Shloka 31
न पश्येम कुरून् सर्वान् पाण्डवांश्वैव संयुगे । क्षीणानुभयत: शूरान् रथिनो रथिभिहंतान्,युद्धके परिणामपर विचार करनेसे हमें समस्त कौरव और पाण्डव नष्टप्राय दिखायी देते हैं। दोनों ही पक्षोंके शूरवीर रथी रथियोंसे ही मारे जाकर नष्ट हो जायँगे
vaiśampāyana uvāca | na paśyema kurūn sarvān pāṇḍavāṁś caiva saṁyuge | kṣīṇān ubhayataḥ śūrān rathino rathibhir hatān ||
វៃសម្បាយណៈបានមានព្រះវាចា៖ «ពេលយើងពិចារណាលទ្ធផលនៃសង្គ្រាមនេះ យើងឃើញថា ទាំងកូរុ និងបណ្ឌវ មិនអាចនៅសល់ដោយគ្មានការខូចខាតឡើយ។ ទាំងពីរភាគី អ្នកក្លាហានជាវីររថី នឹងស្លាប់ និងរលាយបាត់—រថីត្រូវរថីសម្លាប់—រហូតដល់សមរភូមិទទេពីបុរសឆ្នើមទាំងឡាយ»។
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the moral and human cost of war: even when fought by renowned heroes, conflict consumes both sides. It frames the coming battle as a mutual ruin, warning that victory purchased through widespread destruction is ethically fraught and spiritually sobering.
In Udyoga Parva, as the war becomes unavoidable, the narrator Vaiśampāyana conveys a grim foresight: in the impending saṁyuga, the leading chariot-warriors of both the Kauravas and the Pāṇḍavas will be slain by their counterparts, leaving both factions devastated.