Shloka 16

Dambhodbhava, Nara-Nārāyaṇa, and the Counsel to Abandon Hubris

Udyoga-parva 94

Devanagari script

स्वयं निष्फलमालक्ष्य संविधत्स्व विशाम्पते । सहायभूता भरतास्तवैव स्युर्जनेश्वर,प्रजानाथ! पाण्डवोंके साथ वैर और विवादका कोई अच्छा परिणाम नहीं हो सकता; यह विचारकर आप स्वयं ही संधिके लिये प्रयत्न करें। जनेश्वर! ऐसा करनेसे भरतवंशी पाण्डव आपके ही सहायक होंगे

Translation

ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃប្រជាជន! ដោយឃើញថា ការបង្កវេរ និងជម្លោះជាមួយបណ្ឌវ មិនអាចនាំមកនូវផលល្អឡើយ សូមព្រះអង្គខិតខំប្រឹងប្រែងដោយខ្លួនឯងដើម្បីធ្វើសន្ធិ។ ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃមនុស្ស! ប្រសិនបើព្រះអង្គធ្វើដូច្នេះ កូនចៅវង្សភរតៈគឺបណ្ឌវទាំងឡាយ នឹងក្លាយជាជំនួយការរបស់ព្រះអង្គផ្ទាល់។

Word by Word

स्वयम्yourself

निष्फलम्fruitless

आलक्ष्यhaving perceived/considered

संविधत्स्वarrange/undertake (for peace)

विशाम्of the people/subjects

पतेO lord

सहायभूताःhaving become helpers

भरताःthe Bharatas (descendants of Bharata)

तवto/for you; of you

एवindeed/only

स्युःwould be

जन-ईश्वरO lord of people

प्रजा-नाथO protector of subjects

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes