Shloka 69
Udyoga-parva Adhyāya 34 — Vidura’s Counsel on Deliberation, Speech-Discipline, and Dharmic Kingship
जीर्णमन्नं प्रशंसन्ति भार्या च गतयौवनाम् । शूरं विजितसंग्रामं गतपारं तपस्विनम्,सज्जन पुरुष पच जानेपर अन्नकी, (निष्कलंक) यौवन बीत जानेपर स्त्रीकी, संग्राम जीत लेनेपर शूरकी और संसारसागरको पार कर लेनेपर तपस्वीकी प्रशंसा करते हैं
jīrṇam annaṁ praśaṁsanti bhāryāṁ ca gatayauvanām | śūraṁ vijitasaṅgrāmaṁ gatapāraṁ tapasvinam ||
វិទុរៈសង្កេតឃើញលំនាំលោកិយមួយ៖ មនុស្សសរសើរអាហារនៅពេលវាចាស់ស្អុយ; សរសើរភរិយានៅពេលយុវវ័យបានលង់លះ; សរសើរវីរបុរសនៅពេលបានឈ្នះសង្គ្រាមរួច; និងសរសើរតាបសីនៅពេលបានឆ្លងផុតទៅកាន់ឆ្នេរឆ្ងាយ—បញ្ចប់ដំណើរលំបាកនៃជីវិត និងវិន័យ។ ការប្រៀនប្រដៅគឺ សង្គមជាញឹកញាប់ផ្តល់កិត្តិយសយឺតពេក—ពេលមិនចំណាយអ្វី—ជំនួសឲ្យការទទួលស្គាល់ទាន់ពេលដែលគាំទ្រធម៌នៅបច្ចុប្បន្ន។
विदुर उवाच
Educational Q&A
The verse criticizes delayed appreciation: people often praise only after value has faded or the struggle is already over. Vidura implies that true dharmic conduct is to recognize and honor merit, effort, and virtue in time—when encouragement and respect can actually support right action.
In Vidura’s counsel (vidura-nīti) within the Udyoga Parva, he offers sharp observations about human behavior and courtly society. Here he lists examples—stale food, an aged wife, a battle-worn victor, and an ascetic who has ‘crossed over’—to show how praise is commonly postponed until it is safe, conventional, or costless.