Shloka 46
Sainyasaṅgraha and Bhāga-Vyavasthā (Forces Assembled and Rival Allocations) | सैन्यसंग्रह-भागव्यवस्था
कस्तांस्तरस्विनो भूय: संदीपयति पाण्डवान् | अर्चिष्मतो महेष्वासान् हविषा पावकानिव,संजय! तुम पुनः मेरे सामने पाण्डवोंकी चेष्टाका वर्णन करो। कौन ऐसा वीर है, जो वेगशाली और तेजस्वी महाधनुर्धर पाण्डवोंको बार-बार उसी प्रकार उत्तेजित किया करता है, जैसे घीकी आहुति डालनेसे आग प्रज्वलित हो उठती है
kas tāṁs tarasvino bhūyaḥ sandīpayati pāṇḍavān | arcīṣmato maheṣvāsān haviṣā pāvakān iva, sañjaya |
ទុរយោធនៈបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «សញ្ជ័យ! ចូរប្រាប់ខ្ញុំម្ដងទៀត នៅមុខខ្ញុំនេះ អំពីគំនិត និងចលនារបស់ពណ្ឌវៈ។ តើវីរបុរសណាដែលតែងតែបញ្ឆេះកម្លាំងចិត្តដល់ពណ្ឌវៈ អ្នកមានល្បឿនលឿន ពន្លឺរុងរឿង និងជាមហាធនូធរ ដូចភ្លើងដែលឆេះរលត់ឡើងវិញពេលបានទទួលអាហូតិជី (ឃី)?»
दुर्योधन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how conflict can be intensified by an instigator: powerful agents (the Pandavas) become even more formidable when repeatedly provoked—like fire fed by ghee—warning that words, counsel, and influence can ethically escalate war.
Duryodhana presses Sanjaya to recount the Pandavas’ current intentions and actions, and he pointedly asks who is the person repeatedly stirring them up, using the sacrificial-fire simile to convey rising martial fervor.