Shloka 5
Kṛṣṇa at Duryodhana’s House: Refusal of Hospitality and Departure to Vidura (कृष्णस्य धार्तराष्ट्रनिवेशनगमनम्)
ये ते बाल्यात् प्रभृत्येव गुरुशुश्रूषणे रता: । परस्परस्य सुहृद: सम्मता: समचेतस: । निकृत्या भ्रेशिता राज्याज्जना्हा निर्जनं गता:
ye te bālyāt prabhṛtyeva guruśuśrūṣaṇe ratāḥ | parasparasya suhṛdaḥ sammatāḥ samacetasaḥ | nikṛtyā bhreśitā rājyāj janāḥ nirjanaṃ gatāḥ |
វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ «កូនប្រុសរបស់អ្នកទាំងនោះ—បណ្ឌវៈ—ដែលតាំងពីកុមារភាពមក បានឧស្សាហ៍បម្រើ និងថែទាំគ្រូចាស់ទុំ; មានមិត្តភាពស្និទ្ធស្នាលគ្នាទៅវិញទៅមក; ត្រូវបានគេគោរពរាប់អានគ្រប់ទី; ហើយមានចិត្តស្មើមិនលំអៀងចំពោះមនុស្សទាំងអស់—ទោះយ៉ាងណា ដោយល្បិចកលនៃសត្រូវ ពួកគេត្រូវបានបណ្តេញចេញពីរាជ្យ ហើយបានចូលទៅកាន់ព្រៃស្ងាត់ឯកោ ទោះបីសមគួររស់នៅក្នុងសង្គមមនុស្សក៏ដោយ»។
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that genuine virtues—service to teachers and elders, mutual loyalty, public esteem, and impartiality—do not guarantee protection from adharma; treachery can still cause suffering. Ethically, it underscores the contrast between the Pāṇḍavas’ dharmic character and the opponents’ nikṛti (deceit), framing the later conflict as a response to injustice rather than mere ambition.
Vaiśaṃpāyana recalls the Pāṇḍavas’ exemplary conduct from childhood and then states the turning point: despite being worthy and respected, they were dispossessed of their kingdom through enemies’ deceit and forced into lonely exile. This remembrance functions as a moral and emotional justification within the Udyoga Parva’s lead-up to war.