Shloka 10
Udyoga Parva, Adhyāya 72 — Bhīmasena’s counsel on conciliation and Duryodhana’s disposition
एतदेव निमित्तं ते पाण्डवास्तु यथा त्वयि । नान्वतप्यन्त कौपीनं तावत् कृत्वापि दुष्करम्,पाण्डुनन्दन! कौरवोंके सन्धि न करनेका सबसे बड़ा कारण या प्रमाण तो यही है कि उन्होंने आपको कौपीन धारण कराकर तथा उतने दीर्घकालतकके लिये वनवासका दुष्कर कष्ट देकर भी कभी इसके लिये पश्चात्ताप नहीं किया
etad eva nimittaṁ te pāṇḍavās tu yathā tvayi | nānvatapyanta kaupīnaṁ tāvat kṛtvāpi duṣkaram, pāṇḍunandana |
យុធិស្ឋិរ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ កូនរបស់ បណ្ឌុ! នេះហើយជាភស្តុតាងដាច់ខាតប្រឆាំងនឹងពួកគេ តាមរបៀបដែលពួកគេបានប្រព្រឹត្តចំពោះអ្នក និងបណ្ឌវៈទាំងឡាយ៖ ទោះបីពួកគេបានបង្ខំឲ្យអ្នកពាក់តែខោចង្កេះ និងឲ្យអ្នកទ្រាំទ្រការលំបាកដ៏សាហាវនៃការនិរទេសអស់កាលយូរ ក៏ពួកគេមិនដែលសោកស្តាយសូម្បីម្តង។ ការខ្វះការស្តាយក្រោយនោះហើយ ជាមូលហេតុខ្លាំងបំផុតដែលធ្វើឲ្យការផ្សះផ្សាជាមួយកౌរវៈ មិនអាចឈរជើងបានពិតប្រាកដ»។
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
A durable peace requires moral accountability. Yudhiṣṭhira argues that the Kauravas’ lack of remorse after inflicting severe humiliation and long exile shows an ethical failure; without repentance, reconciliation becomes unreliable and unjust.
In Udyoga Parva’s pre-war negotiations, Yudhiṣṭhira addresses a Pāṇḍava (Pāṇḍunandana) and points to the Kauravas’ unrepentant conduct—forcing deprivation symbolized by the kaupīna and imposing prolonged exile—as the strongest evidence against trusting a peace settlement.