Shloka 19
अध्याय ८ — शल्यस्य सत्कारः, वरदानं, पाण्डवसमागमश्च (Śalya’s Reception, the Boon, and Meeting the Pāṇḍavas)
(यथैव पाण्डवास्तुभ्यं तथैव भवते हाहम् । अनुमान्यं च पाल्यं च भक्त च भज मां विभो ।।
vaiśaṃpāyana uvāca | (yathaiva pāṇḍavās tubhyaṃ tathaiva bhavate hāham | anumān̄yaṃ ca pālyaṃ ca bhaktaś ca bhaja māṃ vibho ||) śalya uvāca | evam etan mahārāja yathā vadasi pārthiva | evaṃ dadāmi te prīta evam etad bhaviṣyati || vaiśaṃpāyana uvāca | kṛtam ity abravīc chalyaḥ kim anyat kriyatām iti | kṛtam ity eva gāndhāriḥ pratyuvāca punaḥ punaḥ ||
វៃសម្បាយនៈ បាននិយាយថា៖ «ដូចដែលបណ្ឌវទាំងឡាយជាទីស្រឡាញ់របស់ព្រះអង្គ ដូច្នោះដែរ ខ្ញុំក៏ដូចគ្នា។ ឱ ព្រះអម្ចាស់! ព្រោះខ្ញុំជាអ្នកស្មោះភក្តិរបស់ព្រះអង្គ ខ្ញុំគួរត្រូវបានទទួលយក និងការពារ ដូច្នេះសូមទទួលខ្ញុំចូលក្រោមការថែរក្សារបស់ព្រះអង្គ»។ សល្យៈ ឆ្លើយថា៖ «ពិតដូច្នោះ មហារាជ! អ្នកគ្រប់គ្រងមនុស្សអើយ អ្វីដែលអ្នកនិយាយគឺត្រឹមត្រូវ។ ដោយសេចក្តីពេញចិត្ត ខ្ញុំប្រទានពរនេះដល់អ្នក; វានឹងកើតមានដូច្នោះ»។ វៃសម្បាយនៈ បាននិយាយថា៖ បន្ទាប់មក សល្យៈ បាននិយាយថា «បានសម្រេចហើយ។ តើមានអ្វីទៀតឲ្យខ្ញុំធ្វើ?» ឮដូច្នេះ ដុរយោធនៈ កូនរបស់គន្ធារី បានឆ្លើយម្តងហើយម្តងទៀតថា «បានសម្រេចហើយ—ការងាររបស់ខ្ញុំទាំងអស់បានបំពេញដោយព្រះអង្គ» ដោយបញ្ជាក់ថា សល្យៈ នឹងក្លាយជាមេបញ្ជាការកងទ័ពរបស់គាត់។
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how loyalty and the language of devotion can be used to claim protection and honor from a powerful patron, and how kingship operates through granting boons that create binding obligations—ethical pressure is created by promises publicly affirmed as ‘kṛtam’ (done).
In the lead-up to war, Duryodhana secures Śalya’s commitment: Śalya agrees to grant what Duryodhana asks, and the exchange is sealed with repeated affirmations that the request is fulfilled—understood as Śalya becoming the leader of Duryodhana’s forces.