Shloka 20
Udyoga Parva, Adhyaya 31 — Yudhiṣṭhira’s Instructions to Sañjaya
Peace Appeal and Five-Village Proposal
कथं हि मन्त्राग्रयधरो मनीषी धर्मार्थयोरापदि सम्प्रणेता । एवं युक्त: सर्वमन्त्रैरहीनो नरो नृशंसं कर्म कुर्यादमूढ:
sañjaya uvāca |
kathaṁ hi mantrāgrayadharo manīṣī dharmārthayor āpadi sampranetā |
evaṁ yuktaḥ sarvamantrair ahīno naro nṛśaṁsaṁ karma kuryād amūḍhaḥ ||
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «មនុស្សប្រាជ្ញា—អ្នកកាន់ខ្ជាប់នូវយោបល់ដ៏ប្រសើរ និងនៅពេលវិបត្តិអាចដឹកនាំទាំងធម៌ និងនយោបាយប្រយោជន៍ឲ្យត្រឹមត្រូវ—ដែលបានបំពាក់ពេញលេញ មិនខ្វះដំបូន្មានល្អណាមួយឡើយ—តើអាចប្រព្រឹត្តអំពើសាហាវបានដូចម្តេច? មនុស្សមានវិនិច្ឆ័យពេញលេញ និងមានធនធាននៃប្រាជ្ញា តើហេតុអ្វីបានជាធ្វើដោយភាពឃោរឃៅដូច្នោះ?»
संजय उवाच
Educational Q&A
True wisdom and competent counsel are incompatible with nṛśaṁsa (cruel, inhumane) action; a leader who can balance dharma and artha, especially in crisis, should not descend into brutality.
Sañjaya voices moral astonishment and reproach: he points out that a person renowned for sound counsel and prudent crisis-guidance should not be capable of committing a ruthless deed, highlighting the ethical tension driving the Udyoga Parva’s diplomacy and impending war.