Shloka 1
Bhīṣma’s Appraisal of Kaurava-Aligned Mahārathas
Warrior Roster and Motivations
ऑपन--माज बक। अकाल चतुःषष्टर्याधिकशततमो< ध्याय: पाण्डव-सेनाका युद्धके मैदानमें जाना और धृष्टद्युम्नके द्वारा योद्धाओंकी अपने-अपने योग्य विपक्षियोंके साथ युद्ध करनेके लिये नियुक्ति संजय उवाच उलूकस्य वच: श्रुत्वा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिर: । सेनां निर्यापयामास धृष्टद्युम्नपुरोगमाम्,संजय कहते हैं--राजन्! इधर उलूककी बातें सुनकर कुन्तीनन्दन युधिष्ठिरने भी धष्टद्युम्नके नेतृत्वमें अपनी सेनाका युद्धके लिये प्रस्थान कराया
sañjaya uvāca | ulūkasya vacaḥ śrutvā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ | senāṃ niryāpayāmāsa dhṛṣṭadyumnapurogamām ||
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ព្រះរាជា! ពេលយូធិષ્ઠិរ កូនកុន្តី បានស្តាប់ពាក្យរបស់ អ៊ូលូកៈ រួចហើយ ក៏បញ្ជាឲ្យកងទ័ពរបស់ខ្លួនចេញដំណើរទៅសង្គ្រាម ដោយមាន ធ្រឹෂ្ដទ្យុម្នៈ ដឹកនាំមុខ។ នាទីនោះជាសញ្ញានៃការផ្លាស់ប្តូរដោយចេតនា និងដោយកាតព្វកិច្ច ពីការពិគ្រោះ និងការនាំសារ ទៅកាន់ការអនុវត្តសង្គ្រាមដែលមិនអាចជៀសវាង—ធ្វើដោយបញ្ជា និងវិន័យ មិនមែនដោយអារម្មណ៍ក្តៅគគុក។
संजय उवाच
Educational Q&A
Leadership in dharma involves measured action: after hearing an adversary’s message, Yudhiṣṭhira responds not with rash emotion but with organized, accountable decision-making—sending the army under a designated commander, reflecting responsibility and restraint even amid impending violence.
Ulūka’s words are received; immediately afterward, Yudhiṣṭhira orders the Pāṇḍava forces to move out to the battlefield, appointing Dhṛṣṭadyumna as the leader of the marching host, marking the shift from negotiation/messaging to battle preparations.