Shloka 40
धृतराष्ट्र-संजय संवादः — उपप्लव्यगमनाज्ञा
Dhṛtarāṣṭra–Saṃjaya Dialogue: Command to Proceed to Upaplavya
अनामयं मद्वचनेन पृच्छे: सर्वास्तथा द्रौपदेयांश्व॒ पञ्च । यद् यत् तत्र प्राप्तकालं परेभ्य- स्त्वं मन्येथा भारतानां हितं च | तद् भाषेथा: संजय राजमध्ये न मूर्च्ईयेद् यन्न च युद्धहेतु:
anāmayaṁ madvacanena pṛcchēḥ sarvāstathā draupadeyāṁś ca pañca | yad yat tatra prāptakālaṁ parebhyaḥ tvaṁ manyethā bhāratānāṁ hitaṁ ca | tad bhāṣethāḥ saṁjaya rājamadhye na mūrcchīyed yan na ca yuddhahetuḥ ||
វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ «ដោយសារសាររបស់ខ្ញុំ ចូរអ្នកសួរព័ត៌មានសុខសប្បាយរបស់មនុស្សទាំងអស់—ជាពិសេសកូនប្រុសទាំងប្រាំរបស់ទ្រៅបទី។ ហើយអ្វីណាដែលអ្នកយល់ថាគួរនិយាយឲ្យទាន់កាល នៅទីនោះមុខអ្នកដទៃ និងអ្វីណាដែលអ្នកឃើញថាជាប្រយោជន៍ដល់ពួកភារតៈ—ចូរនិយាយអ្វីនោះ សញ្ជ័យ នៅកណ្ដាលសភារបស់ព្រះមហាក្សត្រ—តែចូរនិយាយឲ្យព្រះមហាក្សត្រមិនបាត់បង់កម្លាំងចិត្ត ហើយឲ្យពាក្យរបស់អ្នកមិនក្លាយជាមូលហេតុនៃសង្គ្រាម។»
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Speech should be both timely and welfare-oriented: one must convey what benefits the community, yet with restraint so that words do not destabilize the ruler or ignite conflict.
Vaiśampāyana reports instructions to Sañjaya: he is to convey a message, inquire about everyone’s well-being (notably Draupadī’s five sons), and speak in the king’s court in a way that promotes the Bhāratas’ good without provoking war.