Shloka 27
त्यजेयं शाश्व॒तं धर्ममिति मे निश्चिता मतिः । तब मैंने क्षत्रियधर्मको लक्ष्य करके उनसे कहा--“महर्षियो! संसारमें मेरा यह व्रत प्रसिद्ध है कि मैं पीठपर बाणोंकी चोट खाता हुआ कदापि युद्धसे निवृत्त नहीं हो सकता। मेरा यह निश्चित विचार है कि मैं लोभसे, कायरता या दीनतासे, भयसे अथवा किसी स्वार्थके कारण भी क्षत्रियोंके सनातन धर्मका त्याग नहीं कर सकता” ।। २५-२६; || ततस्ते मुनय: सर्वे नारदप्रमुखा नूप
tyajeyaṃ śāśvataṃ dharmam iti me niścitā matiḥ |
ភីष្មៈបានមានព្រះវាចា៖ «ចិត្តសម្រេចរបស់ខ្ញុំមាំមួន—ខ្ញុំមិនបោះបង់ធម្មៈអនន្តរភាពឡើយ។ ដោយយកធម្មៈរបស់ក្សត្រយៈជាគោល ខ្ញុំបានប្រាប់ដល់ព្រះឥសីទាំងនោះថា៖ ‘ពិធីសច្ចៈនេះរបស់ខ្ញុំល្បីល្បាញក្នុងលោក—ខ្ញុំមិនអាចដកថយពីសង្គ្រាមបានទេ ទោះបីត្រូវទទួលការប៉ះទង្គិចនៃព្រួញលើខ្នងក៏ដោយ។ នេះជាការជឿជាក់ដាច់ខាតរបស់ខ្ញុំថា ខ្ញុំមិនអាចបោះបង់ធម្មៈក្សត្រយៈដ៏សនាតនៈបានឡើយ—មិនដោយលោភ, មិនដោយភាពកំសត់ខ្សោយឬភាពទុក្ខទាប, មិនដោយភ័យ, ហើយក៏មិនដោយប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនណាមួយដែរ।’»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma presents unwavering commitment to dharma as a moral anchor: one must not abandon one’s rightful duty due to greed, fear, cowardice, dejection, or self-interest. For a kṣatriya, this includes steadfastness and refusal to retreat from a justly undertaken battle.
Bhīṣma addresses sages and reaffirms his famous vow: even if struck by arrows, he will not withdraw from war. He frames this as fidelity to the eternal kṣatriya-dharma, rejecting any motive that would compromise his duty.