Shloka 20
Virāṭa-parva Adhyāya 23: Report of the Slain Sūtaputras, Royal Orders, and Sairandhrī’s Return
Devanagari script
चितासमीपे गत्वा स तत्रापश्यद् वनस्पतिम् । तालमात्रं महास्कन्ध॑ मूर्थशुष्क॑ विशाम्पते,राजन! चिताके समीप जाकर उन्होंने वहाँ ताड़के बराबर एक वृक्ष देखा, जिसकी शाखाएँ बहुत बड़ी थीं और जो ऊपरसे सूख गया था
Transliteration
citāsamīpe gatvā sa tatrāpaśyad vanaspatim | tālamātraṁ mahāskandhaṁ mūrdhnaḥ śuṣkaṁ viśāmpate rājann ||
Translation
វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ ព្រះអង្គបានទៅជិតកន្លែងដុតសព ហើយបានឃើញនៅទីនោះមានដើមឈើមួយ កម្ពស់ប្រហែលដូចដើមត្នោត មានដើមក្រាស់ធំ ហើយកំពូលស្ងួតរលួយទៅហើយ ឱ ព្រះមហាក្សត្រ ជាអធិបតីនៃប្រជាជន។
Word by Word
चितासमीपेnear the funeral-pyre
चितासमीपे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootचिता + समीप
Formneuter, locative, singular
गत्वाhaving gone
गत्वा:
TypeVerb
Rootगम्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), active
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine, nominative, singular
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
अपश्यत्saw
अपश्यत्:
TypeVerb
Rootदृश्
Formimperfect (लङ्), 3, singular, active
वनस्पतिम्a tree
वनस्पतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootवनस्पति
Formmasculine, accusative, singular
तालमात्रम्of the measure/height of a palm-tree
तालमात्रम्:
TypeAdjective
Rootताल + मात्रा
Formneuter, accusative, singular
महास्कन्धम्having a huge trunk
महास्कन्धम्:
TypeAdjective
Rootमहा + स्कन्ध
Formmasculine, accusative, singular
मूर्धशुष्कम्dry at the top
मूर्धशुष्कम्:
TypeAdjective
Rootमूर्धन् + शुष्क
Formmasculine, accusative, singular
विशाम्पतेO lord of the people
विशाम्पते:
TypeNoun
Rootविश् + पति
Formmasculine, vocative, singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
Formmasculine, vocative, singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaC
citā (funeral pyre)V
vanaspati (tree)T
tāla (palm tree, as a measure of height)R
rājan/viśāmpati (the king addressed, i.e., Janamejaya)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes