Shloka 10

Udyoga-parva Adhyāya 69: Dhṛtarāṣṭra’s Reverential Address to Sañjaya on Vāsudeva

Devanagari script

अधो न क्षीयते जातु यस्मात्‌ तस्मादधोक्षज: । नराणामयनाच्चापि ततो नारायण: स्मृत:,श्रीकृष्ण कभी नीचे गिरकर क्षीण नहीं होते, अतः (“अधो न क्षीयते जातु'--इस व्युत्पत्तिके अनुसार) “अधोक्षज' कहलाते हैं। वे नरों (जीवात्माओं)-के अयन (आश्रय) हैं, इसलिये उन्हें “नारायण” भी कहते हैं

Translation

សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ ព្រះក្រឹស្ណមិនដែលធ្លាក់ចុះទៅក្រោមហើយខ្សោយថយឡើយ ដូច្នេះតាមនិរុត្តិសាស្ត្រ «អធោ ន ក្សីយតេ ជាតុ» ព្រះអង្គត្រូវបានហៅថា «អធោក្ខជ»។ ហើយព្រះអង្គជាអាយនៈ—ទីជ្រកកោន—របស់ «នរ» (ជីវात्मា) ដូច្នេះក៏ត្រូវបានចងចាំថា «នារាយណ»។

Word by Word

अधःdownwards/below

नnot

क्षीयतेdecays/diminishes

जातुever/at any time

यस्मात्from which/therefore (since)

तस्मात्therefore/from that

अधोक्षजःAdhokṣaja (a name of Viṣṇu/Kṛṣṇa)

नराणाम्of men/of beings

अयनात्from being the refuge/abode (ayana)

चand/also

अपिalso/even

ततःtherefore/from that

नारायणःNārāyaṇa

स्मृतःis called/is remembered as

Speaker

संजय उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Meter (Chandas)

Sandhi Notes