Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

Nahūṣa’s Fall Explained: Agastya’s Account to Indra (Śalya-narrated)

शल्य कहते हैं--युधिष्ठिर! मुनिश्रेष्ठ अगस्त्य जब पूजा ग्रहण करके आसनपर विराजमान हुए, उस समय देवेश्वर इन्द्रने अत्यन्त प्रसन्न होकर उन विप्रशिरोमणिसे पूछा --“भगवन! द्विजश्रेष्ठस मैं आपके शब्दोंमें यह सुनना चाहता हूँ कि पापपूर्ण विचार रखनेवाला नहुष स्वर्गसे किस प्रकार भ्रष्ट हुआ है?” ।। शृणु शक्र प्रियं वाक्यं यथा राजा दुरात्मवान्‌ | स्वर्गाद्‌ भ्रष्टो दुराचारो नहुषो बलदर्पितः,अगस्त्यजीने कहा--इन्द्र! बलके घमंडमें भरा हुआ दुराचारी और दुरात्मा राजा नहुष जिस प्रकार स्वर्गसे भ्रष्ट हुआ है, वह प्रिय समाचार सुनो

śalya uvāca—yudhiṣṭhira! muniśreṣṭho 'gastyas tadā pūjāṃ gṛhītvāsane niṣaṇṇaḥ. atha deveśvara indraḥ paramaprasannaḥ san vipraśiromaṇim apṛcchat—“bhagavan! dvijaśreṣṭha, tava vākyebhyaḥ śrotum icchāmi: pāpapūrṇavicāro nahuṣaḥ kathaṃ svargād bhraṣṭaḥ?”

agastya uvāca—“śṛṇu śakra priyaṃ vākyaṃ yathā rājā durātmavān | svargād bhraṣṭo durācāro nahuṣo baladarpitaḥ ||”

សាល្យៈបាននិយាយ៖ «យុធិષ્ઠិរ! ពេលមុនិស្រិଷ្ឋៈ អគស្ត្យៈ ទទួលការបូជាគោរព ហើយអង្គុយលើអាសនៈរួចហើយ នោះឥន្ទ្រៈ ព្រះអធិរាជនៃទេវតា មានព្រះហឫទ័យរីករាយយ៉ាងខ្លាំង បានសួរប្រាហ្មណ៍ដ៏លេចធ្លោនោះថា៖ “ព្រះគ្រូ! ឧត្តមក្នុងចំណោមទ្វិជៈ ខ្ញុំប្រាថ្នាស្តាប់ពីព្រះអង្គផ្ទាល់ថា នហុសៈ ដែលមានគំនិតពោរពេញដោយបាប បានធ្លាក់ពីសួគ៌ដោយរបៀបណា?”» អគស្ត្យៈបានឆ្លើយថា៖ «ឱ សក្រៈ (ឥន្ទ្រៈ) សូមស្តាប់រឿងដែលគួរជាទីពេញចិត្តនេះ—ថា ព្រះរាជា នហុសៈ អ្នកមានចិត្តអាក្រក់ ប្រព្រឹត្តអាក្រក់ ហើយស្រវឹងដោយមោទនភាពនៃអំណាច បានត្រូវបណ្តេញចេញពីសួគ៌ដោយរបៀបណា»។

शृणुhear (listen)
शृणु:
Karma
TypeVerb
Rootश्रु (शृ)
Formलोट् (imperative), 2, singular, परस्मैपद
शक्रO Śakra (Indra)
शक्र:
Sampradana
TypeNoun
Rootशक्र
Formmasculine, vocative, singular
प्रियंdear, pleasing
प्रियं:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रिय
Formneuter, accusative, singular
वाक्यम्speech, statement
वाक्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाक्य
Formneuter, accusative, singular
यथाhow; in the manner that
यथा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयथा
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
Formmasculine, nominative, singular
दुरात्मवान्evil-souled
दुरात्मवान्:
Karta
TypeAdjective
Rootदुरात्मन्
Formmasculine, nominative, singular
स्वर्गात्from heaven
स्वर्गात्:
Apadana
TypeNoun
Rootस्वर्ग
Formmasculine, ablative, singular
भ्रष्टःfallen, cast down
भ्रष्टः:
Karta
TypeVerb
Rootभ्रंश (भ्रश्)
Formक्त (past passive participle), masculine, nominative, singular
दुराचारःevil-doer; one of bad conduct
दुराचारः:
Karta
TypeNoun
Rootदुराचार
Formmasculine, nominative, singular
नहुषःNahusha
नहुषः:
Karta
TypeNoun
Rootनहुष
Formmasculine, nominative, singular
बलदर्पितःmade arrogant by strength
बलदर्पितः:
Karta
TypeAdjective
Rootबल-दर्पित
Formक्त (past passive participle) from दर्प्, masculine, nominative, singular

शल्य उवाच

Ś
Śalya
Y
Yudhiṣṭhira
A
Agastya
I
Indra (Śakra)
N
Nahusha
S
Svarga (Heaven)