនចូលទៅក្នុងភ្លើងយញ្ញាដែលបានតាំងរួច។

Verse 48

पुनश्चेति विचार्यैव त्वक्षाम्यग्नौ निजां तनुम् । संछिन्नानि शिरांस्येव तस्मिन् प्रज्वलिते शुचौ

ដោយគិតម្តងទៀតថា "សូមឱ្យវាក្លាយជាដូច្នោះចុះ" នាងបានសម្រេចចិត្តថា៖ "ខ្ញុំនឹងបោះរូបកាយរបស់ខ្ញុំទៅក្នុងភ្លើង"។ នៅក្នុងអណ្តាតភ្លើងដ៏បរិសុទ្ធដែលកំពុងឆេះសន្ធោសន្ធៅនោះ ក្បាលដែលដាច់ចេញពីគ្នាបានដេកនៅទីនោះ ហាក់ដូចជាត្រូវបានកាត់ផ្តាច់។

Verse 49

सुच्छित्वैकैकशस्तानि कृत्वा शुद्धानि सर्वशः । शंकरायार्पितान्येव नवसंख्यानि वै मया

ខ្ញុំបានជ្រើសរើសវាទាំងនោះមួយមួយយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្ន ហើយបានសម្អាតឲ្យបរិសុទ្ធគ្រប់វិធី។ បន្ទាប់មក ខ្ញុំបានថ្វាយដល់ព្រះសង្ករៈ ចំនួនប្រាំបួនយ៉ាងពិតប្រាកដ។

Verse 50

यावच्च दशमं छेत्तुं प्रारब्धमृषिसत्तम । तावदाविरभूत्तत्र ज्योतीरूपो हरस्स्वयम्

ហើយនៅពេលដែលគាត់ទើបចាប់ផ្តើមកាត់អង្គទីដប់ ឱ សេនាបណ្ឌិតឥសីដ៏ប្រសើរ នៅខណៈនោះឯង ហរៈ (ព្រះសិវៈ) ទ្រង់បានបង្ហាញព្រះអង្គនៅទីនោះដោយព្រះឆន្ទៈផ្ទាល់ ក្នុងរូបជាពន្លឺដ៏រុងរឿង។

Verse 51

मामेति व्याहरत् प्रीत्या द्रुतं वै भक्तवत्सलः । प्रसन्नश्च वरं ब्रूहि ददामि मनसेप्सितम्

ព្រះអម្ចាស់ដែលស្រឡាញ់អ្នកបូជាដោយស្មោះ ត្រេកអរ និងរហ័ស បានបញ្ចេញពាក្យដោយក្តីស្រឡាញ់ថា «របស់ខ្ញុំ!» បន្ទាប់មកទ្រង់ពេញព្រះហឫទ័យ ហើយមានព្រះបន្ទូលថា «ចូរប្រាប់ពរ—ខ្ញុំនឹងប្រទានអ្វីដែលចិត្តអ្នកប្រាថ្នា»។

Verse 52

इत्युक्ते च तदा तेन मया दृष्टो महेश्वरः । प्राणतस्संस्तुतश्चैव करौ बद्ध्वा सुभक्तितः

ពេលទ្រង់មានព្រះបន្ទូលដូច្នោះ នៅខណៈនោះខ្ញុំបានឃើញមហេស្វរៈ។ ដោយសេចក្តីស្មោះបូជាដ៏ជ្រាលជ្រៅ ខ្ញុំបានក្រាបចុះ សរសើរទ្រង់ដោយដង្ហើមជីវិត ហើយប្រណម្យដៃទាំងពីរដោយក្តីគោរព បូជាទ្រង់។

Verse 53

तदा वृतं मयैतच्च देहि मे ह्यतुलं बलम् । यदि प्रसन्नो देवेश दुर्ल्लभं किं भवेन्मम

នៅពេលនោះ ខ្ញុំបានជ្រើសរើសពរនេះ៖ សូមប្រទានកម្លាំងដ៏អស្ចារ្យមិនអាចប្រៀបបានដល់ខ្ញុំ។ ប្រសិនបើទ្រង់ពេញព្រះហឫទ័យពិត ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃទេវតា តើអ្វីមួយនៅតែពិបាកសម្រេចសម្រាប់ខ្ញុំទៀត?

Verse 54

शिवेन परितुष्टेन सर्वं दत्तं कृपालुना । मह्यं मनोभिलषितं गिरा प्रोच्य तथास्त्विति

នៅពេលដែលព្រះសិវៈដ៏មានព្រះហឫទ័យមេត្តាករុណាពេញព្រះហឫទ័យ ទ្រង់បានប្រទានអ្វីៗគ្រប់យ៉ាង។ ទ្រង់បានមានព្រះបន្ទូលខ្លាំងៗនូវអ្វីដែលចិត្តខ្ញុំប្រាថ្នា ដោយមានព្រះបន្ទូលថា 'សូមឱ្យក្លាយជាដូច្នោះចុះ'។

Verse 55

अमोघया सुदृष्ट्या वै वैद्यवद्योजितानि मे । शिरांसि संधयित्वा तु दृष्टानि परमात्मना

ពិតប្រាកដណាស់ តាមរយៈព្រះនេត្រដ៏វិសេសវិសាលរបស់ទ្រង់ ក្បាលដែលដាច់របស់ខ្ញុំត្រូវបានតភ្ជាប់ឡើងវិញ—រៀបចំចូលគ្នាដោយជំនាញដូចជាគ្រូពេទ្យ—ហើយដូច្នេះខ្ញុំត្រូវបានស្តារឡើងវិញដោយចក្ខុវិស័យ និងព្រះគុណនៃព្រះបរមាត្ម័ន (សិវៈ)។

Verse 56

एवंकृते तदा तत्र शरीरं पूर्ववन्मम । जातं तस्य प्रसादाच्च सर्वं प्राप्तं फलं मया

នៅពេលដែលការងារនេះត្រូវបានសម្រេច នៅទីនោះ និងពេលនោះ រាងកាយរបស់ខ្ញុំក៏បានក្លាយទៅជាដូចដើមវិញ។ ដោយសារព្រះគុណរបស់ទ្រង់ ខ្ញុំបានសម្រេចនូវផលផ្លែដែលបានសន្យាទាំងអស់យ៉ាងពេញលេញ។

Verse 57

तदा च प्रार्थितो मे संस्थितोसौ वृषभध्वजः । वैद्यनाथेश्वरो नाम्ना प्रसिद्धोभूज्जगत्त्रये

បន្ទាប់មក ដោយសារការបួងសួងពីខ្ញុំ ព្រះអម្ចាស់អង្គនោះ—ព្រះសិវៈ ដែលមានទង់ជារូបគោបាស—បានគង់នៅទីនោះ ហើយតាមរយៈព្រះនាម 'វៃទ្យនាថេស្វរៈ' ទ្រង់បានល្បីល្បាញពាសពេញពិភពទាំងបី។

Verse 58

दर्शनात्पूजनाज्ज्योतिर्लिंगरूपो महेश्वरः । भुक्तिमुक्तिप्रदो लोके सर्वेषां हितकारकः

ដោយគ្រាន់តែបានទស្សនា និងបូជាបូជា ព្រះមហាទេវៈ ដែលបង្ហាញជារូបជ្យោតិរលិង្គៈ ប្រទានទាំងភោគសម្បត្តិ (ភុក្តិ) និងមោក្ខ (មុក្តិ) ក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកធ្វើប្រយោជន៍ដល់សត្វទាំងអស់។

Verse 59

ज्योतिर्लिंगमहं तद्वै पूजयित्वा विशेषतः । प्रणिपत्यागतश्चात्र विजेतुं भुवनत्रयम्

បន្ទាប់ពីបានបូជាចំពោះជ្យោតិលិង្គដោយសេចក្តីជ្រះថ្លាបំផុត ខ្ញុំបានមកទីនេះបន្ទាប់ពីការគោរព ដើម្បីយកឈ្នះពិភពទាំងបី។

Verse 60

सूत उवाच । तदीयं तद्वचः श्रुत्वा देवर्षिर्जातसंभ्रमः । विहस्य च मनस्येव रावणं नारदोऽब्रवीत्

សុតៈបានពោលថា ឮពាក្យទាំងនោះហើយ ទេវៈមុនីនារទៈមានការភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំង ក៏ញញឹមក្នុងចិត្ត រួចពោលទៅកាន់រាវណៈ។

Verse 61

नारद उवाच । श्रूयतां राक्षसश्रेष्ठ कथयामि हितं तव । त्वया तदेव कर्त्तव्यं मदुक्तं नान्यथा क्वचित्

នារ​ដៈ បានមានព្រះវាចា៖ «សូមស្តាប់ ឱ អ្នកល្អបំផុតក្នុងចំណោមរាក្សសៈ។ ខ្ញុំនឹងប្រាប់អ្វីដែលជាប្រយោជន៍ពិតសម្រាប់អ្នក។ អ្នកត្រូវធ្វើតាមពាក្យខ្ញុំដូច្នេះឯង មិនត្រូវធ្វើផ្សេងទៀតឡើយ នៅពេលណាក៏ដោយ»។

Verse 62

त्वयोक्तं यच्छिवेनैव हितं दत्तं ममाधुना । तत्सर्वं च त्वया सत्यं न मन्तव्यं कदाचन

«អ្វីដែលអ្នកបាននិយាយថាជាអនុសាសន៍ប្រយោជន៍ នោះពិតប្រាកដជាព្រះសិវៈផ្ទាល់បានប្រទានមកខ្ញុំឥឡូវនេះ។ ដូច្នេះ ចូរអ្នកចាត់ទុកទាំងអស់នោះថាជាសច្ចៈ ហើយកុំសង្ស័យវា នៅពេលណាក៏ដោយ»។

Verse 63

अयं वै विकृतिं प्राप्तः किं किं नैव ब्रवीति च । सत्यं नैव भवेत्तद्वै कथं ज्ञेयं प्रियोस्ति मे

«បុរសនេះប្រាកដជាបានធ្លាក់ចូលសភាពរំខាន; គាត់និយាយអ្វីៗគ្រប់យ៉ាង។ នោះមិនអាចជាសច្ចៈបានទេ—ដូច្នេះ ខ្ញុំនឹងដឹងដូចម្តេចថា គាត់ជាទីស្រឡាញ់ចំពោះខ្ញុំ ឬជាអ្នកស្មោះបូជាចំពោះខ្ញុំ?»

Verse 64

इति गत्वा पुनः कार्य्यं कुरु त्वं ह्यहिताय वै । कैलासोद्धरणे यत्नः कर्तव्यश्च त्वया पुनः

ដូច្នេះហើយ អ្នកបានទៅរួច ចូរទៅម្ដងទៀត ហើយអនុវត្តកិច្ចការនោះ—សម្រាប់គ្រោះថ្នាក់ដល់ខ្លួនអ្នកផ្ទាល់។ ចូរអ្នកខិតខំម្ដងទៀត ដើម្បីលើកភ្នំកៃលាស។

Verse 65

यदि चैवोद्धृतश्चायं कैलासो हि भविष्यति । तदैव सफलं सर्वं भविष्यति न संशयः

ហើយបើភ្នំកៃលាសដ៏បរិសុទ្ធនេះ ត្រូវបានលើកឡើង (ឬស្ដារឡើងវិញ) ពិតប្រាកដ នោះនៅពេលនោះឯង អ្វីៗទាំងអស់នឹងសម្រេច និងផ្លែផ្កា—គ្មានសង្ស័យឡើយ។

Verse 66

पूर्ववत्स्थापयित्वा त्वं पुनरागच्छ वै सुखम् । निश्चयं परमं गत्वा यथेच्छसि तथा कुरु

អ្នកបានស្ដារអ្វីៗទាំងអស់ឲ្យដូចមុនហើយ ចូរត្រឡប់មកវិញដោយសុខសាន្ត។ ដោយឈានដល់ការប្រាកដចិត្តដ៏ខ្ពស់បំផុតហើយ ចូរធ្វើតាមដែលអ្នកប្រាថ្នា។

Verse 67

सूत उवाच । इत्युक्तस्स हितं मेने रावणो विधिमोहित । सत्यं मत्वा मुनेर्वाक्यं कैलासमगमत्तदा

សូតាបាននិយាយថា៖ ដូច្នេះហើយ ពេលត្រូវបាននិយាយបែបនោះ រាវណៈ—ដែលត្រូវបានវាសនានាំឲ្យវង្វេង—បានគិតថាវាជាអត្ថប្រយោជន៍សម្រាប់ខ្លួន។ ដោយជឿថាពាក្យរបស់ឥសីជាការពិត គាត់បានចេញដំណើរទៅកាន់កៃលាសនៅពេលនោះ។

Verse 68

गत्वा तत्र समुद्धारं चक्रे तस्य गिरेस्स च । तत्रस्थं चैव तत्सर्वं विपर्यस्तं परस्परम्

ព្រះអង្គបានទៅដល់ទីនោះ ហើយបានចាត់ការស្តារឡើងវិញភ្នំនោះផងដែរ។ នៅទីនោះ អ្វីៗទាំងអស់ត្រូវបានក្រឡាប់ច្របូកច្របល់ ស្របគ្នាខុសគ្នា លាយបញ្ចូលគ្នាទៅវិញទៅមក។

Verse 69

गिरीशोपि तदा दृष्ट्वा किं जातमिति सोब्रवीत् । गिरिजा च तदा शंभुं प्रत्युवाच विहस्य तम्

បន្ទាប់មក ព្រះគិរីសៈ (ព្រះសិវៈ) ដោយបានឃើញអ្វីដែលបានកើតឡើង ទ្រង់មានបន្ទូលថា "តើមានអ្វីកើតឡើង?" ពេលនោះ ព្រះនាងគិរិជា (ព្រះនាងបវតី) ញញឹម ហើយតបទៅព្រះសំប៊ូវិញ។

Verse 70

गिरिजोवाच । सच्छिश्यस्य फलं जातं सम्यग्जातं तु शिष्यतः । शान्तात्मने सुवीराय दत्तं यदतुलं बलम्

ព្រះនាងគិរិជា មានបន្ទូលថា៖ "ផលនៃសិស្សដ៏ពិតប្រាកដបានកើតឡើងហើយ មែនហើយ ស្ថានភាពនៃភាពជាសិស្សបានទុំជោរយ៉ាងពេញលេញ។ ចំពោះវីរបុរសដែលមានព្រលឹងស្ងប់ស្ងាត់ និងថ្លៃថ្នូរ កម្លាំងដែលមិនអាចប្រៀបផ្ទឹមបាននោះត្រូវបានផ្តល់ឱ្យ។"

Verse 71

सूत उवाच । गिरिजायाश्च साकूतं वचः श्रुत्वा महेश्वरः । कृतघ्नं रावणं मत्वा शशाप बलदर्पितम्

សូតៈ មានបន្ទូលថា៖ ដោយបានឮពាក្យសម្តីដ៏មានអត្ថន័យរបស់ព្រះនាងគិរិជា ព្រះមហេសូរៈ ដោយយល់ថា រ៉ាវណៈ ជាមនុស្សមិនដឹងគុណ និងស្រវឹងនឹងមោទនភាពនៃកម្លាំង ក៏បានដាក់បណ្តាសាដល់រូបគេ។

Verse 72

महादेव उवाच । रे रे रावण दुर्भक्त मा गर्वं वह दुर्मते । शीघ्रं च तव हस्तानां दर्पघ्नश्च भवेदिह

ព្រះមហាទេវមានព្រះបន្ទូល៖ «ហេ ហេ រាវណៈ អ្នកបាបចិត្ត អ្នកវង្វេង! កុំកាន់កាប់មោទនភាពអួតអាងឡើយ។ នៅទីនេះឆាប់ៗនេះ អំណាចដៃដ៏កាចសាហាវរបស់អ្នក នឹងត្រូវបំបាក់ បំផ្លាញមោទនភាព»។

Verse 73

सूत उवाव । इति तत्र च यज्जातं नारदः श्रुतवांस्तदा । रावणोपि प्रसन्नात्माऽगात्स्वधाम यथागतम्

សូតមានពាក្យថា៖ «ដូច្នេះ នារទៈបានស្តាប់អស់ទាំងអ្វីដែលកើតឡើងនៅទីនោះ។ រីឯរាវណៈផងដែរ ចិត្តស្ងប់សុខ ពេញចិត្តហើយ បានចេញទៅកាន់លំនៅរបស់ខ្លួន ត្រឡប់ដូចដែលបានមក»។

Verse 74

निश्चयं परमं कृत्वा बली बलविमोहितः । जगद्वशं हि कृतवान्रावणः परदर्पहा

ដោយបានបង្កើតសេចក្តីសម្រេចចិត្តដ៏មាំមួនបំផុត បលីនោះ—ត្រូវបានមោហៈដោយកម្លាំងរបស់ខ្លួន—រាវណៈ អ្នកបំបាក់មោទនភាពរបស់អ្នកដទៃ បានធ្វើឲ្យលោកលោកទាំងមូលស្ថិតក្រោមអំណាចរបស់ខ្លួនពិតប្រាកដ។

Verse 75

शिवाज्ञया च प्राप्तेन दिव्यास्त्रेण महौजसा । रावणस्य प्रति भटो नालं कश्चिदभूत्तदा

នៅពេលនោះ ដោយអាវុធទេវីយ៍ដ៏មានអានុភាពខ្លាំង ដែលបានទទួលមកតាមព្រះបញ្ជារបស់ព្រះសិវៈ មិនមានយុទ្ធជនណាម្នាក់អាចឈរទប់ទល់នឹងរាវណៈបានឡើយ។

Verse 76

इत्येतच्च समाख्यातं वैद्यनाथेश्वरस्य च । माहात्म्यं शृण्वतां पापं नृणां भवति भस्मसात्

ដូច្នេះហើយ បានពណ៌នាដោយសមរម្យអំពីមហិមារបស់ព្រះវೈદ્યនាថេឝ្វរៈ; អ្នកណាស្តាប់មហាត្ម្យដ៏បរិសុទ្ធនេះ បាបរបស់មនុស្សនឹងក្លាយជាផេះអស់។

Frequently Asked Questions

Rāvaṇa performs escalating tapas and a fire-ritualized worship, ultimately severing nine heads as offerings; when the tenth remains, Śiva appears, restores him, and grants a boon of extraordinary strength—demonstrating that grace manifests when devotion becomes total surrender rather than mere endurance.

The garta–agni–havana sequence encodes ‘inner yajña’ (self-offering) through outward ritual form, while the severed heads symbolize progressive dismantling of ego/identity layers; Śiva’s restoration signifies that authentic surrender does not annihilate the self but reconstitutes it under divine order (anugraha).

Śiva is emphasized as Hara/Maheśāna/Śaṅkara—Paramātmā who is ‘durārādhya’ for the impure-minded, yet ‘bhaktavatsala’ once devotion reaches sincerity and completeness, revealing a theology of conditional accessibility grounded in inner transformation.