Shloka 23
Udyoga Parva Adhyaya 62 — Duryodhana’s Claim of Victory and Vidura’s Allegories on Discord and Risk
शकुनीनामिवाकाशे पदं नैवोपलभ्यते । एवं प्रज्ञानतृप्तस्य मुनेर्वर्त्म न दृश्यते
śakunīnām ivākāśe padaṃ naivopalabhyate | evaṃ prajñāna-tṛptasya muner vartma na dṛśyate ||
វិទុរៈបាននិយាយថា៖ ដូចជាមិនអាចរកឃើញស្នាមជើងបក្សីនៅលើមេឃទទេបានទេ ដូច្នោះដែរ ផ្លូវដំណើររបស់មុនីដែលពេញចិត្តដោយប្រាជ្ញា មិនអាចមើលឃើញបាន។ អ្នកប្រាជ្ញពិត ដើរទៅដោយមិនទុកសញ្ញានៃមហិច្ឆតា ការជាប់ពាក់ព័ន្ធ ឬការបង្ហាញខ្លួន; ការប្រព្រឹត្តរបស់គាត់ត្រូវបានដឹកនាំដោយការយល់ឃើញខាងក្នុង មិនមែនដោយមូលហេតុលោកិយដែលអាចទាយទុកបានទេ។
विदुर उवाच
Educational Q&A
A person fulfilled by wisdom is not easily read or predicted by ordinary social cues; their actions leave no ‘tracks’ of craving, ego, or attachment. This points to inner freedom and non-attachment as marks of true insight.
In Vidura’s counsel (Vidura-nīti) during the Udyoga Parva, he teaches through a metaphor: as birds leave no footprints in the sky, so the realized sage’s path cannot be traced by worldly observers—highlighting the subtlety of genuine virtue and wisdom.