Shloka 3
Udyoga Parva Adhyāya 58 — Saṃjaya’s Audience and Kṛṣṇa’s Deterrent Counsel (संजय-प्रवेशः कृष्णवाक्यं च)
संजयने कहा--भरतवंशी नरेश! सुनिये। मैंने वीरवर श्रीकृष्ण और अर्जुनको जैसे देखा है और उन्होंने जो संदेश दिया है, वह आपको बता रहा हूँ ।। पादाड्गुलीरभिप्रेक्षन् प्रयतो5हं कृताज्जलि: । शुद्धान्तं प्राविशं राजन्नाख्यातुं नरदेवयो:,राजन! मैं नरदेव श्रीकृष्ण और अर्जुनसे आपका संदेश सुनानेके लिये मनको पूर्णतः संयममें रखकर अपने पैरोंकी अंगुलियोंपर ही दृष्टि लगाये और हाथ जोड़े हुए उनके अन्तःपुरमें गया
sañjaya uvāca—bharatavaṃśī nareśa! śṛṇu. mayā vīravarau śrīkṛṣṇārjunau yathā dṛṣṭau, yac ca tau sandesam abruvātām, tat te nivedayāmi. pādāṅgulīr abhiprekṣan prayato ’haṃ kṛtāñjaliḥ | śuddhāntaṃ prāviśaṃ rājan ākhyātuṃ naradevayoḥ ||
សញ្ជយ បាននិយាយថា៖ «ឱ ព្រះមហាក្សត្រ នៃវង្សភារត សូមស្តាប់។ ខ្ញុំនឹងរាយការណ៍ដល់ទ្រង់ តាមដែលខ្ញុំបានឃើញវីរបុរសដ៏លើសគេ ព្រះក្រឹષ્ણ និង អរជុន និងសារដែលពួកគេបានបញ្ជូន។ ដោយចិត្តបានសម្របសម្រួល ធ្វើអញ្ជលីដោយគោរព ហើយបន្ទាបភ្នែកមើលត្រឹមម្រាមជើងខ្លួន ខ្ញុំបានចូលទៅក្នុងអន្តៈបុរៈរបស់ពួកគេ ឱ ព្រះមហាក្សត្រ ដើម្បីនាំព្រះបន្ទូលរបស់ទ្រង់ទៅកាន់បុរសដ៏អធិរាជទាំងពីរ»។
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights disciplined conduct in sensitive political settings: an envoy or witness should be self-controlled (prayataḥ), respectful (kṛtāñjaliḥ), and careful in speech, reporting only what was truly seen and heard. Humility and restraint are presented as ethical prerequisites for truthful diplomacy.
Sañjaya begins his report to the king, stating that he will recount what he personally observed of Kṛṣṇa and Arjuna and their message. He describes entering their private quarters with lowered gaze and folded hands to deliver the king’s communication to them.