Shloka 12
Udyoga Parva, Adhyaya 52: Dhṛtarāṣṭra’s Appraisal of Pāṇḍava Strength and the Case for Restraint
Devanagari script
तपन्तमभि को मन्द: पतिष्यति पतड्भवत् । पाण्डवाग्निमनावार्य मुमूर्षुर्नष्टचेतन:
Transliteration
tapantam abhi ko mandaḥ patiṣyati pataṅgavat | pāṇḍavāgnim anāvārya mumūrṣur naṣṭacetanaḥ ||
Translation
ធ្រតរាស្ត្រាបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «អ្នកណាដែលល្ងង់ដល់ថ្នាក់ណា ទើបរត់ចូលទៅរកអ្វីដែលកំពុងឆេះ—ដូចមេអំបៅធ្លាក់ចូលក្នុងភ្លើង? ទោះយ៉ាងណា មនុស្សដែលបាត់បង់ស្មារតី ហើយស្វែងរកមរណៈ ក៏នៅតែចូលលោតទៅក្នុងភ្លើងដែលមិនអាចទប់ស្កាត់បាន នៃពណ្ឌវៈ»។
Word by Word
तपन्तम्burning, blazing
तपन्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootतप् (धातु) → तपत् (वर्तमान कृदन्त)
FormMasculine, Accusative, Singular
अभिtowards, against
अभि:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअभि
कःwho?
कः:
Karta
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
मन्दःdull, foolish
मन्दः:
Karta
TypeAdjective
Rootमन्द (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
पतिष्यतिwill fall / will rush (into)
पतिष्यति:
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
FormSimple Future (लृट्), 3rd, Singular
पतद्भवत्being one who falls/rushes (headlong)
पतद्भवत्:
Karta
TypeAdjective
Rootपत् (धातु) → पतत् (वर्तमान कृदन्त) + भवत् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
पाण्डवाग्निम्the Pandava-fire (fire like the Pandavas)
पाण्डवाग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाण्डव + अग्नि (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
अनावार्यम्irresistible, not to be warded off
अनावार्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअनावार्य (प्रातिपदिक; न-आ-√वृ ‘to ward off’)
FormMasculine, Accusative, Singular
मुमूर्षुःwishing to die, ready to perish
मुमूर्षुः:
Karta
TypeAdjective
Rootमृ (धातु) → मुमूर्षु (इच्छार्थक कृदन्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
नष्टचेतनःone whose senses/mind are lost
नष्टचेतनः:
Karta
TypeAdjective
Rootनष्ट + चेतन (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
धृतराष्ट उवाच
Characters & Entities
D
DhṛtarāṣṭraP
PāṇḍavasSandhi Notes