Shloka 24
उद्योगपर्व — अध्याय २५: संजयदूतवाक्यम्
Sañjaya’s Envoy-Speech on Peace
तेनानुबन्ध॑ मन्यते धारतराष्ट्र: शक्यं हर्तु पाण्डवानां ममत्वम् | किरीटिना तालमात्रायुधेन तद्वेदिना संयुगं तत्र गत्वा,राज्य आदिपर जो पाण्डवोंका ममत्व है, उसे हर लेना क्या दुर्योधन सरल समझता है? इसके लिये उसे उन किरीटथारी अर्जुनके साथ युद्धभूमिमें उतरना पड़ेगा, जो चार हाथ लंबा धनुष धारण करते हैं और धरनुर्वेदके प्रकाण्ड विद्वान् हैं
tenānubandhaṁ manyate dhṛtarāṣṭraḥ śakyaṁ hartuṁ pāṇḍavānāṁ mamatvam | kirīṭinā tālamātrāyudhena tadvedinā saṁyugaṁ tatra gatvā ||
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ «ឱ ធೃತរाष्ट्र! គាត់គិតថា អាចកាត់ផ្តាច់សិទ្ធិ និងមមតារបស់បណ្ឌវចំពោះរាជ្យបាន។ តែដើម្បីធ្វើដូច្នោះ គាត់ត្រូវចុះទៅសមរភូមិ ប្រឈមមុខនឹងអర్జុនអ្នកពាក់មកុដ—អ្នកកាន់ធ្នូប្រវែងតាមមាត្រតាលា និងជាអ្នកជំនាញធំក្នុងវិជ្ជាធ្នូ។ ការគិតថា អាចដកហូតសិទ្ធិនោះ “ដោយងាយ” គឺជាភាពងងឹតផ្លូវធម៌ ព្រោះវាត្រូវការសង្គ្រាមប្រឆាំងនឹងអ្នកមានកម្លាំង មានជំនាញ និងមានយុត្តិធម៌នៅខាងខ្លួន»។
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical delusion of thinking that a rightful claim (pāṇḍavānāṁ mamatvam) can be ‘taken away’ by force. Such a plan inevitably leads to war against capable and justified opponents, revealing how greed and pride distort judgment and invite destructive consequences.
Sañjaya addresses Dhṛtarāṣṭra, pointing out that the attempt to dispossess the Pāṇḍavas is not simple: it requires confronting Arjuna, famed as Kirīṭin and as a master of Dhanurveda, on the battlefield—implying the grave risk and inevitability of conflict.