Shloka 54
Saṃjaya’s Warning to Dhṛtarāṣṭra: Accountability, Alliance-Shift, and the Pāṇḍava Strategic Edge
इति श्रीमहाभारते उद्योगपर्वणि यानसंधिपर्वणि संजयवाक्ये चतुष्पञ्चाशत्तमो<ध्याय:
iti śrīmahābhārate udyogaparvaṇi yānasaṃdhiparvaṇi sañjayavākye catuṣpañcāśattamo 'dhyāyaḥ
ដូច្នេះ ក្នុង «មហាភារត» ដ៏គួរគោរព នៅក្នុង «ឧទ្យោគបវ៌» ជាពិសេសក្នុងផ្នែក «យានសន្ធិបវ៌» អំពីបេសកកម្ម និងការចរចាសន្តិភាព—ជំពូកទី៥៤ បានបញ្ចប់ ក្នុងការនិទានដែលសញ្ជ័យបាននិយាយ។ នេះជាកថាបញ្ចប់ផ្លូវការ សម្គាល់ការបិទជំពូក និងដាក់ទីតាំងវាចនៈនេះនៅចន្លោះភាពតានតឹងធម៌រវាងការទូត និងសង្គ្រាមដែលកំពុងខិតជិត។
संजय उवाच
Educational Q&A
As a colophon, the verse does not teach a doctrine directly; it frames the chapter within the Mahābhārata’s ethical landscape—where efforts (udyoga) toward peace (saṃdhi) are weighed against the duty-bound drift toward war—reminding the reader that narrative choices are evaluated through dharma.
The text is formally closing Adhyāya 54 of the Udyoga Parvan, identifying that the chapter belongs to the Yāna-Saṃdhi section and that the narration is delivered by Sañjaya.