Shloka 50
Adhyaya 32: Saṃjaya’s Return, Audience with Dhṛtarāṣṭra, and Ethical Admonition
क्षमा वशीकृतिलेोंके क्षमया कि न साध्यते । शान्तिखड्ग: करे यस्य कि करिष्यति दुर्जन:,इस जगत्में क्षमा वशीकरणरूप है। भला, क्षमासे क्या नहीं सिद्ध होता? जिसके हाथमें शान्तिरूपी तलवार है, उसका दुष्ट पुरुष क्या कर लेंगे?
kṣamā vaśīkṛtir loke kṣamayā kiṁ na sādhyate | śānti-khaḍgaḥ kare yasya kiṁ kariṣyati durjanaḥ ||
វិទុរៈបាននិយាយថា៖ «ក្នុងលោកនេះ ការអត់ធ្មត់ជាអំណាចនៃការទាក់ទាញចិត្ត និងធ្វើឲ្យគេគោរពស្រឡាញ់។ តើមានអ្វីមិនអាចសម្រេចបានដោយការអភ័យទោស? អ្នកណាដែលកាន់ដាវនៃសន្តិភាពនៅក្នុងដៃ មនុស្សអាក្រក់នឹងអាចធ្វើអ្វីបានចំពោះគាត់?»
विदुर उवाच
Educational Q&A
Forgiveness (kṣamā) is presented as a superior moral force: it wins people over, accomplishes difficult aims, and protects the practitioner. Inner peace functions like a ‘sword’—a decisive strength that leaves malice powerless.
In the Udyoga Parva’s counsel-filled setting, Vidura instructs on statecraft and right conduct as tensions move toward war. Here he urges the cultivation of forgiveness and peace as the most effective response to hostility and wickedness.