Shloka 54
अम्बा–राम–भीष्म संवादः
Amba–Rama–Bhishma Dialogue on Vow and Refuge
अर्थ वा यदि वा धर्मे समर्थो देशकालवित् । अर्थसंशयमापतन्न: श्रेयान्नि:संशयो नर:
artha vā yadi vā dharme samartho deśa-kāla-vit | artha-saṁśayam āpatan naḥ śreyān niḥsaṁśayo naraḥ ||
ព្រះរាមបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «មិនថាក្នុងរឿងប្រយោជន៍លោកិយ ឬក្នុងរឿងធម៌ឡើយ បុរសដែលមានសមត្ថភាព និងដឹងច្បាស់អំពីកាលៈទេសៈ—បើពេលមានសង្ស័យអំពីអ្វីដែលជាប្រយោជន៍វត្ថុ គាត់បោះបង់ផ្លូវដែលសង្ស័យនោះ ហើយដោយចិត្តគ្មានសង្ស័យ ប្រតិបត្តិធម៌តែប៉ុណ្ណោះ—បុរសដូច្នោះត្រូវបានចាត់ទុកថាល្អប្រសើរ»។
राम उवाच
Educational Q&A
When material advantage (artha) becomes doubtful or morally unclear, the superior choice is to abandon that uncertainty and follow dharma with firm, doubt-free resolve—especially for one who is otherwise skilled and context-aware.
In the Udyoga Parva’s counsel-oriented setting, Rāma articulates a principle for ethical deliberation: even a capable person who understands circumstances should prefer certain dharma over uncertain artha when doubt arises.