Shloka 10
उद्योगपर्व — अध्याय 33: धृतराष्ट्र-विदुर संवादः (विदुरनीतिः)
यः प्रमाणं न जानाति स्थाने वृद्धौँ तथा क्षये । कोशे जनपदे दण्डे न स राज्येडवतिषछते,जो राजा स्थिति, लाभ, हानि, खजाना, देश तथा दण्ड आदिकी मात्राको नहीं जानता, वह राज्यपर स्थिर नहीं रह सकता
yaḥ pramāṇaṁ na jānāti sthāne vṛddhau tathā kṣaye | kośe janapade daṇḍe na sa rājye 'vatiṣṭhate ||
វិទុរៈមានពាក្យថា៖ ព្រះរាជាដែលមិនដឹង “មាត្រា” និង “សមាមាត្រ” ឲ្យត្រឹមត្រូវ—អ្វីសមរម្យក្នុងការរក្សាស្ថិរភាព ក្នុងការកើនឡើង និងក្នុងការធ្លាក់ចុះ; ក្នុងទ្រព្យសម្បត្តិព្រះរាជទ្រព្យ ក្នុងដែនដី និងប្រជារាស្ត្រ និងក្នុងការប្រើទណ្ឌកម្ម—ព្រះរាជនោះមិនអាចឈរជាប់មាំក្នុងអធិបតេយ្យបានឡើយ។ ការគ្រប់គ្រងដោយធម៌ត្រូវការវិនិច្ឆ័យដែលបានវាស់វែង៖ ដឹងពេលណាត្រូវសន្សំ ពេលណាត្រូវពង្រីក និងពេលណាត្រូវទប់ស្កាត់ដោយវិន័យយុត្តិធម៌។
विदुर उवाच
Educational Q&A
A ruler must have pramāṇa—sound judgment of proper limits and proportion—in prosperity and decline, finance, public welfare, and punishment; without this calibrated discernment, stable rule is impossible.
In Udyoga Parva, Vidura offers counsel on righteous governance and practical statecraft; here he warns that ignorance of proportionate policy in resources, people, and discipline undermines a king’s ability to hold the kingdom.