Shloka 26
Adhyāya 61: Saṃmohana-astra and the Kuru Withdrawal (संमोहनास्त्रं तथा कुरुनिवृत्तिः)
अहमिन्द्राद् दृढां मुष्टिं ब्रह्मण: कृतहस्तताम् | प्रगाढे तुमुलं चित्रमिति विद्धि प्रजापते:
aham indrād dṛḍhāṁ muṣṭiṁ brahmaṇaḥ kṛta-hastatām | pragāḍhe tumulaṁ citram iti viddhi prajāpateḥ ||
វៃសម្បាយណៈបាននិយាយថា៖ «ចូរដឹងថា ខ្ញុំបានរៀនពីព្រះឥន្ទ្រ អំពីការកាន់ធ្នូដោយក្តាប់ដៃឲ្យរឹងមាំ; ពីព្រះព្រហ្មា ខ្ញុំបានរៀនភាពរហ័សរហួន និងជំនាញដៃពេលបាញ់ព្រួញ; ហើយពីព្រះប្រជាបតិ ខ្ញុំបានរៀនសិល្បៈនៃការប្រយុទ្ធ—នៅពេលវិបត្តិធ្ងន់ធ្ងរ—ដោយយុទ្ធវិធីរំភើប ចម្រុះ និងអស្ចារ្យ។ ដូច្នេះ ជំនាញសង្គ្រាមមិនមែនជាអំពើហិង្សាទទេ ប៉ុន្តែជាវិន័យដែលបានបណ្តុះបណ្តាល តាមគំរូខ្ពង់ខ្ពស់»។
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Excellence in warfare is portrayed as disciplined, learned skill: steadiness (firm grip), practiced dexterity (trained hand in archery), and adaptive strategy in crisis. Power is implied to be ethically meaningful only when governed by training and higher principles, not by impulse.
The speaker (reported by Vaiśampāyana) explains the sources of his martial abilities, attributing specific aspects of archery and battle-craft to divine exemplars—Indra, Brahmā, and Prajāpati—thereby emphasizing legitimacy, training, and preparedness for intense conflict.