Shloka 14
Udyoga Parva, Adhyaya 2 — Baladeva’s Counsel on Peace, Restitution, and Court Protocol
साम्ना जितो<र्थो5र्थकरो भवेत युद्धेडनयो भविता नेह सो<र्थ:,कौरव पाण्डवोंमें परस्पर युद्ध हो, ऐसी आकांक्षा न करो--ऐसा कोई कदम न उठाओ। सन्धि या समझौतेकी भावनासे ही दुर्योधनको आमन्त्रित करो। मेल-मिलापसे समझा- बुझाकर जो प्रयोजन सिद्ध किया जाता है, वही परिणाममें हितकारी होता है। युद्धमें तो दोनों पक्षकी ओरसे अन्याय अर्थात् अनीतिका ही बर्ताव किया जाता है और अन्यायसे इस जगत्में किसी प्रयोजनकी सिद्धि नहीं हो सकती
sāmnā jito 'rtho 'rthakaro bhavet | yuddhe 'nayo bhavitā neha so 'rthaḥ | kaurava pāṇḍavayoḥ paraspara-yuddhaṃ bhavet, ity ākāṅkṣāṃ mā kṛthāḥ—tādṛśaṃ padaṃ mā kṛthāḥ | sandhi-samjñā-bhāvanayāiva duryodhanaṃ āmantraya | mela-milāpena samyak bodhayitvā yo prayojanaḥ sidhyati, sa eva pariṇāme hitakaraḥ | yuddhe tu ubhaya-pakṣataḥ anyāyaḥ, arthāt anītiḥ, eva pravartate; anyāyena ca asmin jagati kasyāpi prayojanasya siddhir na sambhavati ||
ព្រះបលរាមមានព្រះបន្ទូលថា៖ «គោលបំណងដែលឈ្នះបានដោយការសម្របសម្រួល និងការផ្សះផ្សា នោះទើបជាផលប្រយោជន៍ពិត។ ក្នុងសង្គ្រាម មានតែអធម៌ និងអយុត្តិធម៌គ្រប់គ្រង; ដោយអធម៌ មិនអាចសម្រេចគោលដៅណាមួយឲ្យបានយូរអង្វែងក្នុងលោកនេះឡើយ។ កុំប្រាថ្នា ហើយកុំធ្វើជំហានណាមួយដែលនាំឲ្យកោរវ និងបណ្ឌវ សម្លាប់គ្នាទៅវិញទៅមក។ ចូរអញ្ជើញទុរយោធន ដោយចិត្តចង់សន្តិភាព និងការសម្របសម្រួល។ គោលបំណងដែលសម្រេចបានដោយការផ្សះផ្សា និងការបញ្ចុះបញ្ចូលដោយសាមគ្គី នោះហើយជាអ្វីដែលចុងក្រោយបង្ហាញថាមានប្រយោជន៍។ ក្នុងសមរភូមិ ភាគីទាំងពីរមិនអាចជៀសផុតពីការប្រព្រឹត្តអធម៌បានទេ ហើយដោយអធម៌ មិនអាចសម្រេចគោលដៅណាមួយបានឡើយ»។
बलदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that goals achieved through conciliation and peace (sāmnā, sandhi) are genuinely beneficial, whereas war tends to generate anīti (unrighteous conduct) on both sides, making any ‘success’ ethically tainted and ultimately unproductive.
Baladeva counsels against provoking a Kaurava–Pāṇḍava war and urges that Duryodhana be approached with a sincere intention for settlement, emphasizing persuasion and reconciliation over escalation.