Shloka 5
भीमसेनस्य आत्मबलप्रशंसा — Bhīmasena’s Assertion of Strength
Udyoga Parva, Adhyāya 74
Devanagari script
न च स्वपिषि जागर्षि न्युब्ज: शेषे परंतप । घोरामशान्तां रुषतीं सदा वाचं प्रभाषसे,परंतप! (इन्हीं विचारोंमें डूबे रहनेके कारण) तुम रातमें सोते भी नहीं थे, जागते ही रहते थे। कभी सोना ही पड़ा, तो औंधे-मुँह लेट जाते और सदा घोर, अशान्त तथा रोषभरी बातें ही तुम्हारे मुँठउसले निकलती थीं
Transliteration
na ca svapiṣi jāgarṣi nyubjaḥ śeṣe paraṃtapa | ghorām aśāntāṃ ruṣatīṃ sadā vācaṃ prabhāṣase, paraṃtapa ||
Translation
«ឱ អ្នកដុតបំផ្លាញសត្រូវ! អ្នកមិនដេកសូម្បីតែពេលដេកទេ តែតែងភ្ញាក់។ ហើយពេលណាអ្នកត្រូវដេក អ្នកក៏ដេកផ្កាប់មុខ; ពាក្យដែលចេញពីមាត់អ្នកជានិច្ច គឺគួរភ័យ ខ្វះសន្តិភាព និងពោរពេញដោយកំហឹង»។
Word by Word
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
स्वपिषिyou sleep
स्वपिषि:
TypeVerb
Rootस्वप् (धातु)
FormLat, present, 2, singular, Parasmaipada
जागर्षिyou stay awake
जागर्षि:
TypeVerb
Rootजागृ (धातु)
FormLat, present, 2, singular, Parasmaipada
न्युब्जःface-down, prone
न्युब्जः:
Karta
TypeAdjective
Rootन्युब्ज (प्रातिपदिक)
Formmasculine, nominative, singular
शेषेyou lie down / you sleep (lie)
शेषे:
TypeVerb
Rootशी (धातु)
FormLat, present, 2, singular, Atmanepada
परंतपO scorcher of foes
परंतप:
TypeNoun
Rootपरंतप (प्रातिपदिक)
Formmasculine, vocative, singular
घोराम्terrible
घोराम्:
Karma
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
Formfeminine, accusative, singular
अशान्ताम्unpeaceful, restless
अशान्ताम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअशान्त (प्रातिपदिक)
Formfeminine, accusative, singular
रुषतीम्angry, wrathful
रुषतीम्:
Karma
TypeAdjective
Rootरुषत् (प्रातिपदिक; शतृ-प्रत्यय from √रुष्)
Formfeminine, accusative, singular
सदाalways
सदा:
TypeIndeclinable
Rootसदा
वाचम्speech, words
वाचम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
Formfeminine, accusative, singular
प्रभाषसेyou speak, you utter
प्रभाषसे:
TypeVerb
Rootप्र-भाष् (धातु)
FormLat, present, 2, singular, Atmanepada
परंतपO scorcher of foes
परंतप:
TypeNoun
Rootपरंतप (प्रातिपदिक)
Formmasculine, vocative, singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaP
paraṃtapa (epithet addressing a warrior)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes