Shloka 1
Udyoga Parva, Adhyaya 52: Dhṛtarāṣṭra’s Appraisal of Pāṇḍava Strength and the Case for Restraint
अपन का छा 2 - कुछ दिद्वान् “त्रयस्त्रिंशत् समा55हूय” ऐसा पाठ मानकर आर्ष संधिकी कल्पना करके यह अर्थ करते हैं कि तैंतीस वर्षकी अवस्था बीत जानेपर अर्जुनने अग्निदेवको खाण्डववनमें बुलाकर तृप्त किया था। त्रिपञज्चाशत्तमो<्ध्याय: कौरवसभामें धृतराष्ट्रका युद्धसे भय दिखाकर शान्तिके लिये प्रस्ताव करना धृतराष्ट्र रवाच यथैव पाण्डवा: सर्वे पराक्रान्ता जिगीषव: । तथैवाभिसरास्तेषां त्यक्तात्मानो जये धृता:,धृतराष्ट्र बोले--संजय! जैसे समस्त पाण्डव पराक्रमी और विजयके अभिलाषी हैं, उसी प्रकार उनके सहायक भी विजयके लिये कटिबद्ध तथा उनके लिये अपने प्राण निछावर करनेको तैयार हैं
dhṛtarāṣṭra uvāca | yathaiva pāṇḍavāḥ sarve parākrāntā jigīṣavaḥ | tathaivābhisarās teṣāṃ tyaktātmāno jaye dhṛtāḥ ||
ធ្រឹតរाष्ट्रមានព្រះបន្ទូលថា៖ «សញ្ជ័យ! ដូចដែលបណ្ឌវទាំងអស់ក្លាហាន និងប្រាថ្នាជ័យជម្នះ ដូចគ្នានោះដែរ អ្នកគាំទ្ររបស់ពួកគេក៏បានប្តេជ្ញាចិត្តយ៉ាងមាំមួនដើម្បីជ័យជម្នះ ហើយត្រៀមលះបង់សូម្បីជីវិតសម្រាប់ហេតុនោះ»។
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the power of collective resolve: not only leaders but also their allies become unwavering when a cause is embraced. Ethically, it foreshadows how determination and loyalty can intensify conflict, urging rulers to weigh the human cost before war becomes inevitable.
In the Udyoga Parva, as war preparations escalate, Dhṛtarāṣṭra speaks to Sañjaya with apprehension. He observes that the Pāṇḍavas and their supporters are equally committed to victory, implying that the opposing side is formidable and that peace efforts are urgent.