Adhyaya 11
Kotirudra SamhitaAdhyaya 1121 Verses

उत्तरदिग्देशस्थ-शिवलीङ्गमाहात्म्य (Māhātmya of Northern-Region Śiva-liṅgas)

អធ្យាយនេះជាសំណួរ-ចម្លើយ៖ ព្រះឥសីសួរ សូតា អំពីមហាត្ម្យបំផ្លាញបាបនៃសិវលិង្គនៅទិសជើង។ សូតាប្រាប់ដោយសង្ខេប ហើយរាយនាមក្សេត្រ និងលិង្គសំខាន់ៗ៖ ដំបូងគោកರ್ಣ និងលិង្គចន្ទ្រភាលា ដែលមានប្រវត្តិនាំមកដោយរាវណៈ និងត្រូវប្រៀបស្មើវೈദ്യនាថ។ ការណែនាំពិធី៖ ងូតទឹកនៅគោកರ್ಣ ហើយបូជាចន្ទ្រភាលា នាំទៅសិវលោក។ បន្ទាប់មករៀបរាប់លិង្គផ្សេងៗ ដូចជា ដាធីចលិង្គ នៅមិស្រារិសិវរាតីរថ ដែលឥសីដាធីចីបានដំឡើង។ អធ្យាយនេះបង្ហាញថា ភាពសក្ការៈនៃទីកន្លែងត្រូវបានបញ្ជាក់ដោយរឿងព្រេង ពិធីកម្ម និងផលសុទ្ធសាធ។

Shlokas

Verse 1

ऋषय ऊचुः । सूतसूत महाभाग धन्यस्त्वं शिवसक्तधीः । महाबलस्य लिंगस्य श्रावितेयं कथाद्भुता

ព្រះឥសីទាំងឡាយបាននិយាយថា៖ «ឱ សូតៈ កូនសូតៈ ឱអ្នកមានភាគល្អ! អ្នកពិតជាមានពរ ព្រោះប្រាជ្ញារបស់អ្នកស្រឡាញ់ភ្ជាប់នឹងព្រះសិវៈ។ អ្នកបានធ្វើឲ្យយើងស្តាប់រឿងអស្ចារ្យនេះអំពីលិង្គដ៏មានអំណាចខ្ពស់បំផុត»។

Verse 2

उत्तरस्यां दिशायां च शिवलिंगानि यानि च । तेषां माहात्म्यमनघ वद त्वं पापनाशकम्

ឱ អ្នកគ្មានមន្ទិល សូមប្រាប់ខ្ញុំអំពីមហិមារបស់លិង្គព្រះសិវៈទាំងឡាយដែលស្ថិតនៅទិសខាងជើង—មហិមាដែលបំផ្លាញបាប។

Verse 3

सूत उवाच । शृणुतादरतो विप्रा औत्तराणां विशेषतः । माहात्म्यं शिवलिंगानां प्रवदामि समासतः

សូតាបាននិយាយថា៖ «ឱ ព្រះព្រាហ្មណ៍ឥសីទាំងឡាយ ចូរស្តាប់ដោយការគោរព—ជាពិសេសអំពីលិង្គដែលស្ថិតនៅតំបន់ខាងជើង។ ខ្ញុំនឹងពោលដោយសង្ខេបអំពីមហិមារបស់លិង្គព្រះសិវៈ»។

Verse 4

गोकर्णं क्षेत्रमपरं महापातकनाशनम् । महावनं च तत्रास्ति पवित्रमतिविस्तरम्

គោកರ್ಣៈ ជាខេត្តបរិសុទ្ធមួយទៀត ដែលបំផ្លាញសូម្បីតែបាបធ្ងន់ធ្ងរបំផុត។ នៅទីនោះក៏មានព្រៃធំមួយ បរិសុទ្ធយ៉ាងខ្លាំង និងទូលាយអស្ចារ្យ។

Verse 5

तत्रास्ति चन्द्रभालाख्यं शिवलिंगमनुत्तमम् । रावणेन समानीतं सद्भक्त्या सर्वसिद्धिदम्

នៅទីនោះមានលិង្គព្រះសិវៈដ៏អស្ចារ្យឥតប្រៀប ស្គាល់ថា «ចន្ទ្រភាលា»។ រាវណាបាននាំមកដោយសទ្ធាដ៏ពិត ហើយវាប្រទានសិទ្ធិធម៌គ្រប់ប្រការ។

Verse 6

तस्य तत्र स्थितिर्वैद्यनाथस्येव मुनीश्वराः । सर्वलोकहितार्थाय करुणासागरस्य च

ឱ មហាមុនីទាំងឡាយ ព្រះអង្គស្ថិតនៅទីនោះក្នុងនាម «វૈદ્યនាថ» ជាសមុទ្រករុណា ដើម្បីប្រយោជន៍ និងសុខុមាលភាពនៃលោកទាំងអស់តែប៉ុណ្ណោះ។

Verse 7

स्नानं कृत्वा तु गोकर्णे चन्द्रभालं समर्च्य च । शिवलोकमवाप्नोति सत्यंसत्यं न संशयः

អ្នកណាអ្នកបានងូតទឹកនៅគោកណ៌ (Gokarṇa) ហើយបូជាព្រះចន្ទ្រភាល (ចន្ទ្រក្រវ៉ាត់—ព្រះសិវៈ) ដោយគួរគាប់ នោះនឹងបានដល់លោកសិវៈ—ពិតប្រាកដ ពិតប្រាកដ មិនមានសង្ស័យឡើយ។

Verse 8

चन्द्रभालस्य लिंगस्य महिमा परमाद्भुतः । न शक्यो वर्णितुं व्यासाद्भक्तस्नेहितरस्य हि

មហិមារបស់លិង្គចន្ទ្រភាល គឺអស្ចារ្យលើសលប់។ សូម្បីតែព្រះវ្យាសៈ ដែលស្រឡាញ់អ្នកបូជាខ្លាំងណាស់ ក៏មិនអាចពណ៌នាបានទាំងស្រុងឡើយ។

Verse 9

चन्द्रभालमहादेव लिंगस्य महिमा महान् । यथाकथंचित्संप्रोक्तः परलिंगस्य वै शृणु

មហិមារបស់លិង្គព្រះមហាទេវៈ—ព្រះអង្គដែលមានព្រះចន្ទនៅលើព្រះលលាដ៍—ធំធេងមហាសាល។ វាត្រូវបានពណ៌នាបានត្រឹមតែបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះ; ឥឡូវសូមស្តាប់អំពីលិង្គអធិឋាន (លិង្គលើសលោក) ចុះ។

Verse 10

दाधीचं शिवलिंगं तु मिश्रर्षिवरतीर्थके । दधीचिना मुनीशेन सुप्रीत्या च प्रतिष्ठितम्

លិង្គព្រះសិវៈដ៏បរិសុទ្ធនោះ ដែលហៅថា «ដាធីច» ត្រូវបានព្រះមុនីដាធីចិ អ្នកប្រាជ្ញធំ បង្កើតតាំងនៅទីរមណីយដ្ឋានបុណ្យ «មិស្រារិសិ-វរ-ទីរថ» ដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ និងសទ្ធាខ្ពង់ខ្ពស់។

Verse 11

तत्र गत्वा च तत्तीर्थे स्नात्वा सम्यग्विधानतः । शिवलिंगं समर्चेद्वै दाधीचेश्वरमादरात्

ទៅដល់ទីនោះ ហើយងូតទឹកនៅទីរីថ៌ដ៏បរិសុទ្ធនោះ តាមពិធីវិធានដែលបានកំណត់យ៉ាងត្រឹមត្រូវ រួចគួរគោរពបូជាលិង្គព្រះសិវៈ «ដាធីចេស្វរ» ដោយក្តីគោរព និងសទ្ធាខ្ពង់ខ្ពស់។

Verse 12

दाधीचमूर्तिस्तत्रैव समर्च्या विधिपूर्वकम् । शिवप्रीत्यर्थमेवाशु तीर्थयात्रा फलार्थिभिः

នៅទីនោះឯង គួរធ្វើបូជារូបបរិសុទ្ធរបស់ទទ្ឋីច (Dadhīca) តាមពិធីវិធីដ៏ត្រឹមត្រូវ។ អ្នកប្រាថ្នាផលនៃការធ្វើធម្មយាត្រា គួរធ្វើដំណើរទៅទីរថ (tīrtha) ឲ្យឆាប់ ដើម្បីព្រះសិវៈពេញព្រះហឫទ័យតែប៉ុណ្ណោះ។

Verse 13

एवं कृते मुनिश्रेष्ठाः कृतकृत्यो भवेन्नरः । इह सर्वसुखं भुक्त्वा परत्र गतिमाप्नुयात्

ឱ មហាមុនីទាំងឡាយ! បើធ្វើដូច្នេះ នរណាម្នាក់នឹងក្លាយជាអ្នកបានបំពេញគោលបំណងជីវិតរួចរាល់។ នៅលោកនេះបានរីករាយសុខទាំងអស់ ហើយនៅលោកក្រោយនឹងឈានដល់គតិដ៏ប្រសើរ—ស្ថានសុភមង្គលដែលព្រះសិវៈប្រទាន។

Verse 14

नैमिषारण्यतीर्थे तु निखिलर्षिप्रतिष्ठितम् । ऋषीश्वरमिति ख्यातं शिवलिंगं सुखप्रदम्

នៅទីរថបរិសុទ្ធនៃព្រៃណៃមិសារ៉ញ្ញ (Naimiṣāraṇya) មានលិង្គព្រះសិវៈមួយ ដែលបណ្ឌិតមុនីទាំងអស់បានស្ថាបនា។ វាល្បីថា «ឥសីឥស្វរ» (Ṛṣīśvara) ហើយប្រទានសុខសាន្ត និងសេចក្តីសុខ។

Verse 15

तद्दर्शनात्पूजनाच्च जनानां पापिनामपि । भुक्तिमुक्तिश्च तेषां तु परत्रेह मुनीश्वराः

ឱ មហាមុនីទាំងឡាយ! ដោយគ្រាន់តែបានឃើញ និងបានបូជាវា (ការបង្ហាញបរិសុទ្ធរបស់ព្រះសិវៈ) សូម្បីតែមនុស្សមានបាបក៏ទទួលបានទាំងភោគសម្បត្តិ និងមោក្សៈ—ទាំងនៅជីវិតនេះ និងនៅលោកក្រោយ។

Verse 16

हत्याहरणतीर्थे तु शिवलिंगमघापहम् । पूजनीयं विशेषेण हत्याकोटिविनाशनम्

នៅទីរមណីយដ្ឋានបរិសុទ្ធហៅថា ហត្យាហរណៈ មានសិវលិង្គដែលបំបាត់បាប។ គួរត្រូវបានបូជាដោយការគោរពពិសេស ព្រោះវាបំផ្លាញបានសូម្បីបាបធ្ងន់រាប់កោដិ ដូចជាមោទនភាពនៃការសម្លាប់។

Verse 17

देवप्रयागतीर्थे तु ललितेश्वरनामकम् । शिवलिंगं सदा पूज्यं नरैस्सर्वाघनाशनम्

នៅទីរមណីយដ្ឋានបរិសុទ្ធ ដេវប្រយាគៈ មានសិវលិង្គឈ្មោះ លលិតេស្វរៈ។ មនុស្សគួរបូជាវាជានិច្ច ព្រោះវាបំផ្លាញបាបទាំងអស់។

Verse 18

नयपालाख्यपुर्य्यां तु प्रसिद्धायां महीतले । लिंगं पशुपतीशाख्यं सर्वकामफलप्रदम्

លើផែនដី ក្នុងទីក្រុងល្បីឈ្មោះ នយបាលៈ មានលិង្គឈ្មោះ បសុបតី—ព្រះអម្ចាស់នៃសត្វមានជីវិតទាំងអស់—ដែលប្រទានផលនៃបំណងល្អគ្រប់យ៉ាង។

Verse 19

शिरोभागस्वरूपेण शिवलिंगं तदस्ति हि । तत्कथां वर्णयिष्यामि केदारेश्वरवर्णने

ពិតប្រាកដណាស់ លិង្គព្រះសិវៈនោះ មានសភាពជាផ្នែកក្បាល។ ឥឡូវនេះ ក្នុងការពណ៌នាព្រះកេដារេស្វរៈ ខ្ញុំនឹងរៀបរាប់រឿងពិសិដ្ឋរបស់វា។

Verse 20

तदारान्मुक्तिनाथाख्यं शिवलिंगं महाद्भुतम् । दर्शनादर्चनात्तस्य भुक्तिर्मुक्तिश्च लभ्यते

បន្ទាប់មក នៅទីនោះមានលិង្គព្រះសិវៈដ៏អស្ចារ្យយ៉ាងខ្លាំង ឈ្មោះ មុកទីនាថ។ ដោយគ្រាន់តែទស្សនា និងបូជាវា មនុស្សទទួលបានទាំងភុកទី (សុខសម្បទាលោកិយ) និងមុកទី (មោគ្គៈ)។

Verse 21

इति वश्च समाख्यातं लिंगवर्णनमुत्तमम् । चतुर्दिक्षु मुनिश्रेष्ठाः किमन्यच्छ्रोतुमिच्छथ

ដូច្នេះហើយ ឱ ព្រះមុនីដ៏ប្រសើរ ខ្ញុំបានពន្យល់ដល់អ្នកអំពីការពិពណ៌នាលិង្គព្រះសិវៈដ៏ល្អឥតខ្ចោះ។ ឥឡូវនេះ ព្រះឥសីអ្នកគោរពដែលមកពីទិសទាំងបួន ចង់ស្តាប់អ្វីទៀត?

Frequently Asked Questions

The chapter presents a tīrtha-catalog argument: specific liṅgas are validated through narrative provenance (e.g., Candrabhāla associated with Rāvaṇa’s bringing/installing tradition) and are theologically framed as reliable means to liberation when approached through prescribed rites.

The liṅga functions as a portable axis of Śiva-Tattva localized in geography; snāna signifies purification and readiness, while arcana signifies relational devotion. The promised śivaloka-prāpti encodes the claim that embodied ritual action, when aligned with bhakti, becomes a direct soteriological technology.

Śiva is highlighted primarily through named liṅga-manifestations—Candrabhāla (as Mahādeva in liṅga form) and Dādhīca-liṅga—rather than anthropomorphic forms; the emphasis is on site-specific Śiva-presence and its ritual efficacy.