Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

The Meeting with Puṣkala’s Wife

प्रतापाग्र्यो यो ह्ययं च रिपुगर्वमशातयत् । सव्यापसव्यबाणानां मोक्ता सर्वास्त्रवित्तमः

pratāpāgryo yo hyayaṃ ca ripugarvamaśātayat | savyāpasavyabāṇānāṃ moktā sarvāstravittamaḥ

មនុស្សនេះជាអ្នកឈានមុខក្នុងវីរភាព បានបំបាក់មោទនភាពសត្រូវ; គាត់ជាអ្នកដឹងអាវុធទាំងពួងយ៉ាងល្អឥតខ្ចោះ និងជាម្ចាស់ដែលអាចបាញ់ព្រួញបានទាំងខាងឆ្វេងទាំងខាងស្តាំ។

प्रतापाग्र्यःforemost in valor
प्रतापाग्र्यः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootप्रताप + अग्र्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (प्रतापस्य अग्र्यः)
यःwho
यः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात/पदार्थ-प्रकाशक (particle, emphatic)
अयम्this (man)
अयम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; निर्देश-सर्वनाम
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
रिपु-गर्वम्the enemy’s pride
रिपु-गर्वम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootरिपु + गर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रिपोः गर्वः)
अशातयत्destroyed
अशातयत्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootशातय् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन; causative sense ‘to cause to perish/ruin’
सव्य-अपसव्य-बाणानाम्of right- and left-handed arrows
सव्य-अपसव्य-बाणानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootसव्य + अपसव्य + बाण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; द्वन्द्व-समासः (सव्याश्च अपसव्याश्च) + बाणानाम्
मोक्ताshooter, releaser
मोक्ता:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमुच् (धातु) → मोक्तृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तरि-ण्वुल्/तृच्-प्रत्ययार्थक ‘one who releases/shoots’
सर्व-अस्त्र-वित्तमःbest knower of all weapons
सर्व-अस्त्र-वित्तमः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootसर्व + अस्त्र + वित्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सर्वेषाम् अस्त्राणाम् वित्तमः = best knower)

Unspecified (narrative voice within the chapter; not indicated in the provided excerpt).

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: raudra

Sandhi Resolution Notes: प्रतापाग्र्यो→प्रतापाग्र्यः; रिपुगर्वमशातयत्→रिपु-गर्वम् अशातयत्; सव्यापसव्यबाणानां→सव्य-अपसव्य-बाणानाम्; सर्वास्त्रवित्तमः→सर्व-अस्त्र-वित्तमः

FAQs

It describes the ability to shoot arrows from both sides—left-handed and right-handed—indicating exceptional martial skill and control.

It praises a hero as supreme in valor, one who humbles enemies by breaking their arrogance and who excels in comprehensive knowledge of weapons.

Beyond warfare, it can be read as a call to overcome arrogance—whether in opponents or within oneself—through strength guided by discipline and mastery.