Shloka 34
षशिश्राश्वसहस्राणि मत्स्यानामभिनिर्ययु: । तदनीकं विराटस्य शुशुभे भरतर्षभ,युद्धकी कलामें कुशल, प्रसन्न रहनेवाले तथा उत्तम जीविकावाले मत्स्यदेशके प्रधान- प्रधान वीरोंकी उस सेनामें आठ हजार रथी, एक हजार हाथीसवार तथा साठ हजार घुड़सवार थे, जो युद्धके लिये तैयार होकर निकले थे। भरतर्षभ! उनसे विराटकी वह विशाल वाहिनी अत्यन्त सुशोभित हो रही थी
ṣaṣisrāśva-sahasrāṇi matsyānām abhiniryayuḥ | tad anīkaṃ virāṭasya śuśubhe bharatarṣabha ||
វៃសម្បាយនៈបានមានពាក្យថា៖ ពួកមត្ស្យៈបានចេញដំណើរជាមួយសេះរាប់ពាន់ៗ។ ឱ អ្នកឆ្នើមក្នុងវង្សភារតៈ កងទ័ពរបស់ព្រះវិរាតៈបានភ្លឺរលោងយ៉ាងអស្ចារ្យ។
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores rājadharma in practice: a king’s duty includes maintaining readiness to protect the realm. The ‘splendor’ of the army is not mere display; it signals organized capacity for defense and the weight of responsibility that accompanies power.
Vaiśampāyana describes the Matsya forces marching out in great numbers, emphasizing the scale of cavalry and the impressive appearance of Virāṭa’s assembled host as it prepares for conflict.