Shloka 54

Dhaumya’s Counsel on Incognito Conduct in a Royal Household (राजवसतौ आचरण-निति)

Devanagari script

वैशम्पायन उवाच एवमुक्तस्ततो राज्ञा धौम्यो5थ द्विजसत्तम: | अकरोद्‌ विधिवत सर्व प्रस्थाने यद्‌ विधीयते,वैशम्पायनजी कहते हैं-जनमेजय! राजा युधिष्ठिरके ऐसा कहनेपर विप्रवर धौम्यजीने यात्राके समय जो आवश्यक शास्त्रविहित कर्तव्य है, वह सब विधिपूर्वक सम्पन्न किया

Translation

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយ៖ «ពេលព្រះរាជា (យុធិષ્ઠិរ) មានព្រះវាចាដូច្នោះ ព្រះធោម្យៈ ព្រាហ្មណ៍ប្រសើរ បានប្រតិបត្តិគ្រប់កិច្ចតាមវិន័យ ដូចដែលគម្ពីរបញ្ជាក់សម្រាប់ពេលចេញដំណើរ ហើយបានបំពេញវាទាំងអស់ដោយរបៀបត្រឹមត្រូវ»។

Word by Word

वैशम्पायनःVaishampayana

उवाचsaid

एवम्thus

उक्तःhaving been addressed / spoken to

ततःthen

राज्ञाby the king

धौम्यःDhaumya

अथthen

द्विजसत्तमःbest of the twice-born (brahmins)

अकरोत्did / performed

विधिवत्according to rule / duly

सर्वम्all (of it)

प्रस्थानेat the departure / on setting out

यत्whatever (that which)

विधीयतेis prescribed / is enjoined

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes