Shloka 11
Udyoga Parva Adhyaya 62 — Duryodhana’s Claim of Victory and Vidura’s Allegories on Discord and Risk
जो दमरूपी गुणसे युक्त है, उसीको दान, क्षमा और सिद्धिका यथार्थ लाभ प्राप्त होता है; क्योंकि दम ही दान, तपस्या, ज्ञान और स्वाध्यायका सम्पादन करता है ।।
vidura uvāca | yo dama-rūpī guṇena yuktaḥ sa eva dāna-kṣamā-siddhīnāṁ yathārtha-lābhaṁ prāpnoti | yato dama eva dāna-tapasā-jñāna-svādhyāyānāṁ sampādakaḥ || damas tejo vardhayati pavitro dama uttamaḥ | vipāpmā vṛddha-tejās tu puruṣo vindate mahat ||
វិទុរៈបាននិយាយថា៖ មានតែបុរសដែលប្រកបដោយគុណធម៌ឈ្មោះថា «ការគ្រប់គ្រងខ្លួន» ប៉ុណ្ណោះ ទើបទទួលបានផលពិតប្រាកដនៃទាន ការអត់ឱន និងសិទ្ធិ (សមិទ្ធិខាងវិញ្ញាណ) ដោយព្រោះការគ្រប់គ្រងខ្លួននេះឯង ជាអ្វីដែលធ្វើឲ្យទាន តបស្យា ចំណេះដឹង និងការសិក្សាព្រះវេដ (ស្វាធ្យាយ) សម្រេចបាន។ ការគ្រប់គ្រងខ្លួនបង្កើនតេជៈខាងក្នុង; វាបរិសុទ្ធ និងជាមធ្យោបាយខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត។ បុរសដែលបានស្អាតពីបាប និងមានតេជៈវិញ្ញាណកើនឡើងដោយការគ្រប់គ្រងខ្លួន នោះឈានដល់អធិទេវៈ—អ្វីដែលអស្ចារ្យពិតប្រាកដ។
विदुर उवाच
Educational Q&A
Self-restraint (dama) is presented as the enabling virtue: it makes charity, forgiveness, austerity, knowledge, and sacred study effective, and it purifies a person while increasing inner radiance, culminating in the highest spiritual attainment.
In the Udyoga Parva’s counsel-filled setting, Vidura instructs on ethical discipline, emphasizing that inner governance—control of senses and mind—is the foundation for all other virtues and for reaching the supreme good.