Shloka 2

Udyoga Parva, Adhyāya 73 — Kr̥ṣṇa’s Appraisal of Bhīma’s Altered Temper and Reaffirmation of Martial Resolve

Devanagari script

अमर्षी जातसंरम्भ: श्रेयोद्वेषी महामना: । नोग्र॑ दुर्योधनो वाच्य: साम्नैवैनं समाचरे:,दुर्योधन असहनशील, क्रोधमें भरा रहनेवाला, श्रेयका विरोधी और मनमें बड़े-बड़े हौसले रखनेवाला है। अत: उसके प्रति कठोर बात न कहियेगा, उसे सामनीतिके द्वारा ही समझानेका प्रयत्न कीजियेगा

Translation

ទុរយោធនៈ ជាមនុស្សមិនអត់ធ្មត់ ងាយកើតកំហឹង មានចិត្តស្អប់អំពើល្អ ហើយមានមហាមនៈពោរពេញដោយមោទនភាព។ ដូច្នេះ កុំប្រើពាក្យរឹងរ៉ឹងចំពោះគាត់ឡើយ; ចូរប្រឹងបញ្ចុះបញ្ចូលគាត់ដោយនយោបាយនៃពាក្យទន់ភ្លន់ (សាម) ប៉ុណ្ណោះ។

Word by Word

अमर्षीintolerant, unforbearing

जातसंरम्भःone whose impetuosity has arisen (quick to flare up)

श्रेयोद्वेषीone who hates what is good/better

महामनाःhigh-minded; of great spirit

नnot

उग्रःfierce, harsh

दुर्योधनःDuryodhana

वाच्यःto be spoken to / to be addressed

साम्नाby conciliation; with gentle policy

एवonly, indeed

एनम्him

समाचरेःyou should deal with / approach

Speaker

भीम उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes