Shloka 29
Udyoga Parva, Adhyaya 31 — Yudhiṣṭhira’s Instructions to Sañjaya
Peace Appeal and Five-Village Proposal
त्वमेवैको जातु पुत्रस्य राजन् वशं गत्वा सर्वलोके नरेन्द्र । कामात्मन: श्लाघनो द्यूतकाले नागा: शमं पश्य विपाकमस्य
tvam evaiko jātu putrasya rājan vaśaṁ gatvā sarvaloke narendra | kāmātmanaḥ ślāghano dyūtakāle nāgāḥ śamaṁ paśya vipākam asya, rājan ||
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «ព្រះរាជា ព្រះអម្ចាស់នៃមនុស្សទាំងឡាយ! ក្នុងលោកទាំងមូល មានតែអ្នកតែមួយគត់ដែលបានធ្លាក់ក្រោមអំណាចកូនប្រុសរបស់អ្នក ហើយសរសើរគាត់—ជាពិសេសនៅពេលល្បែងស៊ីសង—ទោះគាត់ត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយក្តីប្រាថ្នា។ ព្រោះអ្នកមិនព្រមស្ងប់ស្ងាត់ និងមិនព្រមឈប់ទេ ឥឡូវនេះ សូមមើលដោយភ្នែករបស់អ្នកឯង នូវផលដ៏គួរភ័យខ្លាចដែលទុំឡើងពីអាកប្បកិរិយានោះ ព្រះរាជា»។
संजय उवाच
Educational Q&A
A ruler must not surrender judgment to attachment—especially parental attachment—and must restrain desire-driven wrongdoing early. Praising and enabling adharma, even indirectly, matures into severe consequences (vipāka) that one must eventually face.
Sañjaya rebukes Dhṛtarāṣṭra: he alone indulged and praised his son’s conduct, particularly during the dice-game episode, and failed to choose restraint and peace. Now, as war becomes inevitable, Sañjaya urges him to witness the terrible outcome of those earlier choices.