Shloka 23

भीष्म–दुर्योधनसंवादः — शिखण्डिनं न हन्तुं कारणकथनम्

Amba-ākhyāna prologue

Devanagari script

मां च द्रोणं कृपं चैव यथा सम्मन्यते भवान्‌,रथ एकगुणो महां ज्ञेय: परपुरंजय: । अयं च युधि विक्रान्तो मन्तव्योडष्टगुणो रथ: मेरी दृष्टिमें शत्रुनगरीपर विजय पानेवाले काशिराजको साधारण अवस्थामें एक रथी समझना चाहिये; परंतु जिस समय ये युद्धमें पराक्रम प्रकट करने लगते हैं उस समय इन्हें आठ रथियोंके बराबर मानना चाहिये

Transliteration

māṃ ca droṇaṃ kṛpaṃ caiva yathā samman yate bhavān | ratha ekaguṇo mahān jñeyaḥ parapuraṃjayaḥ | ayaṃ ca yudhi vikrānto mantavyo 'ṣṭaguṇo rathaḥ ||

Translation

ភីស្មៈបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ដូចដែលព្រះអង្គគោរពរាប់អានខ្ញុំ ដ្រូណា និងក្រឹបា ដូច្នោះដែរ គួរតែវាស់វែងវីរបុរសដ៏អស្ចារ្យនេះ—អ្នកឈ្នះទីក្រុងសត្រូវ។ តាមការវាស់វែងធម្មតា គេគួររាប់ថាស្មើរថារថីមួយ; ប៉ុន្តែពេលដែលគាត់បង្ហាញវីរភាពក្នុងសមរភូមិ គេគួររាប់ថាស្មើរថារថីប្រាំបី»។

Word by Word

• {'mām': 'me (Bhīṣma)', 'droṇam': 'Droṇa (the preceptor and warrior)', 'kṛpam': 'Kṛpa (Gautama/Kṛpācārya, warrior and teacher)', 'caiva': 'and indeed', 'yathā': 'as, in the manner that', 'sam-manyate': 'esteems, considers, regards', 'bhavān': 'you (honorific)', 'rathaḥ / rathī': 'chariot(-warrior)

• a warrior measured by chariot-combat capacity', 'ekaguṇaḥ': 'of one measure

• single-fold (equal to one unit)', 'mahān': 'great, eminent', 'jñeyaḥ': 'should be known/understood as', 'parapuraṃjayaḥ': 'conqueror of enemy cities/strongholds', 'ayam': 'this one (the warrior being assessed)', 'yudhi': 'in battle', 'vikrāntaḥ': 'valiant, displaying prowess', 'mantavyaḥ': 'to be considered, to be reckoned', 'aṣṭaguṇaḥ': 'eightfold

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma
• Droṇa
• Kṛpa
• Parapuraṃjaya (conqueror of enemy cities)
• Kāśirāja (King of Kāśi, as per the Gītā Press gloss)